به گزارش خبرگزاری اقتصاد ایران ، وبسایت آکسیوس نوشت: در دنیای حفاظت از رؤسای جمهور کشورها، رازداری بخشی از سیستم امنیتی است، اما آنچه در مورد سفر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در آغاز مسیر بازگشتش از ترکیه فاش شد – جایی که وی در اجلاس ناتو که در روزهای ۷ و ۸ ژوئیه گذشته در آنکارا برگزار شد، شرکت کرده بود – از مفهوم رازداری فراتر رفت و به یکی از بحث‌برانگیزترین عملیات‌های گمراه‌کننده در سال‌های اخیر تبدیل شد.

نخستین سرنخ‌های این ماجرا پس از پایان اجلاس ناتو در ترکیه فاش شد، زمانی که ترامپ از پله‌های هواپیمای قدیمی ریاست‌جمهوری «ایر فورس وان» در مقابل لنزهای دوربین رسانه‌ها بالا رفت، تا چند دقیقه بعد به‌طور مخفیانه از طریق یک در جانبی وارد یک کامیون مخصوص حمل غذا شود و از آنجا به یک هواپیمای نظامی کوچک‌تر منتقل گردد که با یک اسم رمز مخفی از فضای ترکیه خارج شد. وی هواپیمای اصلی خود را با بیش از صد مقام و کارمند کاخ سفید و خبرنگاران پشت سر گذاشت که در طول پرواز گمان می‌کردند رئیس‌جمهور با آنها در هواپیماست.

این عملیات سؤالاتی را نه تنها در مورد سلامت رئیس‌جمهور، بلکه در مورد سلامت کسانی که در هواپیما بودند و همچنین مرزهایی که دولت آمریکا می‌تواند در گمراه کردن افکار عمومی و مطبوعات به دلایل امنیتی به آن برسد، ایجاد کرد.

سفر گریز مخفیانه

بر اساس گزارش‌های منتشر شده توسط وب‌سایت خبری آمریکایی آکسیوس و روزنامه‌های گاردین و آی پیپر بریتانیا، هشدارهای اطلاعاتی مبنی بر وجود یک طرح ایرانی برای ترور ترامپ یا ساقط کردن هواپیمایش، آژانس‌های امنیتی را بر آن داشت تا یک مانور تخلیه پیچیده را در فرودگاه آنکارا اجرا کنند.

این نگرانی‌ها همزمان با تنش‌های شدید و حملات بزرگ ارتش آمریکا علیه اهدافی در ایران بود که وضعیت آماده‌باش برای یک واکنش تلافی‌جویانه احتمالی را به بالاترین سطح خود رساند.

وب‌سایت آکسیوس – که روابط قوی با محافل تصمیم‌گیری در واشنگتن دارد – توضیح داد که ترامپ با هواپیمایی که قطر به ایالات متحده اهدا کرده بود – و به نام VC-25B Bridge شناخته می‌شود – وارد ترکیه شده بود و قرار بود این هواپیما بخشی از ناوگان هواپیماهای ریاست‌جمهوری (ایر فورس وان) باشد.

بر اساس گزارش‌های متعدد مطبوعاتی برخی مقامات گفتند که ترامپ به دلیل نگرانی‌های امنیتی، از طریق بریتانیا با یک هواپیمای قدیمی‌تر ریاست‌جمهوری به واشنگتن بازخواهد گشت.

بر اساس گزارش‌ها، پس از سوار شدن به هواپیمای قدیمی‌تر، ترامپ به یک هواپیمای نظامی آمریکایی کوچک‌تر از نوع C-32A منتقل شد و هر سه هواپیما به بریتانیا پرواز کردند، جایی که ترامپ به هواپیمای مدرن ریاست‌جمهوری پیوست و سپس سفر خود را به سمت ایالات متحده ادامه داد.

از سوی دیگر، روزنامه گاردین گزارش داد که ترامپ در واقع در مقابل دوربین‌های تلویزیون به هواپیمای ریاست‌جمهوری سوار شد،اما چند دقیقه بعد به‌طور مخفیانه منتقل شود، در حالی که از خبرنگاران خواسته شده بود در طول پرواز پرده‌های پنجره‌ها را بسته نگه دارند.

بر اساس جزئیات ارائه شده توسط این روزنامه، هواپیمای نظامی جایگزین حامل ترامپ در حدود ساعت ۱۰:۲۰ شب به پایگاه هوایی سلطنتی بریتانیا «میلدنهال» رسید و چند دقیقه بعد هواپیمای سنتی ریاست‌جمهوری حامل هیئت خبرنگاران همراه و کارکنان دولت آمریکا به آن پیوست.

در پایگاه میلدنهال، تصاویری از ترامپ در حال پیاده شدن از هواپیمای ریاست‌جمهوری پس از اینکه به‌طور مخفیانه به آن بازگردانده شده بود تا صحنه فریب را کامل کند، گرفته شد. او به نیروهای حاضر در پایگاه ادای احترام کرد و سپس سوار هواپیمای بوئینگ ۷۴۷ شد تا سفر بازگشت به واشنگتن را ادامه دهد.

