به گزارش خبرنگار مهر، بازار خودروی ایران در تابستان ۱۴۰۵ همچنان در شرایطی قرار دارد که فعالان بازار از آن با عنوان «رکود تورمی» یاد می‌کنند؛ وضعیتی که در آن اگرچه قیمت برخی خودروها متناسب با نوسانات نرخ ارز دچار تغییر می‌شود، اما حجم معاملات به پایین‌ترین سطوح ماه‌های اخیر رسیده و بخش قابل توجهی از خریداران و فروشندگان ترجیح می‌دهند فعلاً دست به معامله نزنند. بررسی‌های میدانی خبرنگار مهر از بازار خودرو نشان می‌دهد روند کلی قیمت‌ها در روزهای پایانی تیرماه بیشتر نزولی یا کم‌نوسان بوده و برخلاف گذشته، افزایش نرخ ارز نیز نتوانسته موج جدیدی از رشد قیمت خودرو را رقم بزند.

بر همین اساس فعالان و نمایشگاه‌داران خودرو به خبرنگار مهر می‌گویند در حال حاضر مهم‌ترین ویژگی این روزهای بازار، کاهش محسوس تقاضای مصرفی و سرمایه‌ای است. در سال‌های گذشته خودرو به عنوان یک کالای سرمایه‌ای شناخته می‌شد و هر افزایش نرخ ارز به سرعت خود را در بازار خودرو نشان می‌داد، اما اکنون کاهش قدرت خرید خانوارها، افت نقدینگی و انتظار برای مشخص شدن سیاست‌های اقتصادی دولت موجب شده حتی با رشد دلار نیز بسیاری از خریداران از ورود به بازار خودداری کنند. بنابران بازار خودرو بیش از آنکه تحت تأثیر عرضه و تقاضای واقعی باشد، در انتظار روشن‌تر شدن فضای اقتصادی و سیاسی کشور قرار گرفته است.

قیمت خودروهای پرتقاضا در بازار

بررسی قیمت خودروهای داخلی نشان می‌دهد محصولات پرتقاضای ایران‌خودرو و سایپا در روزهای اخیر عمدتاً با کاهش یا ثبات قیمت مواجه بوده‌اند. در برخی مدل‌ها افت قیمت بین ۱۵ تا ۸۵ میلیون تومان نیز ثبت شده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد فروشندگان برای جذب مشتری ناچار به تعدیل قیمت‌های پیشنهادی شده‌اند. این کاهش البته به معنای رونق بازار نیست، بلکه نتیجه کمبود خریدار و کاهش حجم معاملات است.

به عنوان نمونه، پژو ۲۰۷ دنده‌ای در محدوده ۱.۸ میلیارد تومان، دنا پلاس اتوماتیک نزدیک به ۲.۷ میلیارد تومان، تارا اتوماتیک حدود ۲.۷ میلیارد تومان و سورن پلاس XU۷P حدود ۱.۶ میلیارد تومان معامله می‌شوند. در محصولات سایپا نیز شاهین اتوماتیک در محدوده ۲ میلیارد تومان، اطلس G حدود ۱.۳ میلیارد تومان و کوییک GX حدود ۱.۱ میلیارد تومان قیمت‌گذاری شده‌اند. با این حال، فعالان بازار تأکید می‌کنند که بسیاری از این قیمت‌ها پیشنهادی است و به دلیل رکود معاملات، فاصله محسوسی میان قیمت‌های اعلامی و قیمت‌های نهایی معامله وجود دارد.

در بخش خودروهای مونتاژی نیز وضعیت تفاوت چندانی با خودروهای داخلی ندارد. هرچند این خودروها همچنان وابستگی بیشتری به نرخ ارز دارند، اما رکود معاملات مانع از انتقال کامل افزایش هزینه‌ها به قیمت نهایی شده است. کارشناسان معتقدند بازار خودروهای مونتاژی در مقایسه با خودروهای داخلی از انعطاف بیشتری در برابر نوسانات ارزی برخوردار است، اما در شرایط فعلی حتی این بخش نیز با کاهش تقاضا روبه‌رو شده است.

به عنوان نمونه، فونیکس تیگو ۸ پرو مکس در محدوده ۷.۳ میلیارد تومان، فونیکس FX پریمیوم حدود ۵.۸ میلیارد تومان، لاماری ایما ۵.۳ میلیارد تومان، فیدلیتی الیت ۵ نفره نزدیک به ۵ میلیارد تومان، دیگنیتی پرستیژ حدود ۵.۹ میلیارد تومان و کی‌ام‌سی J۷ نیز در محدوده ۴.۷ میلیارد تومان معامله می‌شوند. فعالان بازار معتقدند با وجود ثبات نسبی قیمت‌ها، حجم معاملات در این بخش نیز پایین است و بسیاری از قیمت‌های اعلامی، نرخ‌های پیشنهادی فروشندگان محسوب می‌شود.

