به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری تسنیم، علیرضا رهایی، در نشست شهریورماه مجمع دانشگاهیان انقلاب اسلامی با اشاره به پشت سر گذاشتن نیمه نخست سال و شروع قریب الوقوع سال تحصیلی گفت در این دوره شش ماهه، با توجه به شرایط حساس کشور و تحولات داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی، چند نکته مهم و شاخص قابل طرح و بررسی است.

وی گفت: نکته اول، آغاز سال 1405 در شرایطی بود که کشور درگیر جنگ تحمیلی از طرف استکبار آمریکایی و رژیم کودک‌کش صهیونیستی قرار داشت. این رویارویی پس از ماه‌های نخست، از شکل مستقیم فاصله گرفت و در ابعاد مختلف امنیتی، اقتصادی، رسانه‌ای و سیاسی ادامه پیدا کرد. در ادامه نیز دولت آمریکا با ناکامی در دستیابی به اهداف خود در میدان نبرد و مقاومت مردم و نیروهای مسلح شجاع ایران، بار دیگر فشارهای اقتصادی، تحریم‌ها و تهدیدها را به عنوان ابزار اصلی خود فعال کرد.

رهایی افزود: رئیس جمهور امریکا با بهره‌گیری از تبلیغات گسترده رسانه‌ای، از اعمال شدیدترین فشارهای اقتصادی علیه مردم ایران سخن می‌گوید. این فضاسازی رسانه‌ای در حالی صورت می‌گیرد که جمهوری اسلامی ایران طی چهار دهه گذشته سخت‌ترین تحریم‌ها را در حوزه‌های نفت، نظام بانکی، کشتیرانی، بیمه، صنایع هواپیمایی، هوافضا و سایر بخش‌های راهبردی تجربه کرده است.

وی ادامه داد: در این میان، برخی جریان‌های سیاسی و رسانه‌ای داخلی که حفظ رضایت آمریکا را معیار تحلیل خود قرار داده‌اند، با بزرگنمایی مشکلات و القای ناتوانی، تلاش می‌کنند هزینه‌های مقاومت را برجسته کرده و مسیر سازش را تنها راه عبور از مشکلات معرفی کنند. در حالی که تجربه سال‌های گذشته نشان داده است وابستگی اقتصادی و سیاسی، نه‌تنها تضمین‌کننده امنیت و رفاه کشور نبوده، بلکه می‌تواند آسیب‌پذیری ملی را افزایش دهد.

دبیر مجمع دانشگاهیان اضافه کرد: دشمن امروز اقتصاد کشور را به عنوان یکی از اصلی‌ترین میدان‌های تقابل هدف قرار داده است. در چنین شرایطی، ضرورت توجه جدی به اقتصاد مقاومتی بیش از گذشته آشکار می‌شود؛ اقتصادی که صرفاً به معنای مقابله با تحریم نیست، بلکه بر کاهش وابستگی، تقویت تولید داخلی، بهره‌گیری از علم و فناوری، افزایش بهره‌وری و استفاده از ظرفیت نخبگان و بخش خصوصی استوار است.

 

وی ادامه داد: تحولات منطقه‌ای نیز نشان می‌دهد که مسائل اقتصادی، امنیتی و سیاسی از یکدیگر جدا نیستند. موضوعاتی مانند تحولات لبنان، شرایط جبهه مقاومت و اهمیت راهبردی تنگه هرمز، بیانگر آن است که قدرت ملی تنها در حوزه نظامی تعریف نمی‌شود، بلکه به میزان تاب‌آوری اقتصادی، توان مدیریت بحران و قدرت حفظ انسجام داخلی نیز وابسته است. مدیریت هوشمندانه ظرفیت‌های منطقه‌ای و ژئوپلیتیک کشور، در کنار تقویت اقتصاد داخلی، از الزامات عبور موفق از این دوره حساس است.

رهایی گفت: در این شرایط، اقتصاد کشور نیز نیازمند آرایش متناسب با شرایط جنگی است. همان‌گونه که در میدان‌های دیگر کشور نیازمند برنامه‌ریزی، هماهنگی و تصمیم‌گیری ویژه است، در حوزه اقتصاد نیز نمی‌توان با رویکردهای عادی و روزمره با فشارهای موجود مقابله کرد.

