سنتکام در بیانیه‌ای مدعی شد که نیروهای آمریکایی در واکنش به حملات ایران، سه نفتکش مرتبط با سپاه پاسداران را هدف قرار داده‌اند. به ادعای این فرماندهی، نفتکش M/T Downy در نزدیکی سواحل جزیره خارک و نفتکش M/T Stark 1 در نزدیکی جاسک «به‌طور دائمی از کار انداخته شدند».

سنتکام همچنین مدعی شد که در خارج از خلیج فارس، یک نفتکش حامل نفت خام به نام M/T Kylo که در آن زمان بدون بار بوده، پس از آنکه چندین بار هدف قرار گرفت و از کار انداخته شد، «به‌طور کامل منهدم شد».

فرماندهی مرکزی آمریکا مدعی شد این کشتی‌ها بخشی از «یک شبکه چند میلیارد دلاری پنهان» هستند که منابع مالی سپاه پاسداران و نیروهای نیابتی آن در منطقه را تأمین می‌کند.

دریادار برد کوپر، فرمانده سنتکام، درباره این حملات گفت: «پیام ما به سپاه پاسداران باید کاملاً روشن باشد: اگر به دو فروند از کشتی‌های ما شلیک کنید، ما هزینه اقتصادی بسیار سنگین‌تری به شما تحمیل خواهیم کرد؛ سه فروند از کشتی‌های شما را از بین خواهیم برد.»

هشدار آمریکا به نفتکش ایرانی؛ «۱۰ دقیقه فرصت دارید»

جزئیات حمله به یکی از نفتکش‌های ایرانی در نزدیکی خارک نشان می‌دهد که نیروهای آمریکایی پیش از شلیک به کشتی، به خدمه آن هشدار داده بودند.

رویترز به نقل از خبرگزاری تسنیم روز شنبه گزارش داد یک نفتکش در محدوده لنگرگاه خارک هدف حمله موشکی نیروهای آمریکایی قرار گرفته و چهار پرتابه به آن اصابت کرده است. به گفته منابع محلی که تسنیم به نقل از آنها گزارش داده، این حمله تلفاتی نداشته و خدمه نفتکش نیز در زمان حمله مشغول تخلیه کشتی بوده‌اند.

سی‌ان‌ان نیز اعلام کرد فایل صوتی مکالمه میان نیروهای آمریکایی و نفتکش را بررسی و صحت آن را تأیید کرده است. بر اساس این فایل صوتی، یک هواپیمای نظامی آمریکایی از طریق فرکانس اضطراری با نفتکش STARK 1 تماس گرفته و پیش از حمله به خدمه آن هشدار داده است.

در این پیام، صدای یکی از نیروهای آمریکایی خطاب به نفتکش می‌گوید: «نفتکش STARK 1، این هواپیمای نظامی ایالات متحده است. در حال آماده شدن برای شلیک به قسمت پاشنه کشتی شما هستم. شما ۱۰ دقیقه فرصت دارید خدمه را از قسمت پاشنه کشتی خارج کنید.»

در پیام دیگری که پس از این هشدار مخابره شده، به خدمه نفتکش گفته می‌شود: «این آخرین هشدار شما بود... وارد قایق‌های نجات شوید و فوراً کشتی را ترک کنید.»

پاسخ ایران؛ حملات آمریکا «غیرقانونی و تجاوزکارانه» است

وزارت امور خارجه ایران روز شنبه حملات آمریکا را به‌شدت محکوم کرد و آنها را «غیرقانونی و تجاوزکارانه» خواند.

وزارت امور خارجه ایران در بیانیه‌ای اعلام کرد این اقدامات آمریکا «تهدیدی آشکار علیه صلح بین‌المللی و امنیت کشتیرانی تجاری» است و «نقض آشکار» منشور سازمان ملل متحد به شمار می‌رود.

به روایت سی‌ان‌ان خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) نیز با انتشار بیانیه سنتکام گزارش داد که مقام‌های ایرانی در واکنش به حملات آمریکا تأکید کرده‌اند در برابر هرگونه اقدام نظامی، «واکنشی قاطع» نشان خواهند داد.

