به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، جریان نفت خام در خلیج فارس پس از سقوط شدید در ماه‌های ابتدایی سال 2026، در ماه ژوئیه تا حدودی احیا شده، اما این روند یکدست نبوده و در حالی که عربستان سعودی، امارات و برخی دیگر از تولیدکنندگان منطقه سرعت بیشتری در بازگرداندن تولید داشته‌اند، ایران و عراق همچنان با محدودیت قابل توجه در تولید و صادرات نفت مواجه هستند.

بر اساس بررسی داده‌های تولید و تجارت نفت، تولید نفت خام 6 تولیدکننده خلیج فارس از 24.4 میلیون بشکه در روز در فوریه 2026 به 14.4 میلیون بشکه در روز در ماه مه سقوط کرد؛ به این ترتیب تولید منطقه طی سه ماه 41 درصد کاهش یافت.

با این حال، تولید نفت خام در ماه‌های بعد روندی صعودی گرفت و در ژوئیه به 19 میلیون بشکه در روز رسید. با وجود این افزایش، سطح تولید همچنان 18 درصد پایین‌تر از میانگین سال 2025 قرار داشت.

کاهش 52 درصدی تولید نفت متوقف‌شده در خلیج فارس

همزمان با افزایش تولید، حجم تولید نفت متوقف‌شده نیز کاهش محسوسی داشته است. میزان تولید متوقف‌شده نفت خام در کشورهای خلیج فارس که در ماه مه به 8.9 میلیون بشکه در روز رسیده بود، در ژوئیه به 4.3 میلیون بشکه در روز کاهش یافت که بیانگر افت 52 درصدی طی دو ماه است.

با این حال، سرعت بازگشت تولید در کشورهای مختلف یکسان نبوده است. کویت، عمان و بحرین با کاهش 68 درصدی تولید متوقف‌شده نسبت به اوج ماه مه، سریع‌ترین روند بازگشت را ثبت کردند. پس از آن، عربستان سعودی و امارات نیز کاهش 57 درصدی تولید متوقف‌شده را تجربه کردند.

در مقابل، تولید متوقف‌شده نفت ایران و عراق تنها 37 درصد کاهش یافت و مجموع تولید این دو کشور که همچنان از مدار خارج است، در ماه ژوئیه به حدود 2.2 میلیون بشکه در روز رسید.

ایران و عراق عقب‌تر از سایر تولیدکنندگان منطقه

بررسی وضعیت تولید کشورهای منطقه نشان می‌دهد شدت افت تولید در میان تولیدکنندگان خلیج فارس متفاوت بوده است. عراق با کاهش 35 درصدی نسبت به میانگین سال 2025، بیشترین افت تولید را تجربه کرده است. پس از عراق، کویت با کاهش 25 درصدی، ایران با افت 24 درصدی و عربستان سعودی با کاهش 22 درصدی در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند.

در مقابل، امارات متحده عربی و عمان تنها کشورهایی بوده‌اند که تولید آنها نسبت به میانگین سال 2025 افزایش داشته است؛ تولید امارات 20 درصد و عمان 19 درصد بالاتر از میانگین سال گذشته قرار گرفته است. این اختلاف نشان می‌دهد بازگشت تولید نفت در منطقه به شکل نامتوازن در حال انجام است و برخی تولیدکنندگان توانسته‌اند سریع‌تر از سایرین ظرفیت‌های تولیدی خود را احیا کنند.

سهم اختلالات نفت خلیج فارس از بازار جهانی نصف شد

کاهش تولید نفت در خلیج فارس در ماه مه معادل 19.9 درصد از صادرات جهانی نفت خام و 11.9 درصد از کل تولید جهانی بود. با این حال، در ماه ژوئیه سهم نفت متوقف‌شده منطقه از صادرات جهانی به 9.6 درصد و از کل تولید جهانی به 5.7 درصد کاهش یافت که تقریباً نصف سطح ثبت‌شده در ماه مه است.

با وجود این کاهش، اختلال در جریان نفت خلیج فارس همچنان اهمیت بالایی برای بازار جهانی دارد؛ چراکه این منطقه سهمی بزرگ‌تر در صادرات نفت جهان نسبت به سهم خود از تولید جهانی دارد. به همین دلیل، هرگونه اختلال در عرضه نفت خلیج فارس می‌تواند اثر بیشتری بر بازارهای جهانی نسبت به اختلال مشابه در سایر مناطق داشته باشد.

واردات نفت چین از خلیج فارس 76 درصد سقوط کرد

چین نیز یکی از اصلی‌ترین کشورهایی بوده که از اختلال در جریان نفت خلیج فارس تأثیر پذیرفته است. واردات نفت خام چین که در دسامبر 2025 به 13.1 میلیون بشکه در روز رسیده بود، طی پنج ماه متوالی کاهش یافت و در ژوئن 2026 به 7.1 میلیون بشکه در روز رسید؛ یعنی 46 درصد پایین‌تر از سطح دسامبر. با این حال، واردات نفت چین در ژوئیه به 8.6 میلیون بشکه در روز افزایش یافت که نسبت به ماه ژوئن 22 درصد رشد نشان می‌دهد، اما همچنان 30 درصد پایین‌تر از سطح فوریه قرار دارد.

