خبرگزاری مهر، گروه استان ها- حجت‌الاسلام والمسلمین مجتبی برجیان*:با پرداختن به مضامین نورانی آیه ۱۷ از سوره مبارکه «انفال» آیه منتخب نهضت «زندگی با آیه‌ها» در روز نهم ماه مبارک رمضان که فرمود «وَمَا رَمَیْتَ إِذْ رَمَیْتَ وَلَٰکِنَّ اللَّهَ رَمَیٰ»، اظهار کرد: قرآن در این آیه نسبت فعل انسان و فعل خدا را تبیین کرده و پرده از یک حقیقت بزرگ تاریخی و توحیدی برمی‌دارد؛ حقیقتی که هم جنگ بدر را، هم فتح خرمشهر و هم قدرت موشکی امروز را می‌سازد.

قرآن در این آیه شریفه عمل انسان را انکار نمی‌کند بلکه در واقع این آیه به تصحیح دیدگاه‌ها در نسبت‌یابی میان عمل انسان و عمل خدای متعال می‌پردازد. بر همین مبنا، باید یقین یابیم که دست، دستِ پیامبر (ص) اما اثر، اثرِ خداوند متعال است.

در جنگ بدر سپاه اسلام در اقلیتِ مطلق اما مجهز به ایمانِ مطلق بود. یاران پیامبر (ص) در رکاب حضرت در این نبرد حقیقتاً بی‌تجربه، کم‌تعداد و کم‌امکانات اما متصل به قدرت مطلق بود. آنان به این فرموده خدا ایمان داشتند که فرمود: اگر پیروزی را به خودتان نسبت بدهید، شکست می‌خورید؛ اما اگر خود را مجری اراده الهی بدانید، تاریخ را عوض می‌کنید.

مولانا با ارائه یک ترجمان عرفانی از این آیه سوره مبارکه انفال، مضمون زیبای آیه را با زبان دل چنین فریاد می‌زند:

ما چو ناییم و نوا در ما ز توست

ما چو کوهیم و صدا در ما ز توست

ما عدم‌هاییم و هستی‌های ما

تو وجود مطلقی فانی‌نُما

بنابراین نای اگر از خود صدا داشت، دیگر نای نبود و کوه هم اگر از خود فریاد داشت، انعکاس معنا نمی‌یافت. ما انسان‌ها هیچ هستیم اما این هیچ‌ها اگر به ذات اقدس پروردگار وصل شود، بدرها و فتح خرمشهرها رقم می‌خورد.

تعبیر «شیران عَلَم» در این بیت مولوی «ما همه شیران ولی شیر عَلَم، حمله‌شان از باد باشد دم‌به‌دم» زیباست. شیران نقش بسته بر پرچم قدرت، بی‌اراده و پوچ هستند و مولانا هشدار می‌دهد: شیری که بر روی پرچم نقش بسته و به علم بسته شده، هیبت دارد ولی اختیار ندارد. قدرت بی‌خدا، علم بی‌توکل و سلاح بی‌ایمان همه مصداق «شیران عَلَم‌اند که پرصدا اما بی‌ریشه هستند.

فتح خرمشهر تجلی آیه ۱۷ از سوره مبارکه انفال در تاریخ معاصر بود و اینجاست که جمله امام خمینی (ره) که فرمودند «خرمشهر را خدا آزاد کرد»، معنا پیدا می‌کند که در واقع خلاصه یک جهان‌بینی است.

اینکه امام (ره) فرمودند خرمشهر را خدا آزاد کرد نه برای نفی جهاد و مقاومت و شهادت رزمندگان بلکه برای نجات ما از شرکِ پنهان است چرا که اگر بگوییم «ما آزاد کردیم» بدر را باخته‌ایم اما اگر بگوییم «خدا آزاد کرد» تاریخ را برده‌ایم.

تحقق «وَما رَمَیتَ» در موشک‌های شهید تهرانی‌مقدم

در خاطره‌ای از شهید تهرانی‌مقدم و تحقق «وَما رَمَیتَ» در عصر موشک می‌بینیم که این آیه شریفه فقط برای شمشیر و تیر نیست بلکه برای موشک هم مصداق یافته است.

شهید تهرانی‌مقدم نقل می‌کند که در یکی از عملیات‌های موشکی، موشک در تست نهایی جواب نمی‌داد و نمی‌دانستیم مشکل کجاست. همه محاسبات ناقص بود اما تصمیم گرفتیم با توکل بر خدا شلیک کنیم. موشک پرتاب شد و دقیقاً به هدف اصابت کرد و یک تیپ از مزدوران را منهدم ساخت.

همین اصابت دقیق که مصداقی روشن از تحقق این آیه بود فقط مهندسی تنها نیست بلکه مصداقی روشن است که خدای متعال فرمود: وَما رَمَیتَ إِذ رَمَیتَ وَلٰکِنَّ اللَّهَ رَمَی.

اما پرسش این است که وظیفه ما چیست؟ قرآن به ما نمی‌گوید دست روی دست بگذارید تا خدا همه امور را به نفع جبهه حق و برضد جبهه باطل پیش ببرد بلکه می‌فرمایدژب عمل کن، بجنگ، بساز، شلیک کن اما دل را به خودت نبند. اگر ما نای باشیم، خدا نوا می‌دهد، اگر ما کوه باشیم خدا صدا می‌سازد و اگر ما «هیچ» باشیم، خدا همه‌چیز می‌شود.

امید داریم و دعا می‌کنیم خدا ما را از شیران عَلَم قرار ندهد بلکه از نای‌هایی قرار بدهد که نَفَس الهی در آن‌ها جریان دارد و ما را در صف همان‌هایی قرار بدهد که در بدر، در خرمشهر و در جبهه‌های امروز «رَمَیتَ» را با جانشان باور کردند.

* مدیر حوزه علمیه حضرت مهدی (عج) شهرکرد، مدرس و حافظ کل قرآن کریم