 رهایی تاکید کرد: در فضای فعلی، دولت باید با اولویت دادن به برنامه‌هایی که فشار را از روی مردم و فعالان اقتصادی کاهش می‌دهد، حمایت ویژه‌ای از کسب‌وکارهای آسیب‌دیده، واحدهای تولیدی و خدماتی و افرادی که در اثر شرایط موجود شغل خود را از دست داده‌اند، داشته باشد. اقداماتی مانند ایجاد دوره تنفس در بازپرداخت تعهدات، حمایت هدفمند مالیاتی، کاهش هزینه‌های غیرضروری، کنترل واردات کالاهای غیرضروری و تسهیل فعالیت تولیدکنندگان، بخشی از الزامات مدیریت اقتصادی در شرایط خاص کشور است.

رهایی گفت: در مقابل، اجرای تصمیمات اقتصادی صرفاً بر اساس نسخه‌های معمول و بدون توجه به شرایط اجتماعی، امنیتی و میزان تاب‌آوری جامعه می‌تواند آثار منفی به دنبال داشته باشد. هر سیاست اقتصادی باید علاوه بر شاخص‌های اقتصادی، پیامدهای اجتماعی، اعتماد عمومی و سرمایه اجتماعی کشور را نیز مورد توجه قرار دهد.

وی با اظهار تاسف از نبود یک راهبرد جامع با وجود فشارهای تحریمی گسترده گفت: ضعف در تقویت تولید، کاهش هزینه‌های دولت، عدم کوچک‌سازی و چابک‌سازی ساختار اجرایی، عدم میدان دادن واقعی به مردم برای مشارکت اقتصادی وعدم اعتقاد به استفاده سازمان‌یافته از ظرفیت‌های علمی کشور، موجب شده است فشار تورمی، کاهش تولید و افزایش قیمت‌ها مشکلات جدی برای اقشار مختلف جامعه ایجاد کند.

رهایی پیشنهاد کرد که مسئولین عالی‌رتبه نظام با شجاعت و تکیه بر توان ملت، موضوع ایجاد «قرارگاه اقتصاد مقاومتی» را برای برنامه‌ریزی توسعه اقتصادی بدون وابستگی به نفت، حمایت از تولید دانش‌بنیان، جلوگیری از واردات بی‌رویه کالاهای غیرضروری، مدیریت منابع ارزی و تأمین نیازهای اساسی مردم در دستور کار جدی قرار دهند.

دبیر مجمع دانشگاهیان در ادامه بحث خود گفت نکته دوم، اهمیت جنگ روایت‌ها و نقش رسانه در شرایط کنونی کشور است.

به گفته وی در یک جنگ ترکیبی، رسانه تنها ابزار اطلاع‌رسانی نیست، بلکه یکی از ارکان حفظ امید اجتماعی، تقویت انسجام ملی و مقابله با عملیات روانی دشمن محسوب می‌شود. رسانه ملی و سایر نهادهای اطلاع‌رسانی باید ضمن انعکاس واقعیات جامعه، توانمندی‌ها، موفقیت‌ها و ظرفیت‌های کشور را نیز برای مردم تبیین کنند. در عین حال، مسئولین و نهادهای مختلف کشور باید توجه داشته باشند که ایجاد شکاف میان دستگاه‌های رسمی و تضعیف متقابل نهادهای حاکمیتی، می‌تواند به سرمایه اجتماعی کشور آسیب وارد کند. در شرایط جنگی، بیش از هر زمان دیگری نیازمند وحدت، هماهنگی و ارسال پیام قدرت و انسجام به جامعه و دشمن هستیم.

وی در مورد لزوم توجه به اندیشمندان و نخبگان بر ضرورت توجه واقعی به اقتصاد مبتنی بر علم و نقش نخبگان در حل مسائل کشور پرداخت و گفت رهبر عظیم‌الشأن انقلاب در پیام هفته دولت بر توجه ویژه به نخبگان تأکید کردند و از مسئولین خواستند پیشنهادها و ابتکارات این قشر فرهیخته را برای رفع مشکلات کشور مورد توجه قرار دهند.

