به گزارش خبرنگار مهر، کرمان موتور طی سال‌های اخیر به یکی از بزرگ‌ترین خودروسازان خصوصی کشور تبدیل شده و همزمان با افزایش تولید، توسعه سبد محصولات و اجرای طرح‌های جدید برای گسترش ظرفیت تولید، برنامه‌هایی را برای افزایش داخلی‌سازی نیز دنبال کرده است. با این حال، عملکرد این شرکت در ماه‌های اخیر با موضوعاتی همچون تأخیر در تحویل برخی خودروها، تعیین تکلیف قراردادهای معوق، وابستگی به قطعات وارداتی و ابهام درباره میزان ارزبری همراه شده است.

تداوم این مسائل در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که کرمان موتور همچنان به فروش محصولات جدید ادامه می‌دهد و برای افزایش قابل توجه تولید در سال‌های آینده برنامه‌ریزی کرده است. در چنین شرایطی، بخشی از مشتریان این شرکت همچنان در انتظار خودروهایی هستند که موعد تحویل آنها گذشته و همین مسئله پرسش‌هایی را درباره نحوه اجرای تعهدات، ظرفیت تولید و وضعیت تأمین قطعات ایجاد کرده است.

تأخیر در تحویل، همچنان یکی از چالش‌های مشتریان کرمان موتور

اعتراض مشتریان کرمان موتور به تأخیر در تحویل خودرو موضوع تازه‌ای نیست. شهریورماه سال ۱۴۰۴ گروهی از مشتریان این شرکت با ثبت پویشی در فضای مجازی نسبت به تأخیر چندماهه در تحویل خودرو و نبود پاسخگویی شفاف اعتراض کردند. این گلایه‌ها در سال ۱۴۰۵ نیز ادامه پیدا کرده و بخشی از بازخوردهای منتشرشده از سوی مشتریان به تأخیر در موعد تحویل، مشخص نبودن زمان دقیق دریافت خودرو و طولانی شدن فرآیند تحویل مربوط می‌شود.

در برخی موارد نیز مشتریان اعلام کرده‌اند که موعد تحویل خودرو ماه‌ها قبل سپری شده و حتی پس از تکمیل وجه، خودرو در زمان مقرر تحویل نشده است. این وضعیت برای مشتریانی که بخش قابل توجهی از مبلغ خودرو را پیش از تحویل پرداخت کرده‌اند، اهمیت بیشتری دارد و انتظار برای تعیین تکلیف قرارداد را به یکی از مهم‌ترین مطالبات آنها تبدیل کرده است.

T۹ و قراردادهایی که هنوز تعیین تکلیف نشده‌اند

یکی از نمونه‌های قابل توجه در میان قراردادهای معوق کرمان موتور به KMC T۹ مربوط می‌شود. بر اساس گفته مشتریان، برای افرادی که موعد تحویل T۹ آنها در سال ۱۴۰۴ بوده، گزینه‌هایی برای تعیین تکلیف قرارداد در نظر گرفته شده است.

در این چارچوب، مشتری می‌تواند قرارداد خود را به KMC Eagle تبدیل کند یا از قرارداد انصراف دهد و سود سالانه ۱۰۰ درصد دریافت کند. برای افرادی که این گزینه‌ها را نپذیرند نیز ادامه انتظار تا فراهم شدن شرایط تولید و تحویل خودرو مطرح شده است.

مشکلات تأمین خارجی قطعات به عنوان یکی از دلایل این وضعیت عنوان شده است. اختلال در تأمین قطعات خارجی برای خودروسازان مونتاژی مسئله‌ای شناخته‌شده است، اما استمرار تأخیرها باعث شده موضوع اجرای تعهدات قراردادی همچنان در مرکز توجه مشتریان قرار داشته باشد. از نگاه مشتری، مسئله اصلی این است که قرارداد در چه زمانی و با چه سازوکاری اجرا خواهد شد و در صورت تأخیر، چه میزان خسارت و جبران در نظر گرفته می‌شود.

۲.۸ میلیارد دلار ارز

در کنار موضوع تعهدات معوق، بحث منابع ارزی کرمان موتور نیز طی هفته‌های اخیر مورد توجه قرار گرفته است. مجتبی یوسفی، نماینده مجلس، در شهریورماه ۱۴۰۵ اعلام کرد که طی پنج سال حدود ۱۰.۵ میلیارد دلار ارز به مونتاژکاران خودرو اختصاص یافته و سهم کرمان موتور از این رقم حدود ۲.۸ میلیارد دلار بوده است.

وی در همین اظهارات خواستار شفاف شدن میزان ارز دریافتی، قیمت تمام‌شده، کیفیت محصولات و قیمت نهایی خودروها شد. طرح این رقم، اهمیت بررسی ساختار ارزی و تولیدی کرمان موتور را افزایش داده و ضرورت ارائه اطلاعات دقیق درباره میزان ارزبری محصولات و سهم قطعات وارداتی را با وجو وعده‌های افزاشی عمق ساخت داخل بیشتر کرده است.

داخلی‌سازی در برابر وابستگی به قطعات خارجی

کرمان موتور طی سال‌های اخیر از برنامه‌های خود برای افزایش داخلی‌سازی خبر داده است. مدیرعامل صنایع خودروسازی کرمان نیز در سال ۱۴۰۴ از هدف‌گذاری برای دستیابی به داخلی‌سازی ۵۰ درصدی در برخی مدل‌های منتخب سخن گفته بود.

در اسفندماه ۱۴۰۴ نیز خط تولید موتور TGDI با سرمایه‌گذاری بیش از ۶ میلیون دلار ارزی و حدود ۲۰۰ میلیارد تومان سرمایه‌گذاری ریالی افتتاح شد. در گزارش‌های منتشرشده از سوی گروه کرمان نیز متوسط داخلی‌سازی محصولات حدود ۴۰ درصد اعلام شده و برای برخی محصولات مبتنی بر پلتفرم PS۱ ارقام بالاتری مطرح شده است.

