به گزارش اقتصادنیوز، همزمان با پیشروی کم‌سابقه حوثی‌ها در یمن و افزایش فشار نظامی بر عربستان، گزارش‌هایی از تماس‌های محرمانه اسرائیل و ریاض منتشر شده است. در این میان، امید به اینکه نیاز امنیتی عربستان بتواند قفل عادی‌سازی روابط را پیش از انتخابات اکتبر باز کند، در تل‌آویو بیشتر شده است.

البته ریاض همچنان تأکید دارد که بدون پیشرفت واقعی در پرونده تشکیل کشور فلسطین، تغییری در موضعش رخ نخواهد داد.

بن کاسپیت در المانیتور نوشت: در حالی که تنها چند هفته تا انتخابات اکتبر اسرائیل باقی مانده است، بنیامین نتانیاهو تلاش تازه‌ای را برای پیشبرد عادی‌سازی روابط با عربستان آغاز کرده است؛ تلاشی که این بار نه بر پرونده فلسطین، بلکه بر بحران امنیتی ناشی از حملات حوثی‌ها و نیاز روزافزون ریاض به اطلاعات و همکاری‌های نظامی متمرکز شده است.

خبر مرتبط

عربستان زیر ضرب هرمز و باب المندب | چرا آمریکا تن به جنگ با حوثی‌ها نمی‌دهد؟ | آزمون معماری امنیتی خلیج فارس

اقتصادنیوز: دولت ترامپ تلاش می‌کند این ادعا را که درگیری اصلی با ایران تقریبا پایان یافته است را حفظ کند، اما باز شدن جبهه‌ای جدید در یمن، حفظ چنین تصویری را دشوار خواهد کرد.

نویسنده مدعی شد: منابع سیاسی اسرائیل می‌گویند تل‌آویو معتقد است تحولات اخیر یمن فرصتی کم‌سابقه را برای آن‌ها ایجاد کرده است؛ فرصتی که می‌تواند عربستان را به این نتیجه برساند که اسرائیل قابل‌اتکاترین شریک امنیتی منطقه‌ای در برابر تهدیدهای مشترک است.

بحران حوثی‌ها؛ فرصتی که تل‌آویو می‌بیند

طی هفته‌های اخیر، حملات حوثی‌ها به عربستان وارد مرحله جدیدی شده است. حمله به خطوط انتقال نفت، پیشروی در سواحل دریای سرخ و افزایش حملات پهپادی و موشکی، فشار قابل توجهی بر ریاض وارد کرده است.

در اسرائیل این تحولات با دقت دنبال می‌شود. مقام‌های امنیتی این رژیم معتقدند که سرعت پیشروی حوثی‌ها حتی بسیاری از نهادهای امنیتی اسرائیل را نیز غافلگیر کرده است. به گفته یکی از منابع امنیتی، نیروهای مورد حمایت عربستان در یمن تقریبا بدون آمادگی با این موج حملات روبه‌رو شده‌اند و پیامدهای این وضعیت تنها محدود به عربستان نیست، بلکه می‌تواند بر کل توازن امنیتی خاورمیانه اثر بگذارد.

همین برداشت باعث شده تل‌آویو تلاش کند تا خود را به‌عنوان بازیگری معرفی کند که قادر است بخشی از این خلأ امنیتی را جبران کند.

ارسال پیام غیرمستقیم به ریاض

بر اساس گزارش‌ها، اسرائیل از طریق کانال‌های غیرمستقیم به عربستان پیام داده که آماده است در حوزه اطلاعاتی و حتی مشاوره‌های نظامی برای مقابله با حوثی‌ها همکاری کند.

نویسنده مدعی شد: این پیشنهاد شامل انتقال اطلاعات درباره مواضع نظامی حوثی‌ها، زیرساخت‌های تسلیحاتی و الگوهای عملیاتی آنهاست؛ حوزه‌ای که اسرائیل معتقد است طی سال‌های اخیر، به‌ویژه پس از عملیات‌های دوربرد علیه ایران و حزب‌الله، توانایی مناسبی را در آن به دست آورده است.