به گزارش خبرآنلاین، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در بیانیه‌ای اعلام کرد: نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با چند فروند موشک بالستیک، ناو هواپیمابر و یک ناوشکن ارتش کودک کش متجاوز آمریکا که برای کشتی های ایرانی مزاحمت ایجاد کرده و در محاصره دریایی شرکت داشتند مورد حمله قرار داد.

این دو شناور جنگی پس از وارد شدن خسارت و ترس از حمله مجدد، مجبور به فرار از منطقه درگیری شدند.

دشمن متجاوز که سال ها با غرور کاذب و ادعاهای پوشالی در منطقه جولان می داد، امروز ناچار به اعتراف رسمی شد که دو ناو جنگی نیروی دریایی آمریکا مورد حمله قرار گرفت.

اعتراف سنتکام مبنی بر تائید این عملیات سند زنده ای از شکست راهبردی دشمن و اثبات قدرت تهاجمی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و سایر نیروهای مسلح ج‌.ا.ا مصمم و قاطعانه از کیان ایران اسلامی دفاع می کنند.

در صورت ادامه اقدامات خصمانه و متجاوزانه، رژیم آمریکا باید منتظر پاسخ های سهمگین نیرو های مسلح ج.ا.ا باشد. ما قوی تر از همیشه ایستاده‌ایم. پیروزی از آن ملت مقاوم ایران اسلامی است و شکست و پشیمانی، سرنوشت قطعی متجاوزان است.

هگست: اگر ایران به کشتی‌های آمریکا شلیک کند، نفتکش‌هایش را غرق می‌کنیم

در مقابل، پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، پس از حملات ایران تهدیدی صریح علیه ناوگان نفتکش‌های این کشور مطرح کرد. هگست روز شنبه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «موضوع ساده است: اگر ایران به کشتی‌های آمریکایی شلیک کند، ما نفتکش‌های آنها را منهدم و غرق خواهیم کرد. تنها کاری که آنها باید انجام دهند این است که شلیک به نیروی دریایی آمریکا را متوقف کنند.»

وزیر جنگ آمریکا در ادامه هشدار داد که دامنه این حملات می‌تواند فراتر از خاورمیانه برود و ناوگان نفتکش‌های ایران حتی در منطقه هند-اقیانوس آرام نیز در معرض حمله قرار گیرد.

هگست در پایان مدعی شد: «ناوگان نفتکش‌های ایران بی‌دفاع است؛ ایران نه نیروی دریایی دارد و نه نیروی هوایی.»

جنگ دریایی بر سر تنگه هرمز

شبکه خبری سی‌ان‌ان در ادامه گزاش خود نوشت: این حملات در شرایطی رخ داده است که درگیری میان ایران و آمریکا در وضعیتی بی‌ثبات و بلاتکلیف قرار دارد و دو طرف برای کنترل تنگه هرمز، یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال انرژی جهان، با یکدیگر درگیر هستند.

ایران تلاش می‌کند مانع عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز بدون اجازه خود شود و آمریکا نیز هدف قرار دادن کشتی‌های مرتبط با ایران را افزایش داده است. به این ترتیب، درگیری نظامی میان دو طرف به شکل فزاینده‌ای به حوزه کشتیرانی و انتقال انرژی کشیده شده است.

دو طرف اوایل این هفته نیز برای نخستین بار در بیش از یک ماه گذشته حملاتی را علیه یکدیگر انجام داده بودند؛ حملات جدید می‌تواند خطر شکل‌گیری یک دور دیگر از اقدامات تلافی‌جویانه را افزایش دهد.

تبادل حملات اخیر همچنین تهدیدی برای تشدید جنگ دریایی در خلیج فارس و فراتر از آن محسوب می‌شود؛ جنگی که در صورت ادامه می‌تواند امنیت مسیرهای کشتیرانی و جریان جهانی انرژی را بیش از پیش تحت تأثیر قرار دهد.

