به گزارش اقتصادنیوز به نقل از ایبنا، در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳، رؤیای بانک‌های مرکزی این بود که تورم بالا را بدون ایجاد رکود کاهش دهند. برخی کشور‌ها به‌شکل شگفت‌آوری به تحقق این هدف نزدیک شدند؛ اما درست زمانی که پیروزی در این نبرد دست‌یافتنی به نظر می‌رسید، شمار فزاینده‌ای از بانک‌های مرکزی بار دیگر مبارزه خود با تورم را تشدید کرده‌اند.

فشار‌های قیمتی در حال افزایش است وجهان هنوز فاصله زیادی با درد و رنج چهار سال پیش دارد، اما تشخیص وضعیت چندان امیدوارکننده نیست.

در دوم سپتامبر، بانک مرکزی نیوزیلند نرخ‌های بهره را افزایش داد. بانک‌های مرکزی در آن سوی دریای تاسمان نیز امسال تاکنون سه بار هزینه استقراض را افزایش داده‌اند. بانک مرکزی ژاپن در ماه ژوئن و بانک مرکزی کره جنوبی در ماه‌های ژوئیه و اوت چنین اقدامی انجام دادند.

انتظار می‌رود بانک مرکزی اروپا (ECB) در ۱۰ سپتامبر نرخ سپرده خود را به ۲.۵ درصد افزایش دهد. بسیاری از معامله‌گران انتظار دارند که فدرال رزرو آمریکا نیز پیش از مدت زیادی همین مسیر را دنبال کند.

سیاست‌گذاران در واکنش به شواهد فزاینده درباره افزایش فشار‌های قیمتی اقدام می‌کنند. میانگین نرخ تورم سالانه در کشور‌های ثروتمند دیگر به سمت ۲ درصد، که هدف تورمی در بیشتر این کشورهاست، کاهش نمی‌یابد و در عوض طی ماه‌های اخیر اندکی افزایش یافته است.

در ماه اوت، تورم سالانه در منطقه یورو به ۳.۳ درصد رسید که بالاترین میزان طی سه سال گذشته است. سوئیس تنها ۰.۸ درصد تورم سالانه دارد؛ نرخی که بازتاب‌دهنده سیاست اقتصادی‌ای است که یکی از شگفتی‌های دنیای مدرن محسوب می‌شود. اما حتی همین نرخ نیز بالاترین سطح تورم طی دو سال گذشته است. در برخی نقاط، قیمت‌ها خاطرات تلخ «بحران هزینه زندگی» را زنده می‌کنند. برای نمونه، تورم در لیتوانی نزدیک به ۶ درصد است؛ در حالی که این رقم در ژانویه ۳.۱ درصد بود.

انرژی مقصر اصلی است، اما تنها مقصر نیست

انرژی عامل اصلی این وضعیت است، اما تنها عامل نیست. جنگ در خاورمیانه باعث افزایش قیمت نفت و گاز طبیعی شده است. در اروپا، قیمت گاز طبیعی بیش از دو برابر سطح پیش از جنگ ایران شده است. این قیمت‌ها ممکن است باز هم افزایش یابد، زیرا کشور‌های اروپایی در آستانه زمستان در حال پر کردن مخازن ذخیره‌سازی خود هستند. همین حالا نیز تورم انرژی در منطقه یورو به‌راحتی در محدوده دو رقمی قرار دارد. به طوری که یک آمریکایی معمولی برای هر گالن بنزین اندکی بیش از ۴ دلار پرداخت می‌کند؛ در حالی که این رقم در ابتدای سال کمتر از ۳ دلار بود.

مشکل ممکن است فراتر از سوخت باشد

با این حال، مشکل ممکن است بزرگ‌تر از افزایش قیمت سوخت باشد. اکونومیست برآورد می‌کند که در سراسر کشور‌های ثروتمند، میانگین تورم سالانه «هسته» ــ که قیمت انرژی و مواد غذایی را از محاسبات حذف می‌کند ــ از ۲.۷ درصد در ابتدای سال ۲۰۲۶ به ۲.۹ درصد در حال حاضر افزایش یافته است.

