منصور رفیعی، استاد دانشگاه و از فعالان حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر، درباره موانع توسعه انرژی خورشیدی در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم گفت: کشور ما پتانسیل بسیار بالایی در این حوزه دارد؛ حدود 300 روز آفتابی و تابشی معادل یک و نیم تا یک برابر اروپا، و در برخی مناطق بیشتر. با این حال، تولید سالانه ما از انرژی خورشیدی حتی به یک‌دهم اروپا هم نمی‌رسد.

وی افزود: این پرسش باید سال‌ها پیش مطرح می‌شد؛ اما خوشبختانه اکنون این سد شکسته و در یکی دو سال گذشته، رشد و توسعه این انرژی با شیب خوبی پیش رفته است. امیدواریم این روند ادامه یابد.

سرمایه‌گذاری بیشتری نیاز است 

رفیعی درباره علت این عقب‌ماندگی گفت: علت کاملاً واضح است؛ توسعه این بخش به سرمایه‌گذاری نیاز دارد و این سرمایه‌گذاری یا باید توسط دولت انجام شود یا توسط بخش خصوصی. از دولت انتظار نمی‌رود برق را با قیمت چند سنت تولید کند و با قیمتی بسیار پایین در اختیار مصرف‌کننده یا صنایع قرار دهد. بنابراین سرمایه‌گذاری باید از سوی بخش خصوصی انجام شود.

وی افزود: وقتی سرمایه‌گذار خصوصی با دلار آزاد و با این قیمت‌ها تجهیزات تهیه می‌کند، توقع به‌حقی دارد؛ هم امنیت سرمایه‌اش را می‌خواهد و هم بازگشت مناسب سرمایه.

بهبود قیمت‌گذاری انرژی 

این استاد دانشگاه درباره تأثیر تصمیمات اخیر در حوزه قیمت‌گذاری انرژی اظهار کرد: خوشبختانه تصمیماتی که در راستای قیمت‌گذاری مناسب‌تر انرژی گرفته شد، نتیجه داد. سال‌ها قیمت حامل‌های انرژی حتی همراه با تورم رشد نمی‌کرد و ثابت می‌ماند، در حالی که صنایع تولیدات خود را مطابق دلار آزاد یا نیمایی می‌فروختند.

رفیعی ادامه داد: به همین دلیل مقرر شد صنایع حداقل بخشی از انرژی مورد نیاز خود را از بورس یا از طریق انرژی‌های تجدیدپذیر تأمین کنند؛ یا با احداث نیروگاه شخصی یا با خرید از بورس. این اقدام مشوقی برای سرمایه‌گذاری شد و قیمت در بورس به نحوی تنظیم شد که سرمایه‌گذاران انگیزه لازم برای احداث نیروگاه را داشته باشند.

وی با اشاره به ماده 16 قانون جهش دانش‌بنیان گفت: بر اساس این ماده، صنایع مکلف شده‌اند یک درصد در سال اول، دو درصد در سال دوم، سه درصد در سال سوم و تا پنج درصد در طول پنج سال، بخشی از انرژی خود را از منابع تجدیدپذیر تأمین کنند.

این استاد دانشگاه افزود: این تصمیم عمق بازار را افزایش داد و تحولی در سرمایه‌گذاری این حوزه ایجاد کرد. همچنین بخشی از شرکت‌ها و سازمان‌های دولتی مکلف شده‌اند 20 درصد انرژی خود را از طریق انرژی‌های تجدیدپذیر تأمین کنند.

رفیعی تأکید کرد: همان‌طور که مشاهده می‌شود، ایجاد بازار و تحریک تقاضا باعث شد قیمت‌گذاری در این حوزه نسبت به سرمایه‌گذاری انجام‌شده معقول شود. اگر دولت به عنوان تنظیم‌گر بتواند این تحریک تقاضا و تقاضای موجود در بورس را حفظ کند و قیمت را متعادل نگه دارد، نه فشاری به صنایع وارد می‌شود و نه سرمایه‌گذاران انگیزه خود را از دست می‌دهند؛ در نتیجه می‌توان شاهد ادامه این توسعه بود.

