به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، بر اساس تازه‌ترین آمار انجمن صنعت معاملات آتی(FIA – Futures Industry Association)، در سال 2025 در مجموع 88.65 میلیارد قرارداد اختیار معامله (Options) در بورس‌های مشتقه جهان معامله شد. این رقم نسبت به سال 2024 حدود 50.3 درصد کاهش نشان می‌دهد؛ افتی که عمدتا تحت تاثیر کاهش شدید معاملات اختیار شاخص‌های سهام در هند قرار داشت. با وجود این کاهش، داده‌های بازار نشان می‌دهد استفاده از مشتقات برای مدیریت ریسک و کشف قیمت همچنان گسترده است و موقعیت‌های باز (Open Interest) در پایان سال افزایش قابل توجهی داشته است.

بر اساس گزارش سالانه انجمن صنعت معاملات آتی، مجموع معاملات مشتقه قابل معامله در بورس‌ها (Exchange-Traded Derivatives – ETD) در سال 2025 به 119.29 میلیارد قرارداد رسید که 42.2 درصد کمتر از سال 2024 بود. از این میزان، 88.65 میلیارد قرارداد مربوط به اختیار معامله و 30.64 میلیارد قرارداد مربوط به قراردادهای آتی (Futures) بوده است؛ با این وجود، در حالی که حجم معاملات اختیار 50.3 درصد کاهش یافت، معاملات آتی برخلاف آن 8.6 درصد رشد کرد.

در این میان، نکته مهم در تفسیر این آمار، نقش بازار هند است؛ چرا که منطقه آسیا-اقیانوسیه در سال 2025 حدود 75.6 میلیارد قرارداد مشتقه را به خود اختصاص داد که نسبت به سال قبل 55.6 درصد کاهش داشت؛ که انجمن صنعت معاملات آتی بخش عمده این افت را به کاهش معاملات اختیار شاخص‌های سهام هند نسبت می‌دهد. بر اساس آمارها حجم معاملات اختیار شاخص در دو بورس اصلی مشتقه هند، از حدود 15.9 میلیارد قرارداد در اکتبر 2024 به 3.4 میلیارد قرارداد در فوریه 2025 سقوط کرد و تا دسامبر به حدود 5.6 میلیارد قرارداد رسید.

این کاهش پس از مجموعه‌ای از اقدامات هیئت بورس و اوراق بهادار هند(SEBI) برای محدود کردن فعالیت‌های سفته‌بازانه و تغییر ساختار بازار اختیار رخ داد؛ که از جمله این اقدامات، افزایش اندازه حداقلی قراردادهای شاخص، محدود کردن سررسیدهای هفتگی و تغییر برخی الزامات مربوط به معاملات اختیار بوده است. این در شرایطی است که انجمن صنعت معاملات آتی این تغییرات مقرراتی را یکی از عوامل اصلی افت حجم جهانی معاملات اختیار در سال 2025 معرفی کرده است.

با این حال، کاهش ارزش معاملات به معنای کاهش متناسب استفاده از مشتقات نیست؛ و یکی از نکات قابل توجه آمار انجمن صنعت معاملات آتی، افزایش موقعیت‌های باز است. مطابق آمارها ارزش/تعداد موقعیت‌های باز مشتقه در پایان دسامبر 2025 به حدود 1.52 میلیارد قرارداد رسید که 22.8 درصد بیشتر از سال قبل بوده است؛ و موقعیت‌های باز بیانگر تعداد قراردادهای باز و تسویه‌نشده است و با حجم معاملات روزانه تفاوت دارد.

به باور کارشناسان این تفاوت میان حجم معاملات و موقعیت‌های باز، نکته مهمی برای تحلیل بازار اختیار معامله است؛ آن هم این که تعداد معاملات انجام‌شده در سال 2025 به‌شدت کاهش یافته، اما موجودی قراردادهای باز در پایان سال افزایش پیدا کرده است. بنابراین نمی‌توان صرفا از کاهش حجم معاملات نتیجه گرفت که اهمیت یا استفاده از ابزارهای مشتقه در بازارهای جهانی کاهش یافته است.

همچنین باید تاکید کرد رقم 88.65 میلیارد، تعداد قراردادها است، نه ارزش دلاری معاملات یا ارزش اسمی. بنابراین تفاوت اندازه قراردادها در بورس‌ها و ابزارهای مختلف باعث می‌شود مقایسه بازارها صرفا بر مبنای تعداد قراردادها با احتیاط انجام شود. انجمن صنعت معاملات آتی نیز آمار حجم و موقعیت‌های باز خود را بر مبنای تعداد قراردادهای معامله‌شده و موقعیت‌های باز منتشر می‌کند.

مهدی حاجی‌وند، کارشناس بازار سرمایه

انتهای پیام/