خارک؛ نقطه حساس جنگ نفتی ایران و آمریکا

در میان نقاطی که در جریان رویارویی ایران و آمریکا اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده، جزیره خارک جایگاه متفاوتی دارد؛ جزیره‌ای که بخش عمده صادرات نفت خام ایران از طریق آن انجام می‌شود و به همین دلیل، هرگونه حمله به آن می‌تواند مستقیماً صنعت نفت و درآمدهای ارزی ایران را هدف قرار دهد.

سی‌ان‌ان با اشاره به اهمیت خارک در این درگیری نوشت این جزیره که در سواحل ایران و در خلیج فارس قرار دارد، معمولاً حدود ۹۰ درصد صادرات نفت خام ایران را مدیریت می‌کند و در جریان جنگ نیز چندین بار هدف حمله قرار گرفته است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، پیش از این حتی از احتمال تصرف این جزیره سخن گفته بود.

ترامپ ۳۱ اوت نیز با انتشار یک پست کوتاه در شبکه‌های اجتماعی، ویدئویی تولیدشده با هوش مصنوعی منتشر کرد که در آن خارک در حال انفجار و «تکه‌تکه شدن» به تصویر کشیده می‌شد. مقام‌های ایرانی در واکنش هشدار داده‌اند که هرگونه حمله به این جزیره با پاسخ شدید تهران روبه‌رو خواهد شد.

اهمیت خارک برای ایران تنها به موقعیت جغرافیایی آن محدود نمی‌شود. ایران سومین تولیدکننده بزرگ نفت در اوپک است و پیش از آغاز جنگ، حدود ۹۰ درصد نفت خام صادراتی خود را از طریق پایانه‌های این جزیره روانه بازارهای جهانی می‌کرد. به همین دلیل، خارک در عمل یکی از حیاتی‌ترین گلوگاه‌های اقتصادی ایران به شمار می‌رود.

با این حال، صادرات نفت ایران از اواسط آوریل و همزمان با آغاز محاصره دریایی آمریکا با اختلال جدی مواجه شده است. واشنگتن پس از آن محاصره بنادر ایران را در دستور کار قرار داد که تهران عملاً تردد کشتی‌ها از تنگه هرمز را متوقف کرد؛ آبراهی که پیش از جنگ حدود یک‌پنجم نفت جهان از آن عبور می‌کرد.

تهدید خارک البته موضوع تازه‌ای در مواضع ترامپ نیست. او ۱۱ ژوئن گفته بود که قصد دارد کنترل این جزیره را در دست بگیرد، اما مدت کوتاهی بعد اعلام کرد عملیات نظامی آمریکا در خارک «فعلاً از روی میز خارج شده است». این موضع‌گیری تنها چند روز پیش از آن انجام شد که تهران و واشنگتن در ۱۷ ژوئن به یک توافق موقت برای پایان دادن به جنگ دست یافتند.

با وجود آن توافق، خارک همچنان در مرکز فشارهای اقتصادی و نظامی آمریکا علیه ایران قرار دارد. حمله به این جزیره می‌تواند صادرات نفت ایران را بیش از پیش مختل کند و فشار مضاعفی بر اقتصادی وارد کند که همین حالا نیز از محاصره دریایی آمریکا آسیب دیده است.

نفتکش‌های ایران پشت درهای بسته خلیج فارس

ابعاد این فشار تنها به خود جزیره خارک محدود نمی‌شود. داده‌های کشتیرانی و تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد نزدیک به ۲۰ نفتکش ایرانی در اطراف خارک لنگر انداخته‌اند و امکان خروج از خلیج فارس را ندارند. بسیاری از این نفتکش‌ها نیز حامل محموله‌های کامل نفت هستند.

در مجموع، بیش از ۵۰ نفتکش ایرانی در خلیج فارس و آب‌های اطراف آن، از جمله در بخش‌هایی از خلیج عمان، حضور دارند؛ وضعیتی که نشان می‌دهد محدودیت‌های اعمال‌شده بر تردد دریایی، عملاً بخش قابل توجهی از ناوگان نفتکش‌های ایران را در منطقه متوقف کرده است.