دبیر مجمع دانشگاهیان گفت: واقعیت این است که علی‌رغم تأکیدهای فراوان، هنوز فاصله قابل توجهی میان ظرفیت علمی کشور و فرآیندهای تصمیم‌گیری و اجرایی وجود دارد. استفاده مؤثر از دانشگاهیان، متخصصان، شرکت‌های دانش‌بنیان و نیروهای صاحب فکر می‌تواند بخش مهمی از مشکلات اقتصادی و صنعتی کشور را حل کند.

رهایی در پایان تاکید کرد ادامه بی‌توجهی به این ظرفیت‌ها می‌تواند موجب کاهش انگیزه در میان نیروهای متخصص و فرهیخته کشور شود. بنابراین ضروری است مسئولین با بازنگری در رویه‌های گذشته، زمینه حضور واقعی نخبگان در سیاست‌گذاری و حل مسائل کشور را فراهم کنند؛ چرا که آینده اقتصاد ایران نه با اتکا به بیرون، بلکه با تکیه بر علم، فناوری، خلاقیت و توان داخلی ساخته خواهد شد.

دستگاه دیپلماسی باید احتمال وقوع جنگ را پیش‌بینی می‌کرد

 منوچهر متکی در نشست مجمع دانشگاهیان با اشاره به تحولات منطقه و جنگ میان ایران و رژیم صهیونیستی، اظهار کرد: ما 47 سال است که بر محور شعار امام راحل مبنی بر اینکه «اسرائیل باید از بین برود» حرکت کرده‌ایم، اما اینکه برای تحقق این شعار چه کار جدی انجام داده‌ایم، بحث مفصلی است.

وی افزود: در طول این سال‌ها حرکت‌هایی شکل گرفت که امروز از محصول آن به عنوان «مقاومت» یاد می‌کنیم. زمانی که نیروهای دوران جنگ تحمیلی قصد داشتند به جنوب لبنان بروند و حرکتی را علیه اسرائیل آغاز کنند، حضرت امام فرمودند «راه قدس از کربلا می‌گذرد».

متکی با اشاره به تحولات منطقه طی چهار دهه گذشته، گفت: در سال 1982 رژیم صهیونیستی تا بیروت پیش رفت و بیروت را گرفت و کشتارهای مستمری علیه فلسطینیان انجام داد. پس از آن، طوفان الاقصی اتفاق افتاد و لبنان به حمایت از فلسطینی‌ها وارد میدان شد و پس از آن یمن نیز وارد این عرصه شد.

وی ادامه داد: رهبران مقاومت در منطقه به ما می‌گفتند شما وارد نشوید و ایران با همه استواری خود وارد میدان نشود. با وجود اینکه در 47 سال گذشته حتی یک گلوله از سوی ایران به سمت اسرائیل شلیک نشده بود، آنها شعار «اسرائیل باید از بین برود» را جدی گرفتند.

اسرائیل طی 47 سال گذشته اطلاعات گسترده‌ای درباره ایران جمع‌آوری کرده است 

وزیر سابق امور خارجه با اشاره به اقدامات رژیم صهیونیستی علیه ایران، اظهار کرد: اسرائیلی‌ها طی 47 سال گذشته یک شناخت و پرونده‌سازی دقیق درباره محتوای نظام جمهوری اسلامی و انقلاب اسلامی، سازه‌ها و عناصر تشکیل‌دهنده جمهوری اسلامی و نیروی انسانی انجام داده‌اند و تلاش کرده‌اند اطلاعات لازم را جمع‌آوری کنند. متکی افزود: آنها برای رهبران بعضی کشورها پرونده‌سازی می‌کنند تا در روز مبادا از آن استفاده کنند. به اعتقاد من، از پایین‌ترین رده‌های مسئولیتی و مدیریتی تا بالاترین مسئولیت‌ها، اطلاعات و پرونده جمع‌آوری کرده‌اند.

وی همچنین با اشاره به موضوع نفوذ، گفت: در این زمینه رژیم صهیونیستی طی سال‌های گذشته بسیار موفق عمل کرده است و اگر بخواهم موارد آن را بیان کنم، بسیار زیاد خواهد شد.