مزایای هواپیمای قدیمی

به گزارش آکسیوس، هواپیماهای قدیمی «وی‌سی-۲۵ اِی» که از دهه ۱۹۹۰ به عنوان هواپیمای اصلی ریاست‌جمهوری در خدمت بوده‌اند، برای مقابله با طیف وسیعی از تهدیدات از جمله محافظت در برابر پالس‌های الکترومغناطیسی، زره مقاوم در برابر پرتابه‌ها، و سیستم‌های ارتباطی امن و پیشرفته طراحی شده‌اند که آن را در مواقع اضطراری به یک مرکز فرماندهی متحرک تبدیل می‌کند.

این هواپیما همچنین دارای سیستم‌های دفاعی برای شناسایی تهدیدات، و قابلیت سوخت‌گیری هوایی است و در صورت لزوم می‌تواند با هواپیماهای جنگنده همراهی شود.

این وب‌سایت به نقل از آسوشیتدپرس و نیویورک تایمز گزارش داد که هواپیمای جدید فاقد برخی از قابلیت‌های پیشرفته ضد موشکی موجود در مدل‌های قبلی است. یک کارشناس امنیتی – به گزارش آکسیوس – به عدم وجود یک سیستم ضد موشکی لیزری برای محافظت از هواپیماهای بزرگ در برابر برخی تهدیدات اشاره کرد.

با این حال، نیروی هوایی ایالات متحده تأکید کرد که هواپیمای جدید دستخوش اصلاحات و آزمایش‌های امنیتی گسترده‌ای شده است و گفت که این هواپیما ایمن و مجهز به آخرین فناوری‌های لازم برای برآوردن الزامات پروازهای ریاست‌جمهوری است.

گزارش‌ها حاکی از آن است که اطلاعات آمریکا اطلاعات جدی‌ای درباره احتمال هدف قرار گرفتن هواپیمای ریاست‌جمهوری دریافت کرده بود، در حالی که ایالات متحده در حال انجام حملات نظامی بزرگی علیه ایران بود.

آیا ترامپ هدف بود؟

ترامپ خودش روز سه‌شنبه تأیید کرد که عملیات تعویض هواپیما را انجام داده است، اما توضیح قابل توجهی درباره سطح خطرات ارائه داد و به خبرنگاران گفت – به گزارش گاردین – «فکر می‌کنم هواپیمایی که من را منتقل می‌کرد، در واقع بیشتر در معرض خطر بود».

وی افزود که هواپیمایی که وی سوار بر آن بود، شاید بیشتر در معرض هدف قرار گرفتن بود زیرا از دید مهاجمان، ممکن بود هواپیمایی باشد که تصور می‌شود رئیس‌جمهور در آن حضور دارد. هنگامی که از او درباره این تصمیم پرسیده شد، ترامپ گفت که این به سرویس مخفی ایالات متحده و ارتش بستگی دارد: من فقط از آنچه آنها می‌خواهند پیروی می‌کنم. 

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که گزارش‌ها حاکی از آن است که اطلاعات آمریکا اطلاعات جدی‌ای درباره احتمال هدف قرار گرفتن هواپیمای ریاست‌جمهوری دریافت کرده بود، در حالی که ایالات متحده در حال انجام حملات نظامی بزرگی علیه ایران بود، که نگرانی‌ها را از انتقام ایران افزایش داد.

در تحولی دیگر، وقتی از او پرسیده شد که آیا تهدید معتبری از سوی ایران برای "ایر فورس وان" وجود دارد، گفت: "من همیشه در معرض تهدید هستم. من نفر اول در لیست آنها هستم."

آیا هواپیما به طعمه تبدیل شد؟

جزئیات این عملیات، خشم گسترده‌ای را در محافل سیاسی و رسانه‌ای آمریکا برانگیخته است، به طوری که اتهامات مستقیمی متوجه کاخ سفید شده مبنی بر استفاده از همراهان و روزنامه‌نگاران به عنوان طعمه انسانی برای تامین امنیت خروج رئیس‌جمهور.

گاردین به نقل از استفن کش، مدیر اجرایی سازمان استدی استیت (Steady State) و افسر سابق آژانس اطلاعات مرکزی، می‌گوید: به نظر می‌رسید ایده این بوده که با قربانی کردن حدود ۱۰۰ نفر برای کشته شدن توسط ایرانی‌ها به جای ترامپ، خطر را برای رئیس‌جمهور کاهش دهند. 

ریچارد بلومنتال، سناتور دموکرات، این عملیات را «بی‌سابقه، سورئال» و «بسیار ترسناک» توصیف کرد و خواستار تشکیل جلسه کنگره برای آگاهی از تدابیر اتخاذ شده برای محافظت از سرنشینان هواپیمایی شد که به قدری خطرناک تلقی شده بود که رئیس‌جمهور از آن دور نگه داشته شد.

