به گزارش اقتصادنیوز، بررسی روند معاملات بورس تهران از زمان بازگشایی بازار پس از آغاز جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل نشان می دهد که تحولات سیاسی و میزان ریسک های سیستماتیک، تاثیر مستقیمی بر مسیر شاخص های بازار سهام داشته است.

بورس تهران پس از تعطیلی از شنبه 9 اسفند 1404 و توقف کامل معاملات در فروردین 1405، سرانجام روز سه شنبه 29 اردیبهشت 1405 فعالیت خود را از سر گرفت.

خبر مرتبط

بورس در مسیر صعود | رشد 6.1 درصدی شاخص کل در این هفته | ثبت رکوردهای جدید در بازار سهام

اقتصادنیوز: شاخص کل در این هفته حدود 329 هزار واحد افزایش یافت و رشد تقریبی 6.1 درصدی را ثبت کرد. شاخص هم وزن نیز حدود 70 هزار و 923 واحد رشد کرد و بازدهی حدود 4.6 درصدی داشت.

از زمان بازگشایی تاکنون، روند بازار را می توان به چهار مقطع اصلی تقسیم کرد؛

دوره نخست همزمان با آغاز مذاکرات ایران و آمریکا.

دوره دوم پس از امضای تفاهم نامه.

دوره سوم با بازگشت درگیری های پراکنده و افزایش ریسک های سیاسی.

دوره چهارم که با کاهش دوباره تنش ها و از سرگیری مذاکرات آغاز شده و همچنان ادامه دارد.

بررسی عملکرد شاخص کل و شاخص هم وزن در این چهار دوره، یک نکته مهم را نشان می دهد؛ «هر زمان احتمال کاهش تنش های سیاسی و حرکت به سمت مذاکره بیشتر شده، بورس تهران نیز واکنش مثبتی نشان داده است. در مقابل، با افزایش ریسک های سیاسی و نظامی، به ویژه برای شرکت های بزرگ، شاخص کل با فشار فروش بیشتری مواجه شده است.»

بازگشایی بورس؛ آغاز یک صعود قدرتمند

اولین دوره از سه شنبه 29 اردیبهشت تا چهارشنبه 27 خرداد 1405 را می توان یکی از متفاوت ترین مقاطع بازار پس از جنگ دانست. در شرایطی که بسیاری از فعالان بازار انتظار داشتند بازگشایی بورس با فشار فروش سنگین همراه شود، اتفاق متفاوتی رخ داد و شاخص های بازار وارد یک روند صعودی قدرتمند شدند.

یکی از دلایل مهم این اتفاق، تورم بالای ایجادشده در اقتصاد ایران بود که زمینه افزایش درآمد و سود اسمی بسیاری از شرکت ها را فراهم کرده بود. از طرف دیگر، در این مقطع مذاکرات ایران و آمریکا در جریان بود و اخبار سیاسی مثبت باعث شد ریسک سیستماتیک بازار تا حد زیادی کاهش پیدا کند.

در نتیجه، شاخص کل بورس طی این دوره یک میلیون و 437 هزار واحد، معادل 38.7 درصد رشد کرد. شاخص هم وزن نیز عملکردی حتی بهتر داشت و با افزایش 399 هزار واحدی، 41.9 درصد بالا رفت.

توقف رشد پرشتاب بورس

دومین مقطع از 28 خرداد تا 5 تیر 1405 و پس از امضای تفاهم نامه ایران و آمریکا شکل گرفت. البته این دوره تنها چهار روز معاملاتی داشت و به همین دلیل نمی توان آن را از نظر طول زمانی با دوره های دیگر مقایسه کرد.

با وجود این، رفتار بازار در این مقطع قابل توجه بود. برخلاف دوره قبل که تقریبا تمام بازار وارد موج صعودی شده بود، در این چهار روز بخش عمده بازار در وضعیت درجا زدن قرار گرفت. در عین حال، برخی نمادهای کوچک که از نظر بنیادی شرایط مناسبی داشتند، همچنان به رشد خود ادامه دادند.

در مجموع، شاخص کل در این دوره 9 هزار و 809 واحد، معادل 0.19 درصد افزایش یافت. در مقابل، شاخص هم وزن 14 هزار و 883 واحد، معادل 1.1 درصد کاهش داشت.

بنابراین امضای تفاهم نامه ای که خیلی به پایدار ماندن آن امیدی وجود نداشت، اگرچه باعث ایجاد فضای منفی در بازار نشد، اما شتاب رشد بورس را به میزان قابل توجهی کاهش داد.

بازگشت درگیری‌ها؛ شاخص‌کل عقب نشست اما شاخص هم‌وزن رشد کرد

از 6 تیر 1405 شرایط سیاسی و نظامی بار دیگر تغییر کرد. محاصره دریایی مجددا آغاز شد و درگیری های پراکنده شبانه در جنوب کشور ادامه پیدا کرد. همزمان، تهدیدهایی درباره احتمال هدف قرار گرفتن زیرساخت ها مطرح شد و همین موضوع ریسک سیستماتیک بازار را افزایش داد.

این بار واکنش شرکت های مختلف بازار یکسان نبود. شرکت های بزرگ که به دلیل اندازه، موقعیت جغرافیایی، زیرساخت ها و نقش مهم تر در اقتصاد بیشتر در معرض ریسک های ناشی از تنش های نظامی قرار داشتند، با فشار فروش بیشتری مواجه شدند.