آمریکا میان «براندازی» و «تغییر رفتار» ایران، سناریوی براندازی را دنبال کرد 

نماینده مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه رژیم صهیونیستی تلاش کرده آمریکا را برای مقابله با جمهوری اسلامی با خود همراه کند، گفت: با شروع دولت‌های قبلی آمریکا، لابی‌ها و پژوهشکده‌های آمریکایی که تحت تأثیر جریان صهیونیسم هستند، مطالعاتی را دنبال کردند که خروجی آن این بود که آمریکا دو سناریو درباره ایران دارد؛ یکی براندازی و دیگری تغییر رفتار.

متکی افزود: مأموریت برخی از این پژوهشکده‌ها این بود که به مقامات آمریکایی القا کنند هزینه براندازی جمهوری اسلامی کمتر از هزینه تغییر رفتار جمهوری اسلامی است. این نکته کلیدی در دوره ترامپ به یک اجماع تبدیل شد.

وی با بیان اینکه این موضوع تنها کار نتانیاهو نبود، تصریح کرد: جریان و شبکه صهیونیسم جهانی و حکومت پنهان و پشت پرده آمریکا تحت تأثیر این حرکت قرار گرفت و در نهایت به این تصمیم رسیدند که جنگ علیه ایران آغاز شود.

دستگاه دیپلماسی باید احتمال وقوع جنگ را پیش‌بینی می‌کرد

وزیرسابق امور خارجه با اشاره به مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا، اظهار کرد: دستگاه دیپلماسی و مذاکره‌کنندگان ما یک کار خوب انجام دادند و آن این بود که تسلیم شرایط دیپلماتیک ترامپ و آمریکا نشدند و خواسته‌های آنها را نپذیرفتند، اما یک کار بر زمین ماند.

متکی ادامه داد: رسالت و وظیفه محوری دیپلمات این است که داده‌ها را جمع‌آوری، پردازش و تحلیل کند و به یک ارزیابی برسد. محصول این ارزیابی پیش‌بینی است؛ یعنی باید پیش‌بینی کند که یک تحول اتفاق می‌افتد یا نه.

وی افزود: وقتی دستگاه دیپلماسی به این نتیجه رسید که اتفاقی در حال وقوع است، باید بررسی کند که آن اتفاق به نفع ماست یا به ضرر ما. اگر به نفع ماست، کمک کنیم اتفاق بیفتد و اگر به ضرر ماست، بررسی کنیم چه کنیم که اتفاق نیفتد.

متکی با بیان اینکه «مذاکره» یکی از ابزارهای دیپلماسی است، گفت: دستگاه دیپلماسی ما در مذاکرات غیرمستقیم با آمریکایی‌ها توسط عمان، این نکته را کشف نکرد که آمریکایی‌ها خواهان مذاکره نیستند و مذاکره برای آنها یک فریب است.

وی ادامه داد: اگر این موضوع کشف می‌شد، پیش‌بینی باید این می‌بود که جنگی در پیش است. انتظار نداشتیم دستگاه دیپلماسی در دور اول مذاکرات این پیش‌بینی را داشته باشد، اما در دورهای بعدی، با توجه به تناقض‌گویی‌های ترامپ و دیگر مقامات آمریکایی، باید به این نتیجه می‌رسید که احتمال جنگ وجود دارد.

هدف آمریکا از پذیرش پیشنهادهای مذاکره، وقت‌کشی تا انتخابات بود

متکی با اشاره به مذاکرات بعدی ایران و آمریکا گفت: در مذاکرات، دستگاه دیپلماسی ما در مقابل خواسته‌های آمریکا ایستادگی کرد، اما در مواردی خوش‌بینانه برخورد شد و تصور می‌شد یکی دو روز دیگر به توافق خواهیم رسید، در حالی که بعد از آن جنگ دیگری آغاز شد.

وی درباره پیشنهاد 14 بندی ایران نیز اظهار کرد: ترامپ هیچ اعتقادی به این 14 بند نداشت و هیچ تعهدی برای عمل به آن برای خودش قائل نبود. او فقط آن امضا را برای یک طراحی می‌خواست.

نماینده مجلس شورای اسلامی افزود: هدف این بود که با چهار مؤلفه «حملات محدود، محاصره، آتش‌بس و مذاکره» تا انتخابات آمریکا پیش بروند.