همزمان این تصور نیز در تل‌آویو وجود دارد که واشنگتن می‌تواند نقش واسطه را ایفا کند و ریاض را به سمت بررسی دوباره مسیر عادی‌سازی سوق دهد.

برای نتانیاهو، هرگونه نشانه از پیشرفت در این پرونده، حتی اگر به توافق رسمی منجر نشود، می‌تواند دستاوردی مهم در آستانه انتخابات تلقی شود.

برگ برنده انتخابات؟

پرونده عربستان تنها یک موضوع سیاست خارجی نیست؛ بلکه به بخشی از رقابت انتخاباتی اسرائیل تبدیل شده است.

افراد نزدیک به نخست‌وزیر اسرائیل می‌گویند او به‌خوبی می‌داند که توافق با ریاض می‌تواند برگ برنده‌ای تعیین‌کننده در انتخابات باشد و به همین دلیل، تلاش‌های دیپلماتیک خود را متوقف نکرده است.

از نگاه محافل سیاسی اسرائیل، نمایش توانایی در گسترش روابط با مهم‌ترین قدرت عربی منطقه، می‌تواند تصویری از موفقیت دیپلماتیک شخص نتانیاهو ایجاد کند؛ تصویری که در فضای انتخاباتی اهمیت ویژه‌ای دارد.

بن‌سلمان در میانه شک و تردید

در محاسبات اسرائیل، ولیعهد عربستان اکنون با معادله‌ای پیچیده روبه‌روست. از یک سو، آمریکا در بحران اخیر رویکردی محتاطانه‌تر در پیش گرفته و برخلاف گذشته تمایلی به ورود مستقیم به جنگ با حوثی‌ها نشان نداده است. از سوی دیگر، پیمان دفاعی جدید عربستان با پاکستان و ترکیه هنوز در میدان آزموده نشده و نتوانسته نگرانی‌های امنیتی ریاض را برطرف کند.

نویسنده مدعی شد: در چنین شرایطی، برخی منابع اسرائیلی معتقدند که محمد بن‌سلمان عملکرد سال‌های اخیر اسرائیل در عملیات‌های اطلاعاتی و نظامی علیه ایران و حزب‌الله را به‌دقت دنبال کرده و از برخی توانمندی‌های اطلاعاتی تل‌آویو آگاه است.

همین ارزیابی باعث شده تا برخی در اسرائیل تصور کنند که نیاز امنیتی عربستان ممکن است زمینه انعطاف بیشتری را در پرونده عادی‌سازی ایجاد کند.

فلسطین همچنان بزرگ‌ترین مانع عادی‌سازی است

با وجود این محاسبات، موضع رسمی عربستان همچنان تغییری نکرده است. ریاض بارها اعلام کرده که عادی‌سازی روابط با اسرائیل بدون پیشرفت معتبر و الزام‌آور در مسیر تشکیل کشور فلسطین امکان‌پذیر نیست؛ موضعی که پس از جنگ غزه نیز بارها تکرار شده است.

پیش از حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حماس، روند میانجی‌گری آمریکا برای نزدیک کردن دو طرف پیشرفت‌هایی را تجربه کرده بود. در آن مقطع حتی گزارش‌هایی منتشر شد که عربستان ممکن است در برابر برخی تعهدات سیاسی اسرائیل درباره مذاکرات با فلسطینی‌ها، گام‌هایی در مسیر عادی‌سازی بردارد.

نمونه‌ای از این روند، بازگشایی حریم هوایی عربستان برای پروازهای غیرنظامی مرتبط با اسرائیل در سال ۲۰۲۲ بود؛ اقدامی که به‌عنوان نشانه‌ای از کاهش تدریجی تنش‌ها تعبیر شد.

اما حمله ۷ اکتبر و جنگ طولانی غزه این روند را متوقف کرد.

آیا حماس مانع روند عادی‌سازی شد؟

در اسرائیل همچنان این برداشت وجود دارد که یکی از اهداف حمله حماس، جلوگیری از نزدیک شدن عربستان و اسرائیل بود.

