به گزارش خبرگزاری تسنیم، بعد از قهرمانی ایران در جام ملت‌های آسیا 1990، علی پروین، سرمربی وقت تیم ملی، جمله‌ای گفت که شاید آن روزها کمتر کسی عمق آن را درک کرد: «ما با موتور گازی در حال پیشرفت هستیم و ژاپن با سرعت جت.» آن روزها این حرف شاید پاسخی بود به انتقادهایی که از فوتبال محافظه‌کارانه ایران، با وجود کسب عنوان قهرمانی، مطرح می‌شد اما امروز، بعد از گذشت بیش از سه دهه، آن جمله بیش از هر زمان دیگری معنا پیدا کرده است.

از آن قهرمانی تا امروز، فوتبال ایران در ظاهر تغییرات زیادی را تجربه کرده؛ پول وارد فوتبال شده، باشگاه‌ها حرفه‌ای‌تر شده‌اند و فضای رسانه‌ای و افکار عمومی شکل دیگری به خود گرفته است اما واقعیت همان است که پروین سال‌ها پیش گفته بود؛ فاصله نه‌تنها در مستطیل سبز، بلکه در مدیریت، برنامه‌ریزی، زیرساخت، آموزش و نگاه به آینده روزبه‌روز بیشتر شده است.

اسپانیا 16 سال پیش با گل آندرس اینیستا قهرمان جهان شد، اما پس از آن دیگر نتوانست این عنوان را تکرار کند. با این حال، فوتبال این کشور هرگز از مسیر خود خارج نشد. لالیگا همچنان یکی از باکیفیت‌ترین لیگ‌های دنیا باقی ماند و مدیران فوتبال اسپانیا پذیرفتند که حتی یک فلسفه موفق هم برای همیشه تضمین‌کننده پیروزی نیست. آنها نسل تازه‌ای ساختند، پوست‌اندازی و 16 سال صبر کردند تا دوباره به قله برسند. نتیجه این صبوری، تیمی بود که با فوتبالی مدرن، تاکتیکی و انعطاف‌پذیر، آرژانتین و لیونل مسی را در فینال شکست داد و دوباره جام را بالای سر برد.

فوتبال، ورزشی است که هنجارها و ناهنجاری‌هایش را خودش تعریف می‌کند. در همین جام جهانی، تیم‌های زیادی با تغییر نگرش، اعتماد به نسل جدید و اصلاح ساختارهای فنی وارد رقابت‌ها شدند و توانستند خودی نشان دهند. تیم ملی ایران نیز یکی از حاضران این جام بود که با سه امتیاز از دور مسابقات کنار رفت. حذف، بخشی از فوتبال است، اما سؤال مهم اینجاست که هر تیم از حذف خود چه دستاوردی به همراه می‌آورد؟

هیچ‌کس از فوتبال ایران انتظار قهرمانی جهان یا حضور در جمع چهار تیم برتر را ندارد ولی انتظار منطقی این است که هر جام جهانی سکویی برای یادگیری، اصلاح و پیشرفت باشد؛ فرصتی برای اینکه چهار سال بعد، تیم ملی آماده‌تر، جسورتر و نزدیک‌تر به استانداردهای فوتبال روز دنیا باشد.

امیر قلعه‌نویی روز گذشته گفت: «بعدها مشخص خواهد شد ما برای این فوتبال چه کرده‌ایم.» جمله‌ای با چنین مضومنی با حواله دادن به آینده. شاید زمان بهترین قاضی باشد، اما امروز هم می‌توان یک سؤال ساده مطرح کرد؛ آیا آنچه امروز در فوتبال ایران انجام می‌شود، می‌تواند امیدی برای 16 سال آینده بسازد؟

اسپانیا با هویت‌سازی، نسل‌سازی و وفاداری به یک فلسفه فوتبال، آینده‌اش را تربیت کرد. شاید بسیاری از بازیکنانی که دیشب جام جهانی را بالای سر بردند، 16 سال پیش کودکانی بودند که از پشت قاب تلویزیون، بازی ژاوی، اینیستا، پویول، راموس و دیگر ستاره‌های آن نسل را تماشا می‌کردند و رؤیای پوشیدن پیراهن تیم ملی را در سر می‌پروراندند. دیشب اما جای نسل‌ها عوض شده بود؛ قهرمانان دیروز روی سکوها ایستاده بودند و با افتخار، قهرمانی شاگردان نسل بعد را تشویق می‌کردند.

پرسش اینجاست که آیا فوتبال ایران نیز چنین تصویری از آینده برای خود ترسیم کرده است؟ آیا فلسفه‌ای روشن، برنامه‌ای مشخص و مسیری قابل اندازه‌گیری برای رسیدن به نسل بعدی وجود دارد یا همچنان هر حذف و هر ناکامی با توجیه‌های مقطعی و پاسخ‌های تکراری از یاد خواهد رفت؟

در اسپانیا نیز پس از هر شکست، مدیران و مربیان با پرسش‌های سخت رسانه‌ها و افکار عمومی روبه‌رو می‌شوند؛ اما تفاوت در این است که آن پرسش‌ها به اصلاح ساختار منتهی می‌شود، نه صرفاً به دفاع از گذشته. پاسخ آنها را هم نه در نشست‌های خبری، بلکه در زمین فوتبال می‌توان دید؛ جایی که توانستند آرژانتین و مسی را شکست دهند و دوباره بر بام جهان بایستند.

شاید پاسخ واقعی جمله امیر قلعه‌نویی، نه امروز و نه فردا، بلکه 16 سال دیگر مشخص شود؛ روزی که معلوم شود فوتبال ایران نیز توانسته نسلی بسازد که رؤیای کودکان امروز را به واقعیت تبدیل کند، یا همچنان در همان جایی ایستاده باشد که علی پروین سال‌ها پیش آن را با یک جمله توصیف کرد؛ «ما با موتور گازی حرکت می‌کنیم و دیگران با جت.»

فوتبال با قهرمانی اسپانیا قطعا خودش را نجات داد حداقل در افکار عمومی فوتبالدوستان داخلی تا تعریف برد و باخت در تار و پود داخل فوتبال تعریف شود نه در بیرون و حاشیه. شاید فوتبال برای افکار داخلی همین بازی‌ها و عبرت‌ها باشد که در دل‌های فوتبالدوستان خود را از این مخمصه عجیب نجات می دهد.

انتهای پیام/