متکی با اشاره به شرایط سیاسی داخلی آمریکا گفت: نظرسنجی‌ها نشان می‌داد ترامپ جایگاه مناسبی در افکار عمومی آمریکا ندارد و 62 درصد مردم آمریکا مخالف جنگ بودند و می‌خواستند جنگ تمام شود. بنابراین آمریکایی‌ها تلاش می‌کردند با این تاکتیک‌ها تا زمان انتخابات پیش بروند.

اگر ترامپ در انتخابات شکست بخورد، شرایط برای آمریکا دشوارتر خواهد شد

وی با اشاره به اهمیت انتخابات آمریکا، گفت: در صورتی که آمریکایی‌ها در انتخابات پیروز شوند، جنگ تمام‌عیار دوباره آغاز خواهد شد، چرا که آنها از هدف خود یعنی براندازی جمهوری اسلامی دست برنداشته‌اند.

متکی ادامه داد: البته به اعتقاد من، حتی اگر آمریکا پس از پیروزی در انتخابات وارد جنگ تمام‌عیار شود، نتیجه‌ای بهتر از دو جنگ قبلی برای این کشور نخواهد داشت، اما به هر حال بحران و شرایط تشدید خواهد شد.

وی افزود: اگر ترامپ در انتخابات شکست بخورد، به‌ویژه اگر مجلس نمایندگان و سنا را نیز از دست بدهد، عملاً قدرت او محدود خواهد شد و این اتفاق می‌تواند برای آمریکا پیامد سیاسی مهمی داشته باشد.

متکی گفت: ایران یک بار رئیس‌جمهور آمریکا را شکست داده و می‌تواند دوباره چنین کند.

وزیر سابق امور خارجه با اشاره به ماجرای گروگان‌های آمریکایی در ایران گفت: در سال‌های نخست انقلاب، موضوع گروگان‌ها به انتخابات آمریکا گره خورد و در آن زمان نیز بحث این بود که آیا ایران باید اجازه دهد کارتر در انتخابات پیروز شود یا خیر.

وی با اشاره به موضع امام خمینی(ره) درباره کارتر، گفت: امام فرمودند «آقای کارتر باید کاری غیر از ریاست جمهوری برای خودش پیدا کند». ما بر اساس همین نگاه معتقد بودیم نباید اجازه دهیم کارتر انتخاب شود.

متکی ادامه داد: انقلاب اسلامی یک بار رئیس‌جمهور آمریکا را از قدرت انداخت و اگر اتفاق مشابهی رخ دهد، می‌تواند بار دوم باشد.

وی همچنین با اشاره به دوره نخست ریاست‌جمهوری ترامپ گفت: دو ماه پیش از انتخابات دوره دوم ترامپ، در یادداشتی خطاب به او نوشتم که در سیاست خارجی در چهار موضوع ونزوئلا، کره شمالی، فلسطین و ایران شکست خورده‌ای و در دور دوم کاخ سفید را نخواهی دید. در آن زمان برخی همکارانم در وزارت امور خارجه معتقد بودند ترامپ دوباره رأی می‌آورد، اما در نهایت او در دور دوم انتخابات شکست خورد.

نظم منطقه‌ای آینده بدون آمریکا باید پس از مشخص شدن نتیجه جنگ بررسی شود

نماینده مجلس شورای اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود درباره آینده نظم منطقه‌ای نیز اظهار کرد: در شرایط کنونی نمی‌توان به‌طور جدی درباره نظم منطقه‌ای آینده تصمیم گرفت، چراکه ابتدا باید نتیجه این جنگ مشخص شود.

وی گفت: این جنگ، یک جنگ هویتی است و نتیجه آن می‌تواند بر آینده منطقه و جهان تأثیرگذار باشد.

متکی با اشاره به وضعیت پایگاه‌های آمریکا در منطقه افزود: وضعیت پایگاه‌های آمریکایی در منطقه نشان می‌دهد که این پایگاه‌ها دیگر مانند گذشته کارایی ندارند و همین مسئله می‌تواند از نظر سیاسی زمینه را برای همکاری کشورهای منطقه با یکدیگر فراهم کند.

وی در پایان اظهار کرد: کشورها می‌توانند با یکدیگر همکاری کنند و یک نظم منطقه‌ای جدید را شکل دهند؛ نظمی که در آن حضور آمریکا در منطقه کمرنگ یا حذف شود.