بلومنتال به طور اساسی پرسید: اگر هواپیما برای رئیس‌جمهور خطرناک بود، چه اقداماتی برای تضمین ایمنی کارکنان و روزنامه‌نگارانی که در آن باقی ماندند، اتخاذ شد؟

بحث فراتر از این می‌رود، زیرا کش به آنچه که به عنوان دستورالعمل اطلاعاتی آمریکا (ICD 191) مربوط به وظیفه هشدار شناخته می‌شود، اشاره کرد که در شرایط خاص، هشدار دادن به افرادی که اهداف مشخص و قابل اعتمادی برای کشته شدن، آسیب جدی یا ربوده شدن هستند، الزامی می‌کند. او معتقد بود که سوال اصلی این است که آیا سرنشینان هواپیما از این خطر مطلع شده بودند یا خیر.

در مقابل، مقامات سابق از این تصمیم دفاع کردند. آری فلیشر، سخنگوی سابق جورج بوش پسر، گفت که اگر گزارش‌ها درست باشد، سرویس مخفی، نیروی هوایی و کاخ سفید شایسته تقدیر هستند، زیرا وظیفه اصلی آنها، در صورت وجود تهدید معتبر، محافظت از رئیس‌جمهور است.

آیا تهدید ایران تایید شده بود؟

با وجود جدیت اقدامات، هنوز افشای علنی کاملی از ماهیت اطلاعاتی که منجر به این تصمیم شد، صورت نگرفته است.

گاردین به نقل از «آنکت پاندا»، محقق در بنیاد کارنگی برای صلح بین‌الملل، می‌گوید که اجرای حمله مستقیم به هواپیمای ریاست‌جمهوری در این شرایط «بسیار دشوار» است و اشاره کرد که این موضوع ممکن است به عناصر مخفی و سامانه‌های دفاع هوایی قابل حمل نیاز داشته باشد.

«جفری لوئیس» از موسسه تحقیقات سیاست خارجی، نیز معتقد بود که ایران موشک‌های زمین به هوایی ندارد که بتواند به راحتی هواپیمایی را که از آنکارا بلند می‌شود، هدف قرار دهد، هرچند به طور نظری می‌توان یک هواپیما را روی باند با موشک بالستیک هدف قرار داد، احتمالی که او آن را بعید دانست.

اما جیمز جفری، سفیر سابق آمریکا در ترکیه و معاون سابق مشاور امنیت ملی، معتقد بود که ماهیت عملیات مخفی نشان می‌دهد که دستگاه‌های امنیتی با اطلاعات جدی سروکار داشته‌اند. او گفت که آنچه اتفاق افتاد«کاملاً غیرعادی است و نشان می‌دهد که آنها اطلاعات بسیار خوبی در مورد یک تهدید داشته‌اند.»

نکته طعنه‌آمیز این است که خودِ عملیات فریب، شاید به بخشی از مشکل تبدیل شده باشد. حتی پس از پایان خطر، کاخ سفید به ارائه روایتی ادامه داد که نشان می‌داد ترامپ قرار بود با هواپیمای قدیمی ریاست‌جمهوری بازگردد، در حالی که او قبلاً آن را ترک کرده بود.

ند پرایس، مقام سابق شورای امنیت ملی آمریکا، گفت که دولت می‌توانست از رئیس‌جمهور بدون دروغ گفتن به خبرنگاران محافظت کند و اشاره کرد که می‌شد به خبرنگاران اطلاع داد که اقدامات امنیتی ویژه‌ای وجود دارد و از آن‌ها خواست تا زمانی که رئیس‌جمهور در مکانی امن قرار گیرد، آن را منتشر نکنند.

جیک تپر، مجری شبکه سی‌ان‌ان، نیز گفت که محافظت از جان رئیس‌جمهور ضروری است و دولت‌های قبلی گاهی اوقات برای محافظت از او از فریب استفاده کرده‌اند، اما اشاره کرد که مسئولان هرگز نشنیده‌اند که از هواپیمای ریاست‌جمهوری پر از کارکنان و خبرنگاران به عنوان «طعمه» در طول یک تهدید قریب‌الوقوع استفاده شود.

خوزه زامورا از کمیته حفاظت از روزنامه‌نگاران از این بابت ابراز نگرانی کرد که خبرنگاران باید از تهدیدات امنیتی معتبر مطلع شوند تا بتوانند تصمیمات آگاهانه‌ای در مورد ایمنی خود بگیرند.

بر اساس گزارش سه روزنامه، این مانور مخفی در آسمان آنکارا، تداخل پیچیده بین نگرانی‌های امنیتی شخصی رئیس‌جمهور ترامپ و تشدید درگیری منطقه‌ای با تهران را آشکار می‌کند و سفر بازگشت دیپلماتیک را به یک سابقه امنیتی و سیاسی تبدیل می‌کند که راه را برای پرسش‌های آتی در کنگره در مورد محدودیت‌های استفاده از فریب و حفاظت از همراهان باز می‌کند و اعتماد بین کاخ سفید و مؤسسات خبری را در برابر آزمونی بی‌سابقه در تاریخ معاصر آمریکا قرار می‌دهد.تهدید مربوط به امنیت رئیس‌جمهور آمریکا را نمی‌پذیرد.