کاهش جذابیت سرمایه‌گذاری در بازار خودرو

یکی دیگر از نشانه‌های تغییر رفتار بازار، کاهش فاصله قیمت کارخانه و بازار آزاد در بسیاری از محصولات است. این فاصله که در سال‌های گذشته به یکی از مهم‌ترین انگیزه‌های فعالیت دلالان تبدیل شده بود، اکنون در برخی خودروها به حدود ۵ تا ۸ درصد رسیده استکاهش فاصله قیمت کارخانه و بازار آزاد به حدود ۵ تا ۸ درصد، از افت انگیزه دلالی در بازار خودرو حکایت دارد.همچنین بررسی‌ها نشان می‌دهد استقبال از برخی طرح‌های فروش خودروسازان نیز نسبت به گذشته کاهش یافته و انگیزه کسب سود از خرید خودروهای کارخانه‌ای افت کرده است. این موضوع می‌تواند نشانه‌ای از کاهش جذابیت سرمایه‌گذاری در بازار خودرو باشد.

در کنار این عوامل، سیاست‌های دولت در حوزه واردات خودرو نیز همچنان یکی از متغیرهای اثرگذار بر بازار محسوب می‌شود. اگرچه روند واردات نسبت به سال‌های گذشته تسهیل شده، اما محدودیت‌های مربوط به ثبت سفارش، تأمین ارز و شرایط خدمات پس از فروش همچنان مانع از ورود گسترده خودروهای خارجی به بازار شده است؛ مهدی دادفر دبیر انجمن واردکنندگان خودرو ایران در این خصوص گفته است که در حال حاضر ثبت سفارش جدیدی انجام نمی‌شود و خودروهای در حال ورود به کشور، مربوط به ثبت سفارش‌های سال گذشته هستند. در نتیجه، عرضه خودروهای وارداتی هنوز نتوانسته اثر قابل توجهی بر کاهش قیمت خودروهای داخلی و مونتاژی بگذارد.

از سوی دیگر، نوسانات نرخ ارز همچنان مهم‌ترین عامل روانی بازار خودرو محسوب می‌شود. با وجود بازگشت دلار به سطوح بالاتر در روزهای اخیر، بازار واکنش شدیدی به این موضوع نشان نداده است؛ زیرا فعالان بازار معتقدند تا زمانی که وضعیت متغیرهای کلان اقتصادی و سیاسی مشخص نشود، افزایش نرخ ارز به تنهایی نمی‌تواند محرک قدرتمندی برای رشد قیمت خودرو باشد. به همین دلیل، بسیاری از معامله‌گران ترجیح داده‌اند سرمایه خود را نقد نگه دارند و منتظر روشن‌تر شدن شرایط بمانند.

تخلیه نسبی حباب قیمت در «بازار بدون مشتری»

بر این اساس، تحلیل روند بازار در ماه نخست تابستان نشان می‌دهد قیمت خودرو نسبت به اوج نوسانات ماه‌های قبل تا حدودی تعدیل شده و بخشی از حباب قیمتی تخلیه شده است. در عین حال، کاهش معاملات سبب شده کشف قیمت واقعی با دشواری بیشتری انجام شود و بسیاری از قیمت‌های اعلامی صرفاً جنبه پیشنهادی داشته باشند. این مسئله باعث شده برخی کارشناسان از «بازار بدون مشتری» یاد کنند؛ بازاری که در آن فروشندگان حاضر به کاهش بیشتر قیمت نیستند و خریداران نیز امید دارند در آینده قیمت‌ها پایین‌تر بیاید.

به اعتقاد کارشناسان، چشم‌انداز کوتاه‌مدت بازار وابسته به سه عامل روند نرخ ارز، سیاست‌های وارداتی دولت و قیمت‌گذاری و وضعیت کلی اقتصاد و تحولات سیاسی استچشم‌انداز کوتاه‌مدت بازار خودرو همچنان وابسته به سه عامل اصلی است؛ نخست روند نرخ ارز، دوم سیاست‌های دولت در حوزه واردات و قیمت‌گذاری و سوم وضعیت کلی اقتصاد و تحولات سیاسی. تا زمانی که این متغیرها به ثبات نرسند، انتظار نمی‌رود بازار از رکود فعلی خارج شود.

بر همین اساس، بسیاری از کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند در هفته‌های آینده نیز بازار خودرو با نوسانات محدود، معاملات کم‌حجم و رفتار محتاطانه خریداران و فروشندگان همراه باشد؛ شرایطی که اگرچه از جهش‌های شدید قیمتی جلوگیری می‌کند، اما نشانه‌ای از بازگشت رونق به بازار نیز در آن دیده نمی‌شود و مشتریان همچنان تمایلی به خرید خودرو نشان نمی‌دهند.