به گزارش اقتصادنیوز به نقل از تسنیم، منطقه شمال عراق مدت‌هاست که هم به‌دلیل وجود گسترده نیروهای تجزیه‌طلب و ضدانقلاب و همچنین نیروهای ارتش آمریکا به‌عنوان یکی از نقاط فشار علیه کشور ما مدنظر بوده و خصوصاً در جریان جنگ رمضان و درگیری‌های بعد از آن جزو مناطقی بوده که شدیداً مورد تهاجم نیروهای مسلح کشورمان قرار گرفته است.

مسئله در خصوص شمال عراق دارای پیچیدگی‌های خاصی از بخش‌های مختلفی است، از جغرافیای کوهستانی منطقه از یک سو تا به‌نوعی حضور ترکیه به‌عنوان یک عضو ناتو در بخش‌هایی از شمال عراق کنار نیروهای آمریکایی تا فعالیت واضح و مشخص عوامل سرویس‌های اطلاعاتی رژیم صهیونیستی و خصوصاً پوشش پدافندی و هوایی که عمدتاً توسط آمریکا در این نقطه برقرار شده است، باعث می‌شود در مجموع منطقه موسوم به اقلیم کردستان عراق مکانی پرچالش باشد.

چند هفته قبل از انهدام بالن نظارتی آمریکا و پرواز آن بر فراز اربیل در شمال عراق

اما در راستای برنامه نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در بحث کور کردن حداکثری هر نوع سیستم راداری، شنود الکترونیکی و نظارتی ارتش آمریکا اطراف ایران از ابتدای جنگ رمضان تا امروز تلاش‌های گسترده‌ای با نتایج درخشانی ثبت شده است. از شکار رادار استراتژیک در قطر تا بحث انهدام رادارهای سامانه پدافندی تاد و سامانه پاتریوت تا عنوان رادارهای نظارتی چه در جنوب و غرب کشور و حتی چندین اصابت دقیق در منطقه کردستان عراق انجام شده است ولی هفته پیش سپاه موفق به کسب یک شکار جالب شد.

شکار بالن جاسوسی آمریکا با پهپاد شاهد

در روزهای اولیه بامداد روز چهارشنبه هفته گذشته یک فروند بالن نظارتی مدل PSS-T ارتش آمریکا که در منطقه شمال عراق اطراف فرودگاه اربیل مستقر بود توسط پهپادهای شاهد136 نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هدف قرار گرفته منهدم شد.

تصویری از بالن مدل PSS-T ارتش آمریکا

بالن‌های نظارتی را می‌توان یک طرح ترکیبی از ایده قدیمی به‌نام بالن و در عین حال ترکیب آن با سیستم‌های مدرن مثل انواع رادار، سیستم‌های اپتیکی و دیگر سامانه‌ها مثل سیستم های رله مخابراتی و... به حساب آورد. به دلیل افزایش ارتفاع به صورت واضح منطقه تحت پوشش سامانه های اپتیکی و راداری مورد نظر شدیداً افزایش پیدا کرده و این مسئله خصوصاً برای شناسایی و هشدار اولیه در خصوص حملات با موشک های کروز و پرنده های بدون سرنشین نقش مهمی دارد.

واژه PSS-T مخفف عبارت ( The Persistent Surveillance System – Tethered ) است که می توان به نوعی آن را (سیستم نظارتی مداوم - مهار شده) ترجمه کرد. مسئله عبارت «مهار شده» بدین معنا است که این بالن ها برخلاف تصور عامه و قدیمی از بالن های در حال پرواز صرفاً در یک نقطه ثابت قرار گرفته و به مانند یک برجک نگهبانی عمل می کنند.

پیمانکار اصلی ساخت این سامانه برای ارتش آمریکا شرکت لاکهید مارتین است. بالن مورد نظر 35 متر طول داشته و توانایی حمل 500 کیلوگرم محموله های مختلف را دارد. عدد دقیقی برای ارتفاع قرارگیری این بالن به صورت رسمی اعلام نشده ولی برخی منابع رقم 750 متر را برای آن اعلام کردند.

