زهرا عباس‌پور پژوهشگر، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، گفت: کمتر کسی تصور می‌کرد رویارویی نظامی آمریکا و رژیم اشغالگر با ایران بتواند چنین اثر اجتماعی قابل توجهی در داخل کشور ایجاد کند.

وی ادامه داد: یکی از پدیده‌های مهم این دوره، افزایش محسوس سرمایه اجتماعی و حضور و حمایت طیف‌های مختلف مردم در فضای عمومی بود؛ پدیده‌ای که در بسیاری از کشورها در شرایط مشابه کمتر دیده می‌شود.

دانش‌پژوه دکتری حکمرانی در دانشگاه تهران گفت: در علوم اجتماعی از این وضعیت با عنوان «همگرایی جامعه در زمان بحران» یاد می‌شود؛ لحظه‌ای که یک تهدید بیرونی می‌تواند به تقویت همبستگی و اعتماد جمعی در جامعه منجر شود.

وی یادآورشد: از منظر علم حکمرانی، بحران‌ها صرفا رخدادهایی نظامی یا سیاسی نیستند، بلکه می‌توانند به «نقطه عطف تاریخی» تبدیل شوند؛ لحظه‌ای که مسیر آینده یک کشور را تغییر می‌دهد.

عباس‌پور گفت: تجربه تاریخی نشان می‌دهد کشورها پس از چنین شوک‌هایی معمولاً با دو مسیر مواجه می‌شوند؛ یا عبور از بحران در سطحی تاکتیکی باقی می‌ماند و به تدریج اثر آن از بین می‌رود، یا این تجربه به فرصتی برای اصلاح ساختارها و تحول در نظام اقتصادی و مدیریتی تبدیل می‌شود.

وی خاطرنشان کرد: در ادبیات آینده‌پژوهی از مسیر دوم با عنوان «آینده خلق‌شده» یاد می‌شود؛ آینده‌ای که نتیجه تصمیم‌های آگاهانه برای بهره‌گیری از فرصت‌های ایجادشده در دل بحران است.

این پژوهشگر اظهار کرد: یکی از پیامدهای مهم این تحولات می‌تواند تغییر در جایگاه ژئواکونومیک ایران باشد. تسلط ایران بر تنگه هرمز به عنوان یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان، ظرفیتی راهبردی ایجاد کرده است.

وی افزود: کشوری که بر مسیرهای حیاتی انرژی و تجارت اثرگذار باشد، می‌تواند از یک بازیگر صرفاً منطقه‌ای به گره‌ای مهم در شبکه انرژی و اقتصاد منطقه تبدیل شود. با این حال، پایداری چنین موقعیتی زمانی تضمین می‌شود که این مزیت ژئوپلیتیکی از یک ابزار فشار صرف به بستری برای توسعه تعاملات اقتصادی، ترانزیت منطقه‌ای و تقویت امنیت انرژی تبدیل شود.

عباس‌پور گفت: در کنار این ظرفیت ژئوپلیتیکی، اصلاحات در حکمرانی داخلی نیز اهمیت تعیین‌کننده‌ای دارد. تجربه کشورهایی که از بحران‌های بزرگ عبور کرده‌اند نشان می‌دهد موفقیت پایدار زمانی شکل می‌گیرد که دولت‌ها به سمت کارآمدی نهادی و تصمیم‌گیری داده‌محور حرکت کنند.

وی ادامه داد: سیاست‌گذاری مبتنی بر داده‌های اقتصادی و اجتماعی، تحلیل‌های علمی و توجه به بازخورد جامعه می‌تواند فاصله میان تصمیم‌های کلان و نیازهای واقعی مردم را کاهش دهد.

این پژوهشگر خاطرنشان کرد: در نهایت، شاید مهم‌ترین سرمایه برای ساختن آینده، سرمایه اجتماعی جامعه باشد. زمانی که حس اعتماد، همبستگی و مشارکت در جامعه تقویت شود، ظرفیت نوآوری و مسئولیت‌پذیری نیز افزایش می‌یابد.

عباس‌پور در پایان گفت: اگر این سرمایه اجتماعی در کنار حکمرانی کارآمد و بهره‌گیری هوشمندانه از ظرفیت‌های ژئوپلیتیکی قرار گیرد، ایران می‌تواند از دل این تجربه تاریخی آینده‌ای خلق کند که در آن پیشرفت پایدار، تعاملات اقتصادی گسترده و نقش‌آفرینی مؤثر در معادلات منطقه‌ای تقویت شود و زمینه‌های ظهور ایران به‌عنوان یک قدرت نوظهور در نظم منطقه‌ای و جهانی فراهم آید.