ناترازی گاز با انرژی خورشیدی حل نمی‌شود

رفیعی درباره نقش انرژی خورشیدی در کاهش ناترازی گاز گفت: انرژی خورشیدی قطعاً به کاهش ناترازی کمک می‌کند، اما نمی‌توان انتظار داشت که در کوتاه‌مدت کشور را از بحران گاز خارج کند. این به معنای بی‌اثر بودن این انرژی نیست؛ به این معناست که حجم توسعه آن باید بسیار بیشتر از وضع فعلی باشد تا بتواند بر مقدار کمبود گاز و ناترازی اثر محسوسی بگذارد.

وی درباره راهکارهای حل ناترازی گاز افزود: برای حل ناترازی دو راه بیشتر نداریم: نخست، بازگرداندن سریع ظرفیت‌های از دست رفته به مدار تولید؛ دوم، صرفه‌جویی انرژی.

این استاد دانشگاه ادامه داد: صرفه‌جویی امروز دیگر به معنای ساده کم‌مصرف کردن یا درست مصرف کردن نیست؛ باید مصرف را واقعاً کاهش داد، چه در بخش خانگی و چه در بخش صنعتی، هم جلو هدررفت گرفته شود و هم در جاهایی که امکان دارد، مصرف کاهش یابد.

رفیعی در تشریح راهکارهای عملی گفت: برای مثال، در زمستان در منازل کمتر مصرف کنیم، درجه آسایش را پایین‌تر بیاوریم و دمای محیط را کاهش دهیم. باید از بحران این‌گونه عبور کنیم، وگرنه سازمان‌های مربوطه مجبور به اعمال محدودیت می‌شوند.

وی افزود: این محدودیت‌ها یا برای صنایع اعمال می‌شود که به کاهش درآمد سرانه ملی و کاهش رشد اقتصادی منجر می‌شود، یا برای منازل که کاهش رفاه عمومی را در پی دارد.

ساتبا باید تنظیم‌گر بماند

رفیعی درباره عملکرد ساتبا و ضرورت تغییر رویکرد آن، با ذکر یک مثال گفت: برای توضیح این موضوع یک مثال می‌زنم. همان‌طور که برای به حرکت درآوردن یک خودرو از حالت سکون، موتور کوچکی به نام استارت به کار می‌افتد و پس از ایجاد حرکت اولیه از مدار خارج می‌شود و خودرو با موتور اصلی خود حرکت می‌کند، ساتبا نیز تاکنون نقش استارت را ایفا کرده است.

وی افزود: ساتبا در راه‌اندازی و توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر تا اینجا نقش خود را خوب ایفا کرده، اما اگر این استارت با همان روش به کار خود ادامه دهد، هم خودش آسیب می‌بیند و هم خودرو قادر به حرکت نخواهد بود.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: ساتبا تا امروز نقش راه‌انداز را به خوبی ایفا کرده، اما از این پس باید تغییر رویه دهد و اجازه دهد سیستم خودش گردش کند. اگر شرایط اقتصادی پروژه‌ها به نحوی باشد که بازگشت سرمایه مناسب، امنیت سرمایه‌گذاری و ریسک‌های محدود و معقول را تضمین کند، خود سرمایه به سمت این پروژه‌ها خواهد آمد و توسعه محقق می‌شود بنابراین ساتبا لازم نیست از نقش تنظیم‌گری خود خارج شود و به مجری‌گری بپردازد.

وی در پایان گفت: ساتبا باید به نقش تنظیم‌گری خود بازگردد و از سوی دیگر، با ارائه لایحه به مجلس و ایجاد قوانین متقن مانند قانون جهش دانش‌بنیان و تحریک تقاضا، بستری فراهم کند که اقتصاد انرژی کشور با پویایی به مسیر خود ادامه دهد.

انتهای پیام/