این سیستم به صورت 24 ساعته توان جستجوی محیط اطراف را داشته و معمولا هر دوره باقی ماندن آن در آسمان یک ماه است و بعد از آن برای انجام انواع تعمیرات و اقدامات نظارتی نیازمند پایین آورده شدن است.

در بحث آنچه این بالن می تواند با خود حمل کند باید گفت که گزینه ها می تواند بسیار متفاوت و متنوع باشد. ولی آنچه در منابع آشکار بیشتر دیده می شود ترکیبی از راداری به نام Vista F25 است که در باند ایکس فعالیت کرده و بسته به اندازه و نوع اهداف بردی بین 8 تا 60 کیلومتر می تواند داشته باشد. این رادار در باند ایکس فعالیت کرده و توانایی پوشش 360 درجه اطراف خود را نیز دارد.

رادار مدل Vista F25 که در زیر یک بالن نظارتی نصب شده است

در بحث سیستم های نظارت اپتیکی هم گزینه های مختلف و زیادی را می توان برای این کلاس از بالن ها در نظر گرفت ولی ارتش آمریکا در اسناد مختلفی عمدتاً به سیستم های سری WESCAM مثل MX15 ، MX 20 و MX 25 اشاره می کند. این سیستم ها ترکیبی قوی از دوربین های نظارتی روزانه و حرارتی و در صورت لزوم سیستم های مسافت سنج و نشانه گذار لیزری را نیز با خود حمل می کنند و می توانند مساحت گسترده ای را پوشش بدهند.

سه نمونه سیستم های نظارت اپتیکی مدل WESCAM

ترکیب این رادار و این سری از سیستم های اپتیکی می تواند یک لایه بسیار قوی در بحث کشف اولیه و دادن اطلاعات لازم برای درگیری به سامانه های پدافندی در خصوص موشک های کروز و پرنده های بدون سرنشین بدهد. قیمت یک بسته کامل شامل بالن و یک ترکیب از رادار و اپتیک مناسب نیز رقمی در حدود 15 الی 20 میلیون دلار را شامل می شود.

ذکر مسئله در اینجا بسیار مهم است که اولاً این بالن می تواند به طیف گسترده از سیستم های دیگر شامل سامانه های شنود الکترونیکی ، رله ارتباطی ، جنگ الکترونیک و .... نیز مجهز شود ولی عمده برآوردها ازاین سیستم و حضور آن در منطقه اربیل بحث شناسایی و نظارت هوا پایه بوده است.

جغرافیای منطقه نیز از این ایده پشتیبانی می کند چرا که منطقه کوهستانی کار را برای رادارهای زمین پایه سخت کرده و فضایی برای پنهان شدن به موشک های کروز و پرنده های بدون سرنشین می دهد، زمانی که سامانه های شما از بالا به پایین در حال اسکن کردن هستند شانس کشف زودتر این تهدیدات بسیار افزایش پیدا می کند.

از بین بردن این سامانه در منطقه شمال عراق را در نهایت نه یک حرکت کوچک یا صرفاً تاکتیکی، بلکه یک قطعه در پازل استراتژی بزرگتر سپاه و نیروهای مسلح ایران برای پاکسازی مسیر هوایی از انواع سیستم های شناسایی و اخطار اولیه است.

تجربه درگیری های چند سال اخیر از زمان عملیات وعده صادق 1 تا به امروز نشان داده که از بین رفتن هر کدام از این سیستم ها ثانیه های ارزشمندی را از طرف مقابل برای کشف هدف و آماده شدن برای مقابله با آن می گیرد و هرچه این سامانه های راداری و نظارتی کم تر باشند قطعاً احتمال عبور پرتابه های خودی از لایه های پدافندی دشمن افزایش پیدا خواهد کرد.