با وجود این برنامه‌ها، وابستگی به قطعات و اقلام وارداتی همچنان یکی از مسائل مهم زنجیره تولید کرمان موتور محسوب می‌شود. اطلاعات منتشرشده درباره ساختار تأمین مواد اولیه این شرکت نشان می‌دهد حدود ۶۰ تا ۶۵ درصد اقلام و مواد مورد استفاده برای تولید خودرو به صورت CKD از چین وارد می‌شده است.

چنین ساختاری باعث می‌شود تحولات مربوط به تأمین خارجی، محدودیت‌های ارزی و اختلال در زنجیره واردات بتواند مستقیماً بر روند تولید و تحویل خودرو اثر بگذارد. از این منظر، داخلی‌سازی تنها موضوعی مرتبط با کاهش ارزبری یا قیمت تمام‌شده نیست و می‌تواند به طور مستقیم با توان شرکت برای اجرای تعهدات فروش نیز ارتباط داشته باشد.

فروش محصولات جدید در شرایط وجود تعهدات معوق

در همین شرایط، کرمان موتور در سال ۱۴۰۵ به فروش محصولات جدید و ایجاد تعهدات تازه ادامه داده است. این شرکت در خردادماه امسال طرح مشارکت در تولید چهار محصول J۷، X۵، SR۳ و T۹ را با پیش‌پرداخت‌هایی از یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون تا دو میلیارد تومان و موعد تحویل در سال ۱۴۰۶ اجرا کرد.

در یکی از طرح‌های فروش نیز T۹ با پیش‌پرداخت یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان و موعد تحویل دی‌ماه ۱۴۰۴ عرضه شده بود. ادامه فروش محصولات جدید برای یک خودروساز امری طبیعی است، اما همزمانی آن با وجود بخشی از تعهدات معوق باعث شده مشتریان درباره نحوه تخصیص ظرفیت تولید، تأمین قطعات و اولویت‌بندی قراردادهای قدیمی و جدید پرسش‌هایی را مطرح کنند و از جمله آنکه ظرفیت تولید چگونه میان تعهدات گذشته و قراردادهای جدید تقسیم می‌شود.

مسئله تأخیر فقط به T۹ محدود نمی‌شود

در این بین T۹ تنها نامی نیست که در فهرست گلایه‌های مشتریان دیده می‌شود. بازخوردهای منتشرشده از سوی مشتریان محصولات مختلف کرمان موتور نشان می‌دهد زمان تحویل و نحوه اجرای قراردادها همچنان یکی از محورهای اصلی گلایه‌هاست.

در عین حال، شرکت مشکل تأمین قطعات خارجی را یکی از عوامل تأخیر عنوان کرده و همین موضوع اهمیت کاهش وابستگی به واردات و تقویت زنجیره داخلی تولید را بیشتر می‌کند. هرچه سهم قطعات وارداتی در فرآیند تولید بالاتر باشد، اختلال در تأمین خارجی می‌تواند آثار مستقیم‌تری بر برنامه تولید و تحویل خودرو داشته باشد.

کرمان موتور برای رفع ابهامات باید آمار ارائه کند

در چنین شرایطی، یکی از مهم‌ترین مطالبات درباره عملکرد کرمان موتور، انتشار آمار دقیق تعهدات معوق است. اعلام تعداد خودروهای تحویل‌نشده، تفکیک مدل‌ها، میزان تکمیل وجه، متوسط مدت تأخیر، میزان خسارت پرداخت‌شده و زمان‌بندی تحویل خودروهای باقی‌مانده می‌تواند بخش قابل توجهی از ابهامات موجود را برطرف کند.

همچنین با توجه به مطرح شدن رقم ۲.۸ میلیارد دلار ارز تخصیص‌یافته به کرمان موتور، ارائه اطلاعات دقیق درباره میزان ارزبری محصولات، سهم قطعات وارداتی و داخلی، میزان واقعی داخلی‌سازی و نسبت آن با حجم تولید می‌تواند تصویر روشن‌تری از عملکرد شرکت در اختیار افکار عمومی قرار دهد.

رشد کرمان موتور در برابر مطالبات مشتریان

بر این اساس، کرمان موتور طی سال‌های گذشته رشد قابل توجهی را تجربه کرده و اکنون برنامه افزایش تولید و توسعه ظرفیت‌های جدید را دنبال می‌کند. با این حال، بزرگ‌تر شدن یک خودروساز تنها با افزایش تیراژ، تنوع محصولات و حجم فروش سنجیده نمی‌شود و نحوه اجرای تعهدات و میزان پاسخگویی به مشتریان نیز بخش مهمی از عملکرد یک خودروساز است.

اکنون کرمان موتور در شرایطی قرار دارد که از یک سو باید برنامه‌های توسعه‌ای و افزایش تولید خود را پیش ببرد و از سوی دیگر، بخشی از مشتریان منتظر اجرای قراردادهایی هستند که موعد تحویل آنها گذشته است.

تعیین تکلیف شفاف تعهدات معوق، کاهش وابستگی به قطعات وارداتی و ارائه اطلاعات دقیق درباره منابع ارزی و میزان داخلی‌سازی می‌تواند تصویر روشن‌تری از وضعیت این خودروساز ارائه دهد.

در واقع کرمان موتور طی سال‌های اخیر بزرگ‌تر شده است، اما اکنون یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی این شرکت آن است که رشد تولید و توسعه محصولات را با اجرای به‌موقع تعهدات و پاسخگویی شفاف به مشتریان همراه کند.