به گزارش اقتصادنیوز، تلفن همراه در جهان دیگر یک کالای لوکس نیست؛ وسیله‌ای است که در جیب میلیاردها نفر قرار دارد و بخش بزرگی از زندگی روزمره، از ارتباط و آموزش گرفته تا پرداخت‌های مالی و کار، بدون آن امکان‌پذیر نیست. اما در ایران، فاصله میان قیمت کالاهای جهانی و سطح درآمد داخلی باعث شده برخی مدل‌های پرچمدار تلفن همراه دوباره به جایگاه کالاهای لوکس برگردند.

یک نمونه روشن، iPhone 18 Pro Max یک ترابایت است؛ محصولی که اخیرا رونمایی شد و در بازار جهانی یک گوشی رده‌بالای تکنولوژی محسوب می‌شود، اما در بازار ایران با احتساب نرخ ارز، هزینه واردات، رجیستری و حاشیه بازار، به کالایی حدود ۶۰۰ میلیون تومانی تبدیل شده است؛ رقمی که می‌تواند معادل چند سال درآمد یک کارگر، چند سکه طلا، یک خودروی دست دوم یا بخش قابل توجهی از پول پیش یک خانه باشد.

از کالای مصرفی در جهان تا کالای لوکس در ایران

امروز در بسیاری از کشورها، خرید گوشی حتی مدل‌های گران‌قیمت، بیشتر یک تصمیم مصرفی است تا یک تصمیم مالی بزرگ.

در اقتصادهای پردرآمد، یک فرد شاغل معمولاً برای خرید یک گوشی پرچمدار لازم نیست برای مدت طولانی پس‌انداز کند. قیمت یک گوشی هزار تا دو هزار دلاری در مقایسه با درآمد ماهانه، سهم محدودی از درآمد او را تشکیل می‌دهد.

اما در ایران، ماجرا متفاوت است. مشکل اصلی قیمت جهانی آیفون نیست؛ مشکل این است که همان قیمت دلاری باید با درآمدی پرداخت شود که به ریال دریافت می‌شود.

آیفون ۱۸ برای کارگر ایرانی چند ماه کار است؟

اگر قیمت نهایی این گوشی در بازار ایران را حدود ۶۰۰ میلیون تومان در نظر بگیریم و حداقل حقوق کارگر را ۱۶میلیون و 800 هزار تومان حساب کنیم، نتیجه ساده است:

یک کارگر حداقل‌بگیر ایرانی برای خرید این گوشی باید حدود ۳۶ ماه تمام حقوق خود را پس‌انداز کند.

این محاسبه البته یک حالت فرضی است؛ زیرا در زندگی واقعی هیچ فردی نمی‌تواند تمام درآمد خود را ذخیره کند. هزینه مسکن، خوراک، حمل‌ونقل، درمان و سایر نیازهای زندگی باعث می‌شود فاصله واقعی بسیار بیشتر باشد.

به همین دلیل، یک گوشی که در بسیاری از کشورها یک ابزار روزمره است، در ایران برای بخش بزرگی از جامعه در دسته کالاهای لوکس قرار می‌گیرد.

فاصله قدرت خرید؛ یک آیفون برای ایرانی‌ها چند برابر گران‌تر احساس می‌شود؟

درآمد مردم تعیین می‌کند یک کالا چقدر «گران» به نظر برسد. یک کارگر در امارات، قطر یا حتی ترکیه ممکن است با چند ماه پس‌انداز بتواند یک گوشی پرچمدار تهیه کند؛ اما همان گوشی برای یک کارگر ایرانی تبدیل به پروژه‌ای چندساله می‌شود.

وقتی یک گوشی با طلا، دلار و خانه مقایسه می‌شود

در اقتصادی که مردم برای حفظ ارزش پول خود به سراغ دارایی‌هایی مانند دلار، طلا، سکه و مسکن می‌روند، کالاهای گران‌قیمت وارد یک مقایسه متفاوت می‌شوند.

با فرض قیمت:

• دلار: ۲۳۰ هزار تومان
• سکه تمام: ۲۳۲ میلیون تومان
• طلای ۱۸ عیار: ۲۳ میلیون تومان

یک آیفون ۶۰۰ میلیون تومانی تقریباً معادل دارایی‌های زیر است:

اگر قیمت یک آیفون ۱۸ پرچمدار را حدود ۶۰۰ میلیون تومان در نظر بگیریم، این رقم در اقتصاد امروز ایران فقط قیمت یک گوشی نیست؛ معادل ۲۶ گرم طلای ۱۸ عیار، حدود ۲.۶۸ هزار دلار، ۲.۵۸ سکه تمام، یک خودروی دست‌دوم، یک لپ تاپ میان رده یا حتی رهن یک خانه ۳۵ تا ۵۵ متری در برخی مناطق تهران است. 

یک آیفون ۱۸؛ معادل چند ماه هزینه زندگی یک خانواده؟

قیمت حدود ۶۰۰ میلیون تومانی iPhone 18 Pro Max یک ترابایت وقتی کنار هزینه واقعی زندگی قرار می‌گیرد، نشان می‌دهد این کالا در ایران از یک وسیله مصرفی فراتر رفته است. بر اساس اعلام کمیته دستمزد، سبد معیشت خانوار کارگری در سال ۱۴۰۵ حدود ۴۲.۹ میلیون تومان تعیین شده است؛ رقمی که هزینه‌های اصلی زندگی یک خانوار کارگری را شامل می‌شود.

با این معیار، قیمت یک آیفون پرچمدار حدود:

۶۰۰ میلیون ÷ ۴۲.۹ میلیون = حدود ۱۴ ماه سبد کامل معیشت خانوار

یعنی مبلغی که برای خرید یک گوشی پرداخت می‌شود، می‌تواند هزینه‌های پایه یک خانواده کارگری را برای بیش از یک سال تأمین کند.

چرا کالاهای معمولی جهان در ایران لوکس می‌شوند؟

داستان آیفون در واقع داستان یک محصول نیست؛ داستان تغییر جایگاه کالاهای جهانی در اقتصاد ایران است.

وقتی یک لپ‌تاپ حرفه‌ای، یک دوربین، یک کنسول بازی یا یک گوشی پرچمدار به دلیل نرخ ارز و سطح درآمد داخلی به رقم‌های بسیار بالا می‌رسد، آن کالا از نقش اصلی خود فاصله می‌گیرد.

در جهان، این محصولات ابزار هستند؛ اما در ایران، گاهی به نماد قدرت خرید تبدیل می‌شوند.به همین دلیل است که بسیاری از مردم هنگام دیدن قیمت یک گوشی پرچمدار دیگر فقط درباره فناوری آن صحبت نمی‌کنند؛ بلکه بلافاصله آن را با دارایی‌های ملموس‌تر مقایسه می‌کنند:«با این پول چه چیزی می‌شود خرید؟»

آیفون ۱۸ پرچمدار در ایران نمونه‌ای از یک تناقض اقتصادی است؛ محصولی که در جهان بخشی از زندگی روزمره محسوب می‌شود، اما در بازار ایران می‌تواند ارزش چند سال درآمد یک کارگر را داشته باشد.

فاصله میان درآمد و قیمت کالاهای جهانی باعث شده برخی محصولات فناوری از یک وسیله مصرفی به یک کالای لوکس تبدیل شوند.

در نهایت، مسئله اصلی این نیست که یک گوشی ۶۰۰ میلیون تومان قیمت دارد؛ مسئله این است که یک جامعه برای خرید همان گوشی، چه مقدار از زمان، درآمد و قدرت خرید خود را باید کنار بگذارد.