بنابراین، محاصره دریایی آمریکا صرفاً به معنای افزایش فشار نظامی بر اهداف مرتبط با ایران نیست؛ این محاصره مستقیماً بر توان تهران برای انتقال و فروش نفت نیز اثر گذاشته است. نفتکش‌هایی که نمی‌توانند از خلیج فارس خارج شوند، عملاً بخشی از ظرفیت صادراتی ایران را بلااستفاده نگه می‌دارند.

هرمز؛ نقطه اتصال جنگ و بازار جهانی نفت

در این میان، تنگه هرمز اهمیت دوچندانی پیدا کرده است. ایران تلاش می‌کند عبور کشتی‌ها از این آبراه را تحت کنترل خود درآورد و آمریکا نیز با هدف قرار دادن کشتی‌های مرتبط با ایران، تلاش می‌کند هزینه این اقدام را برای تهران افزایش دهد.

اهمیت هرمز تنها به ایران و آمریکا محدود نیست. پیش از آغاز جنگ، حدود یک‌پنجم نفت جهان از این تنگه عبور می‌کرد و هرگونه اختلال طولانی‌مدت در تردد کشتی‌ها می‌تواند بازار جهانی انرژی را تحت تأثیر قرار دهد.

بازار نفت نیز پیشاپیش نسبت به تشدید این تنش‌ها واکنش نشان داده است. قیمت نفت برنت در پایان معاملات روز جمعه به ۹۶.۲۸ دلار در هر بشکه رسید؛ بالاترین رقم ثبت‌شده از ۲۴ ژوئیه. نگرانی از گسترش درگیری و اختلال بیشتر در عرضه نفت، یکی از عوامل اصلی افزایش قیمت‌ها بوده است.

به این ترتیب، آنچه در ظاهر درگیری میان نیروهای ایران و آمریکا بر سر چند کشتی است، می‌تواند پیامدهایی بسیار فراتر از آب‌های منطقه داشته باشد؛ از صادرات نفت ایران گرفته تا امنیت کشتیرانی و قیمت انرژی در بازارهای جهانی.

ادعای واشنگتن: «این جنگ نیست»

با وجود شدت گرفتن حملات و کشیده شدن درگیری به نفتکش‌ها و مسیرهای اصلی کشتیرانی، دولت آمریکا همچنان از به‌کار بردن عنوان «جنگ» برای این وضعیت پرهیز می‌کند.

جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، روز پنجشنبه در واکنش به تشدید درگیری‌ها مدعی شد این وضعیت حتی نباید «جنگ» نامیده شود. او مدعی شد که با وجود افزایش تنش‌ها، «هیچ تیراندازی فعالی» در جریان نیست.

ونس در عین حال از ارائه جدول زمانی برای پایان درگیری خودداری کرد و گستاخانه مدعی شد که این ایران است که باید به جنگی پایان دهد که به گفته او شش ماه پیش با حملات هوایی مشترک آمریکا و اسرائیل آغاز شد.

اما تحولات روز شنبه تصویری متفاوت از میدان ارائه می‌دهد. شلیک موشک‌های بالستیک ایران به سمت دو کشتی جنگی آمریکا و حمله متقابل واشنگتن به سه نفتکش ایرانی، نشان می‌دهد درگیری دو طرف دیگر صرفاً به حملات هوایی یا تهدیدهای سیاسی محدود نمانده و به‌طور مستقیم به دریا و مسیرهای انتقال انرژی کشیده شده است.

اکنون تنگه هرمز و خارک در دو سوی یک معادله قرار گرفته‌اند: هرمز، گلوگاه عبور انرژی جهان، و خارک، مهم‌ترین پایانه صادرات نفت ایران. هرچه حملات دو طرف به این دو نقطه نزدیک‌تر شود، هزینه این رویارویی نیز می‌تواند از سطح یک درگیری دوجانبه فراتر رفته و امنیت انرژی و کشتیرانی در منطقه را با خطر جدی‌تری مواجه کند.