بخش عمده کاهش واردات چین به افت جریان نفت از خلیج فارس مربوط بوده است. واردات نفت چین از خلیج فارس از 6.4 میلیون بشکه در روز در ماه مارس به تنها 2.1 میلیون بشکه در روز در ژوئن سقوط کرد. در همین مدت، واردات چین از سایر مناطق جهان ثبات بیشتری داشت و در محدوده حدود 4.6 تا 5.4 میلیون بشکه در روز قرار گرفت.

عربستان و امارات موتور بازگشت نفت به چین

داده‌های مربوط به ترکیب واردات نفت چین از خلیج فارس نشان می‌دهد بخش عمده بازگشت جریان نفت در ماه ژوئیه توسط عربستان سعودی، امارات و سایر کشورهای منطقه انجام شده است. مجموع واردات نفت چین از کشورهای خلیج فارس در فوریه 2026 حدود 6.4 میلیون بشکه در روز بود که 3.5 میلیون بشکه آن از عربستان، امارات و سایر تولیدکنندگان منطقه و 2.9 میلیون بشکه از ایران و عراق تأمین می‌شد.

این رقم در ژوئن به 2.1 میلیون بشکه در روز کاهش یافت، اما در ژوئیه به 3.7 میلیون بشکه در روز افزایش پیدا کرد. با این حال، سهم عربستان، امارات و سایر کشورهای خلیج فارس از این افزایش بسیار بیشتر بود و واردات چین از این کشورها در ژوئیه به 2.6 میلیون بشکه در روز رسید.

در مقابل، واردات چین از ایران و عراق تنها 1.1 میلیون بشکه در روز بود و همچنان فاصله قابل توجهی با سطوح قبلی داشت. این آمار نشان می‌دهد بازگشت جریان نفت خلیج فارس به چین تاکنون بیشتر متکی بر تولیدکنندگان عرب منطقه بوده و صادرات نفت ایران و عراق با سرعت بسیار کمتری در حال بازیابی است.

تداوم فشار بر جریان نفت ایران و عراق

بررسی روند تولید و تجارت نفت در ماه‌های اخیر نشان می‌دهد ایران و عراق همچنان بیشترین سهم را در میان تولید متوقف‌شده باقی‌مانده در منطقه دارند. در حالی که تولیدکنندگانی مانند عربستان سعودی، امارات، کویت، عمان و بحرین توانسته‌اند با سرعت بیشتری تولید خود را احیا کنند، کاهش محدودتر تولید متوقف‌شده در ایران و عراق باعث شده جریان صادرات این دو کشور، به‌ویژه به مقصد چین، همچنان پایین‌تر از سطوح پیشین باشد.

در همین حال، اختلالات حمل‌ونقل و افزایش ریسک‌های مرتبط با تردد نفتکش‌ها در منطقه، به‌ویژه در ارتباط با مسیر تنگه هرمز، از عوامل مؤثر بر روند تجارت نفت در منطقه عنوان شده است.

افزایش 23 درصدی ارزش واردات سوخت 20 کشور

در بخش دیگری از بررسی بازار انرژی، ارزش واردات سوخت 20 کشور مورد بررسی در سه‌ماهه دوم سال 2026 نسبت به مدت مشابه سال قبل 23 درصد افزایش یافته است. استرالیا با رشد 109 درصدی بیشترین افزایش ارزش واردات سوخت را ثبت کرد و پس از آن اندونزی با 83 درصد و کامبوج با 69 درصد قرار گرفتند.

در اروپا نیز یونان با رشد 61 درصدی، پرتغال با 56 درصد و انگلیس و تایوان هر کدام با رشد 53 درصدی در زمره کشورهایی قرار داشتند که افزایش قابل توجهی در ارزش واردات سوخت تجربه کردند. در مقابل، رشد ارزش واردات سوخت چین تنها 4 درصد بود و ژاپن با کاهش 5 درصدی، تنها کشوری در میان کشورهای مورد بررسی بود که کاهش ارزش واردات سوخت را ثبت کرد.

این اختلاف نشان می‌دهد رشد واردات سوخت در سه‌ماهه دوم سال 2026 بیش از آنکه ناشی از یک روند یکسان جهانی باشد، تحت تأثیر تفاوت در تقاضای داخلی، قیمت انرژی و نیازهای وارداتی کشورها قرار داشته است.

در مجموع، اگرچه جریان نفت در خلیج فارس در ماه ژوئیه نسبت به کف ثبت‌شده در بهار بهبود یافته، اما بازگشت کامل به شرایط عادی هنوز محقق نشده است. سرعت متفاوت احیای تولید میان کشورهای منطقه، به‌ویژه تداوم محدودیت‌ها در ایران و عراق، موجب شده بازار جهانی نفت همچنان نسبت به هرگونه اختلال جدید در عرضه منطقه حساس باقی بماند.

انتهای پیام/