خبرگزاری مهر؛ گروه اقتصاد - علی فروزان فر؛ در سال‌های گذشته، سپرده‌های ارزی در شبکه بانکی با چالش‌هایی درباره نحوه بازپرداخت اصل و سود مواجه بوده‌اند. در مقاطعی گزارش‌هایی از مراجعه سپرده‌گذاران برای دریافت ارز و تأخیر یا امتناع برخی بانک‌ها از پرداخت اصل یا سود ارزی منتشر شد؛ حتی در برخی موارد، موضوع پرداخت معادل ریالی به جای ارز سپرده‌شده محل اختلاف بود. این تجربه باعث شد «اعتماد به امکان دریافت همان ارز سپرده‌شده در زمان برداشت» به یکی از مسائل مهم در سپرده‌گذاری ارزی تبدیل شود؛ دغدغه‌ای که در سال ۱۳۹۷ نیز هم‌زمان با افزایش توجه به سپرده‌های ارزی، از سوی فعالان اقتصادی و سپرده‌گذاران مطرح شده بود.

در عین حال، مقررات جدیدتر بانک مرکزی نیز بر پرداخت ارزی اصل و سود سپرده‌های ارزی در شرایط مقرر تأکید کرده و مؤسسات اعتباری را از اجبار سپرده‌گذار به دریافت معادل ریالی یا ارز دیگری منع کرده است. با این حال، برای صندوق‌های ارزی که قرار است بخشی از منابع ارزی اشخاص را جذب کنند، صرف وجود مقررات برای شکل‌گیری اعتماد کافی نیست و نحوه عملکرد واقعی صندوق، شفافیت و تجربه سرمایه‌گذار در زمان صدور و ابطال می‌تواند تعیین‌کننده باشد.

در همین راستا، رضا زنگنه، کارشناس بازارهای مالی و تحلیل‌گر ارشد بازار سرمایه، درباره اینکه آیا تجربه موفق صندوق‌های طلا و نقره می‌تواند خاطره سپرده‌های ارزی را به حاشیه ببرد و زمینه استقبال مردم از صندوق‌های ارزی را فراهم کند، معتقد است آشنایی امروز مردم با مفهوم صندوق‌های سرمایه‌گذاری می‌تواند در این مسیر مؤثر باشد، اما اعتماد به صندوق ارزی باید به صورت مستقل شکل بگیرد.

زنگنه در گفت‌وگو با خبرنگار مهر گفت: صندوق‌های طلا و نقره تا حدی می‌توانند در این زمینه مؤثر باشند، چراکه مردم امروز دیگر با مفهوم صندوق‌ها خیلی ناآشنا نیستند و حتی فردی که درک چندانی از بازارهای مالی ندارد نیز تا حدودی با این مفهوم آشنا شده است. امروز اگر فردی بخواهد مثلاً سکه خریداری کند، لازم نیست حتماً خودش به صورت فیزیکی سکه بخرد و می‌توان به او توضیح داد که می‌تواند گواهی سپرده آن را در بورس کالا خریداری کند.

وی افزود: در حال حاضر دیگر چالش خیلی زیادی برای اینکه به یک فرد توضیح بدهیم نیازی نیست که مستقیماً سکه بخرد و می‌تواند گواهی سپرده کالایی آن را در بورس کالا بگیرد، وجود ندارد. حتی در مورد نقره نیز فرد می‌تواند به جای اینکه به شکل فیزیکی اقدام به خرید شمش نقره، ساچمه یا موارد مشابه کند، از ابزارهای موجود در بازار استفاده کند.

این کارشناس بازارهای مالی با اشاره به تغییر رفتار سرمایه‌گذاران در بازار طلا و نقره اظهار کرد: مردم تا حدی این موضوع را در بحث طلا و نقره درک کرده‌اند که لازم نیست حتماً دارایی را به شکل فیزیکی در اختیار داشته باشند و می‌توان از ابزارهای مالی مرتبط با آن استفاده کرد.

اعتماد به صندوق ارزی باید مستقل ساخته شود

زنگنه در ادامه با تأکید بر تفاوت میان تجربه صندوق‌های طلا و نقره با صندوق‌های ارزی گفت: با این حال، موضوع اعتماد به صندوق‌های ارزی خیلی ارتباطی با این ندارد که بگوییم چون آن طرف، یعنی صندوق‌های طلا و نقره، چنین تجربه‌ای وجود داشته است، پس اینجا هم دقیقاً همان اتفاق خواهد افتاد. این اعتماد واقعاً باید به صورت مستقل ساخته شود.

وی تصریح کرد: اعتمادی که قرار است به صندوق ارزی شکل بگیرد، نباید با اعتماد به صندوق‌های طلا و نقره قاطی شود. این صندوق باید خودش اعتبار و اعتماد لازم را برای سرمایه‌گذار ایجاد کند و نشان دهد که سازوکار آن در عمل قابل اتکاست.

این تحلیل‌گر بازار سرمایه با اشاره به اهمیت تجربه عملی سرمایه‌گذاران در این زمینه گفت: به نظر من اگر چند بار صدور و ابطال صندوق با موفقیت انجام شود، موضوع به مرور تبدیل به یک روال می‌شود. یعنی چند بار سرمایه‌گذار بتواند به صورت واقعی دلار خود را دریافت کند و عملکرد صندوق نیز شفاف باشد، دیگر شاید خیلی نیازی به تبلیغ و این چیزها وجود نداشته باشد.

زنگنه ادامه داد: چند بار صدور و ابطال موفق، به نظر من می‌تواند این مسئله را حل کند. وقتی سرمایه‌گذار ببیند وارد صندوق شده، فرآیند صدور واحدها به درستی انجام شده و بعد هم در زمان ابطال واقعاً توانسته دلار خود را دریافت کند، تجربه عملی برای او شکل می‌گیرد و همین تجربه می‌تواند مبنای اعتماد قرار گیرد.

وی تأکید کرد: بنابراین اگر بخواهیم از تجربه موفق صندوق‌های طلا و نقره صحبت کنیم، این تجربه می‌تواند از این جهت کمک‌کننده باشد که مردم با اصل مفهوم صندوق و سرمایه‌گذاری غیرمستقیم آشناتر شده‌اند؛ اما اعتماد به صندوق ارزی باید خودش و به صورت مستقل ساخته شود و مهم‌ترین چیزی که می‌تواند این اعتماد را ایجاد کند، عملکرد واقعی صندوق در فرآیند صدور و به‌خصوص ابطال، در کنار شفافیت عملکرد آن است.