در مقابل، بسیاری از نمادهای کوچک که ریسک کمتری از این جهت متوجه آنها بود، توانستند روند رشد خود را ادامه دهند. نتیجه این واگرایی، عملکرد کاملا متفاوت دو شاخص بود.

از 6 تیر تا 10 مرداد، شاخص کل 106 هزار واحد، معادل 2 درصد افت کرد، اما شاخص هم وزن برخلاف شاخص کل 101 هزار واحد، معادل 7.5 درصد افزایش یافت.

این دوره یکی از روشن ترین نمونه های تاثیر ریسک سیستماتیک بر ترکیب رشد بازار بود؛ به این معنا که بازگشت تنش های سیاسی باعث شد شرکت های بزرگ تحت فشار قرار بگیرند، اما سرمایه همچنان در بخشی از نمادهای کوچک و بنیادی بازار گردش داشته باشد.

روند شاخص کل بورس

کاهش دوباره تنش‌ها؛ آغاز موج جدید صعود بورس

چهارمین دوره از 11 مرداد 1405 آغاز شد و همچنان ادامه دارد. در این مقطع، بار دیگر نشانه هایی از کاهش تنش میان ایران و آمریکا ظاهر شد و خوش بینی ها نسبت به از سرگیری مذاکرات افزایش یافت.

در همین شرایط، دونالد ترامپ اعلام کرد حمله به زیرساخت ها لغو شده و بار دیگر بر ادامه مذاکرات با ایران تاکید شد. بازار سهام نیز به سرعت به این تغییر فضای سیاسی واکنش نشان داد.

از 11 تا 20 مرداد، شاخص کل بورس 681 هزار واحد رشد کرد که معادل 13.4 درصد افزایش است. شاخص هم وزن نیز در همین مدت 165 هزار واحد، معادل 11.4 درصد بالا رفت.

این رشد در حالی رخ داده که بازار پیش از آن در یک دوره نسبتا طولانی تحت تاثیر افزایش ریسک های سیاسی قرار داشت. بنابراین می توان بخشی از رشد اخیر را واکنش بازار به کاهش ریسک سیستماتیک و افزایش احتمال رسیدن به یک توافق جدید میان ایران و آمریکا دانست.

یک الگوی مشخص در رفتار بورس پس از جنگ

مقایسه این چهار دوره، الگوی نسبتا مشخصی را در رفتار بورس تهران نشان می دهد. در دو مقطعی که مذاکرات در جریان بوده و احتمال کاهش تنش ها بیشتر بوده است، بورس عملکرد بهتری داشته است.

در دوره نخست، از 29 اردیبهشت تا 27 خرداد، شاخص کل 38.7 درصد و شاخص هم وزن 41.9 درصد رشد کردند. در دوره چهارم نیز که از 11 مرداد آغاز شده، شاخص کل تاکنون 13.4 درصد و شاخص هم وزن 11.4 درصد افزایش یافته است.

در مقابل، در دوره ای که ریسک های نظامی دوباره افزایش پیدا کرد، شاخص کل 2 درصد کاهش یافت. حتی در این دوره نیز سرمایه به طور کامل از بازار خارج نشد و شاخص هم وزن 7.5 درصد رشد کرد که نشان می دهد معامله گران در مواجهه با ریسک های سیاسی، به جای خروج کامل از بورس، بخشی از سرمایه خود را به سمت نمادهایی با ریسک کمتر هدایت کرده اند.

دوره دوم نیز نشان می دهد صرف امضای تفاهم نامه لزوما به معنای آغاز یک موج صعودی جدید نیست. در آن مقطع، شاخص کل تنها 0.19 درصد رشد کرد و شاخص هم وزن 1.1 درصد کاهش یافت. بنابراین به نظر می رسد بازار علاوه بر خبر سیاسی، به میزان اطمینان از پایداری توافق و چشم انداز ادامه کاهش تنش ها نیز واکنش نشان می دهد.

روند شاخص هم‌وزن بورس

بورس تهران به اخبار سیاسی حساس‌تر شده است

عملکرد بورس از زمان بازگشایی نشان می دهد که در شرایط فعلی، تحولات سیاسی و نظامی یکی از مهم ترین متغیرهای تعیین کننده مسیر بازار است. در دوره هایی که احتمال درگیری افزایش یافته، ریسک سیستماتیک به سرعت وارد معاملات شده و به ویژه شرکت های بزرگ را تحت فشار قرار داده است.

در مقابل، هر زمان نشانه ای از مذاکره، تفاهم یا کاهش احتمال درگیری منتشر شده، تقاضا به بازار بازگشته و شاخص ها نیز واکنش صعودی نشان داده اند.

در این میان، رشد قابل توجه بورس در دوره نخست بازگشایی یک نکته دیگر را نیز روشن کرد. حتی در شرایطی که اقتصاد با تبعات جنگ و تورم بالا مواجه است، بازار سهام می تواند از افزایش درآمد اسمی شرکت ها و رشد قیمت محصولات منتفع شود؛ البته به شرطی که ریسک سیاسی اجازه دهد این عوامل بنیادی خود را در قیمت سهام نشان دهند.