اسناد منتشرشده از سوی رسانه‌های اسرائیلی نیز به این فرضیه اشاره کرده‌اند که توقف روند عادی‌سازی یکی از انگیزه‌های مهم آن حمله بوده است.

صرف‌نظر از درستی این تحلیل، نتیجه عملی آن روشن بوده است: ریاض طی سه سال گذشته بر موضع خود درباره ضرورت دستیابی به مسیر معتبر تشکیل کشور فلسطین پافشاری کرده است.

تماس‌های امنیتی که هیچ‌گاه قطع نشد

نویسنده مدعی شد: با وجود نبود روابط رسمی، ارتباط‌های امنیتی میان دو طرف سال‌هاست که ادامه دارد.

یکی از مشهورترین نمونه‌های این تماس‌ها، سفر محرمانه نتانیاهو و یوسی کوهن، رئیس وقت موساد، به شهر نئوم عربستان پس از پیروزی جو بایدن در انتخابات آمریکا بود؛ دیداری که پس از افشای خبر آن، واکنش منفی مقام‌های سعودی را در پی داشت.

با این حال، کانال‌های ارتباطی امنیتی میان دو طرف هرگز به‌طور کامل قطع نشدند.

بر اساس گزارش‌های جدید، بخش مهمی از این ارتباط‌ها اکنون از طریق فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، دنبال می‌شود؛ نهادی که هم با اسرائیل و هم با کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس همکاری نزدیک دارد.

نشست محرمانه فرماندهان نظامی

یکی از نشانه‌های افزایش این هماهنگی، نشست اخیر فرماندهان نظامی اسرائیل، آمریکا، عربستان، امارات، بحرین، قطر، کویت، اردن و مصر در آلمان بود.

نویسنده مدعی شد: در این نشست، تحولات ایران و یمن محور اصلی گفت‌وگوها عنوان شده است.

همزمان گزارش‌هایی منتشر شده که اسرائیل و عربستان از طریق سنتکام وارد گفت‌وگوی مستقیم درباره همکاری‌های اطلاعاتی علیه حوثی‌ها شده‌اند؛ همکاری‌هایی که می‌تواند شامل تبادل اطلاعات درباره استقرار نیروها، زیرساخت‌های تسلیحاتی و برنامه‌های عملیاتی حوثی‌ها باشد.

ریاض از شرط خود عقب‌نشینی می‌کند؟

با وجود تمام این تحرکات، هنوز نشانه‌ای قطعی از تغییر موضع عربستان دیده نمی‌شود.

رسانه رسمی اسرائیل نیز به نقل از یک منبع سعودی گزارش داده که ارائه کمک‌های اطلاعاتی یا نظامی از سوی اسرائیل، به‌تنهایی مسیر عادی‌سازی را تغییر نخواهد داد.

با این حال، در محافل سیاسی اسرائیل این پرسش همچنان مطرح است که اگر فشار نظامی حوثی‌ها بر عربستان بیشتر شود، آیا محمد بن‌سلمان حاضر خواهد شد برخی پیش‌شرط‌های پیشین را موقتا کنار بگذارد؟

در تل‌آویو برخی امیدوارند که نیاز فوری به تقویت توان اطلاعاتی و امنیتی، دست‌کم زمینه برگزاری یک دیدار علنی یا امضای توافقی محدود را فراهم کند؛ اقدامی که می‌تواند بدون رسیدن به عادی‌سازی کامل نیز از نظر سیاسی برای نتانیاهو دستاوردی مهم محسوب شود.

اما در سوی دیگر، ریاض همچنان تلاش می‌کند میان نیازهای امنیتی روزافزون، فشارهای منطقه‌ای و تعهدات خود درباره مسئله فلسطین تعادل برقرار کند؛ تعادلی که تعیین خواهد کرد بحران یمن به سکوی پرش دیپلماسی اسرائیل تبدیل می‌شود، یا صرفا به گسترش همکاری‌های امنیتی پشت‌پرده میان دو طرف محدود خواهد ماند.