به گزارش خبرگزاری اقتصاد ایران ،این اتفاق را بارها در بازار طلا دیده‌ایم؛ جایی که فعالان اقتصادی برای کاهش ریسک، منابع خود را به ابزارهای کم‌دردسرتر منتقل می‌کنند یا حتی مدتی دست از معامله می‌کشند تا تکلیف شفاف شود. اما وقتی همین موج نااطمینانی به بازار دارایی‌های دیجیتال می‌رسد، بازاری که جنس دارایی در آن فیزیکی و ملموس نیست، ماجرا ابعاد متفاوت و به مراتب حساس‌تری پیدا می‌کند.

در بازار ارز دیجیتال، پلتفرم‌های مبادله یا همان صرافی‌ها، قلب تپنده نقدشوندگی هستند. در روزهای آرام، کاربران بر اساس رابط کاربری، حجم معاملات یا حتی تبلیغات، یک صرافی را انتخاب می‌کنند؛ اما در شرایط اضطراری یا بحرانی، تنها یک سوال باقی می‌ماند: اگر امروز بخواهم دارایی‌ام را خارج کنم، آیا این صرافی واقعا معادل ریالی یا دیجیتالی آن را موجود دارد؟

در چنین شرایطی، تفاوت میان صرافی‌ها دیگر فقط در شعار و تبلیغات نیست؛ بلکه در میزان شفافیت و توانایی اثبات دارایی‌های کاربران مشخص می‌شود. همین نگاه باعث شده صرافی‌هایی مانند «تبدیل» در حوزه ارز دیجیتال توان جدی بر روی سازوکارهای شفافیت بگذارند.

آزمون تاب‌آوری در روزهای بحران

در بزنگاه اخیر و با تشدید ناگهانی تنش‌ها، اکوسیستم صرافی‌های دیجیتال ایران یکی از پرتنش‌ترین مقاطع خود را تجربه کرد. در کنار تهدیدات سایبری و خطرات ناشی از تحریم، فشار نوسانات شدید ارزی و هراس عمومی از قطع اینترنت، موج سنگینی از درخواست‌های خروج دارایی را به سمت صرافی‌ها روانه ساخت. در چنین شرایطی، پلتفرم‌های مبادله در مرکز یک آزمون تاب‌آوری واقعی قرار گرفتند. صرافی‌ها نه فقط با فشار سنگین زیرساخت‌های فنی مواجه بودند، بلکه با حادترین بحران یعنی «اعتماد کاربران» دست‌وپنجه نرم می‌کردند؛ بزنگاهی که نشان داد در روزهای بحرانی، پایداری شبکه و نقدشوندگی آنی دارایی‌ها دیگر یک مزیت انتخابی نیست، بلکه مرز میان بقا و سقوط یک صرافی دیجیتال است.

پاسخ فنی به این دغدغه، پیاده‌سازی سازوکار اثبات ذخایر یا همان proof of reserves است؛ مکانیزمی که بر پایه داده‌های شفاف روی زنجیره نشان می‌دهد آیا یک صرافی به اندازه بدهی خود به کاربران، دارایی واقعی و قفل‌شده در اختیار دارد یا خیر.

در این میان، صرافی‌هایی که پیش از بحران برای شفافیت مالی و مدیریت نقدینگی برنامه‌ریزی کرده بودند، توانستند اعتماد کاربران را حفظ کنند. صرافی ارز دیجیتال تبدیل یکی از معدود بازیگرانی بود که از ابتدا با گواهی اثبات ذخایر (Proof of Reserve)، امکان راستی‌آزمایی دارایی‌های کاربران را به‌صورت عمومی فراهم کرده بود و همین موضوع، در روزهای پرتنش به یک مزیت عملیاتی بدل شد.

از ادعای امنیت تا شفافیت رسمی و قانونی

وجود proof of reserves خط بطلانی بر تمامی تردیدها در زمان بحران است. این سند که توسط دستگاه‌های نظارتی و رسمی ارائه می‌شود، به زبان ساده تضمین می‌کند دارایی ثبت‌شده در حساب کاربر، معادل واقعی روی زنجیره دارد و در هر لحظه قابل برداشت است. این سطح از شفافیت نه تنها مانع از بروز هراس عمومی و رفتار هیجانی در بزنگاه‌های اقتصادی می‌شود، بلکه نشانه مسئولیت‌پذیری حقوقی و بلوغ ساختاری صرافی در مواجهه با سخت‌ترین شرایط بازار است.

مدیر ارشد تکنولوژی و امنیت صرافی ارز دیجیتال تبدیل در این‌باره می‌گوید: «بازار دارایی‌های دیجیتال برای رسیدن به بلوغ، بیش از هر چیز به استانداردهای قابل راستی‌آزمایی نیاز دارد. تبدیل از بدو تأسیس، به‌صورت دوره‌ای راستی‌آزمایی دارایی‌های خود را انجام داده و از سال ۱۴۰۴، این فرایند در چارچوب رسمی‌تر و با ارائه نتایج آن به نهادهای ذی‌ربط از جمله بانک مرکزی و پلیس امنیت اقتصادی نیز دنبال شده است. امیدواریم Proof of Reserve به‌جای آنکه صرفا یک مزیت رقابتی برای برخی مجموعه‌ها باشد، به یک رویه عمومی در کل صنعت تبدیل شود.»

در نهایت ماندن در فاز ابهام دیگر برای کاربران و بازار قابل قبول نیست. در حال حاضر از میان ده‌ها بازیگر این حوزه، تنها تعداد بسیار محدودی از صرافی‌های ارز دیجیتال مانند تبدیل توانسته‌اند از این آزمون عبور کنند و با انتشار اسناد و گواهی‌های اثبات ذخایر، دارایی‌های خود را به صورت عمومی به راستی‌آزمایی بگذارند.