یغمایی متولد ۲۷ شهریور ۱۳۲۰ در تهران بود. او نزدیک به ۶ دهه از عمر خود را وقف پژوهش، کاوش و پاسداری از میراث فرهنگی این کشور کرد.

او از آخرین بازمانده‌های نسل باستان‌شناسان ایرانی است که دهه ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ خورشیدی پا به عرصه کاوش‌های میدانی گذاشتند و با سال‌ها تلاش، بخش ارزشمندی از تاریخ و تمدن کهن ایران را از دل خاک بیرون کشیدند. او دلباخته و شیفته تمدن و فرهنگ ایرانی است و عمر خود را در راه شناخت، حفاظت و معرفی میراث تاریخی ایران سپری کرد.

اسماعیل یغمایی که سرپرست بسیاری از کاوش‌های باستان‌شناسی در مناطق مختلف ایران بوده، متولد شهریورماه ۱۳۲۰ است و تحصیلات تکمیلی خود را در دانشکده باستان‌شناسی و هنر دانشگاه تهران گذرانده است. یغمایی در اردیبهشت ۱۳۴۶ در ادارهٔ باستان‌شناسی کل کشور استخدام شد و از آن تاریخ به بعد، به عنوان سرپرست در شمار زیادی از کاوش‌های باستان‌شناسی در ایران همکاری کرد. او تاکنون در هیأت کاوش و بررسی محوطه‌هایی از هفت تپه خوزستان، تپه چغاگاوانه اسلام‌آباد غرب، شوش و شهر سوخته، مرودشت و کرمانشاه و گوشه شمال باختری ایران، گرگان، دشت قزوین، کرمان و کنگاور حضور داشته است.

«شوش: کاوش‌های باستان‌شناسی در شهر پانزدهم دوره عیلام میانی»، «گیسوان هزارساله: گوشه‌هایی از خاطرات یک باستان‌شناس»، «آن قصر که جمشید...: پژوهشی در پیشینه‌شناسی تخت جمشید»، «نقاط امن» و «وقتی که بچه بودم» از جمله کتاب‌های اسماعیل یغمایی است که تاکنون منتشر شده است.

تصویر اندوهگین و اشک‌بار او پس از مشاهده بی‌مهری‌ها و تخریب آثار تاریخی که به سرعت در فضای مجازی دست به دست شد، به نمادی از غیرت و دغدغه و دلسوزی برای میراث کشور تبدیل شده است.

جزیئات برگزاری آیین بدرقه و خاکسپاری این باستان‌شناس هنوز مشخص نشده است.