به گزارش خبرگزاری مهر، سازمان تجارت جهانی (WTO) در گزارش تجارت جهانی ۲۰۲۶، نسبت به پیامدهای تشدید شکاف‌های ژئوپلیتیکی، افزایش تعرفه‌ها و حرکت کشورها به سمت سیاست‌های تجاری یکجانبه هشدار داد و اعلام کرد تضعیف همکاری‌های چندجانبه می‌تواند هزینه سنگینی به اقتصاد جهان تحمیل کند.

بر اساس شبیه‌سازی اقتصاددانان WTO، اگر نظام تجارت جهانی در نتیجه شکاف‌های ژئوپلیتیکی به بلوک‌های تجاری همسو تقسیم شود، تولید ناخالص داخلی جهان در بلندمدت می‌تواند ۵.۱ درصد کاهش یابد. در همین سناریو، صادرات جهانی نیز حدود ۱۸.۶ درصد افت خواهد کرد.

WTO در این گزارش تأکید کرده است که نظام تجارت جهانی در یکی از جدی‌ترین و طولانی‌ترین دوره‌های اختلال از زمان شکل‌گیری نظام چندجانبه تجاری در حدود ۸۰ سال گذشته قرار دارد.

این سازمان اعلام کرده افزایش تعرفه‌ها، محدودیت‌های تجاری و تنش‌های ژئوپلیتیکی، همکاری‌های چندجانبه را تحت فشار قرار داده و خطر تکه‌تکه شدن اقتصاد جهانی را افزایش داده است.

بر اساس سناریوی دیگری که در گزارش WTO بررسی شده، اگر همکاری چندجانبه تجاری به‌طور کامل کنار گذاشته شود و سازمان تجارت جهانی جای خود را به شبکه‌ای از توافق‌های تجارت آزاد دوجانبه و منطقه‌ای بدهد، خسارت اقتصادی بیشتر خواهد بود؛ به‌گونه‌ای که تولید ناخالص داخلی جهان حدود ۶.۹ درصد و صادرات جهانی حدود ۲۶.۹ درصد کاهش می‌یابد.

WTO همچنین هشدار داده است که آثار تضعیف نظام تجارت چندجانبه برای همه کشورها یکسان نخواهد بود و اقتصادهای کوچک‌تر و فقیرتر می‌توانند آسیب‌پذیری بیشتری در برابر اختلال در تجارت جهانی داشته باشند.

در مقابل، گزارش WTO برآورد می‌کند که تقویت همکاری‌های چندجانبه، حفظ بخش‌های کارآمد نظام تجاری موجود و اصلاح بخش‌های ناکارآمد آن می‌تواند در بلندمدت تولید ناخالص داخلی جهان را حدود ۲.۹ درصد افزایش دهد. در این سناریو، صادرات جهانی نیز می‌تواند حدود ۱۷.۹ درصد بیشتر شود.

این هشدار در شرایطی مطرح شده است که سهم تجارت کالایی جهان تحت پوشش تعرفه‌های مبتنی بر اصل «دولت کامله‌الوداد» (MFN) از حدود ۸۰ درصد در سال ۲۰۲۲ به حدود ۷۲ درصد کاهش یافته است؛ موضوعی که از کاهش اتکای تجارت جهانی به چارچوب‌های چندجانبه حکایت دارد.