برای بررسی دقیق‌تر فشار‌های تورمی زیربنایی در کشورها، ما ارقام قابل مقایسه‌ای درباره قیمت خدمات در ۲۳ کشور ثروتمند پیدا کردیم؛ خدماتی که قیمت آنها عمدتاً توسط هزینه نیروی کار تعیین می‌شود، نه کالا‌های اولیه و مواد خامی که نوسان بیشتری دارند. تورم خدمات در دو سوم کشور‌های مورد بررسی در حال افزایش است. این اتفاق در شرایطی رخ می‌دهد که در بسیاری از کشور‌ها شاخص‌های رشد دستمزد همچنان در حال کاهش هستند. یک توضیح برای این نتیجه معماگونه آن است که دستمزد‌ها به‌خوبی اندازه‌گیری نمی‌شوند؛ توضیح دیگر این است که کاهش رشد بهره‌وری در بخش خدمات، جذب افزایش دستمزد‌ها توسط بنگاه‌ها را دشوارتر می‌کند.

هنوز انتظارات تورمی از کنترل خارج نشده است

تا اینجا شواهد چندانی وجود ندارد که مردم انتظار خود درباره افزایش قیمت‌ها در آینده را بالا برده باشند؛ همان چیزی که واقعاً می‌تواند سیاست‌گذاران را نگران کند. بیشتر شاخص‌های مبتنی بر بازار درباره انتظارات تورمی طی هفته‌های اخیر تغییر معناداری نداشته‌اند. یک نظرسنجی اخیر بانک مرکزی اروپا نشان می‌دهد مصرف‌کنندگان انتظار دارند تورم طی سال آینده پایین‌تر از آن چیزی باشد که چند ماه پیش تصور می‌کردند.

شاخص‌های پیشرو و پیچیده تورم ــ از جمله شاخص‌های شرکت Alternative Macro Signals، یک شرکت مشاوره‌ای که میلیون‌ها مقاله خبری را تحلیل می‌کند ــ به افزایش فشار‌های تورمی جهانی اشاره دارند. اما سابقه این ابزار‌ها در پیش‌بینی تورم چندان قابل اتکا نیست.

بانک‌های مرکزی نمی‌خواهند دوباره غافلگیر شوند

صرف‌نظر از اینکه آینده چه خواهد شد، بسیاری از بانک‌های مرکزی تمایلی به ریسک کردن ندارند. منتقدان استدلال کرده‌اند که سیاست‌گذاران در سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ در واکنش به جهش تورم بیش از حد تعلل کردند؛ بنابراین بانک‌های مرکزی نمی‌خواهند همان اشتباه را برای بار دوم تکرار کنند. رئیس بانک مرکزی اسلوونی هشدار داده است که سیاست‌گذاران «نباید منتظر بمانند» تا تورم در اقتصاد ریشه‌دار شود و سپس واکنش نشان دهند. ایزابل شنابل، عضو هیئت اجرایی بانک مرکزی اروپا، نیز اخیراً هشدار داده است که اگر سیاست‌گذاران صبر کنند تا افزایش هزینه‌های انرژی به دستمزد‌ها منتقل شود، ممکن است بار دیگر از روند تورم عقب بمانند.

شاید یک چرخه جدید انقباض پولی آغاز شده باشد

بنابراین، ممکن است یک چرخه جدید سیاست پولی انقباضی تازه در حال آغاز باشد. بانک سوئیسی UBS بر این باور است که بسیاری از بانک‌های مرکزی که هنوز روند افزایش نرخ بهره را آغاز نکرده‌اند، به‌زودی این کار را انجام خواهند داد. در میان نامزد‌های این اقدام، بانک مرکزی سوئد و حتی بانک مرکزی سوئیس قرار دارند. با وجود تمام نشانه‌هایی که از یک «فرود نرم» حکایت دارند، مبارزه با تورم هرگز واقعاً پایان نیافته است.