بیماری‌های مزمن، به‌ویژه نارسایی قلبی، از چالش‌های جدی نظام‌های سلامت هستند؛ بیماری‌هایی که مدیریت آن‌ها تنها به درمان دارویی محدود نمی‌شود و به آگاهی و مشارکت فعال بیمار نیز وابسته است. تداوم بستری‌های مکرر و هزینه‌های سنگین درمان نشان می‌دهد فاصله‌ای معنادار میان درمان بالینی و توانمندسازی بیماران وجود دارد.

در این چارچوب، حرکت به سوی ارائه اطلاعات شخصی‌سازی‌ شده و مبتنی بر شواهد اهمیت یافته است. «نسخه‌نویسی اطلاعات سلامت» با هدف تبدیل آموزش بیمار به بخشی ساختاری از فرآیند درمان، می‌تواند به بهبود پیامدهای بالینی و کاهش بار اقتصادی بیماری‌های مزمن کمک کند.

مدیریت علمی اطلاعات؛ راهبردی برای شکستن چرخه بستری‌های مکرر بیماران قلبی

دکتر وحیده زارع، مدیر اطلاع‌رسانی و منابع علمی دانشگاه علوم پزشکی تبریز و یکی از پژوهشگران طرحی با هدف بررسی نسخه نویسی اطلاعات، در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به نتایج پژوهشی که در این دانشگاه انجام و در مقاله‌ای با عنوان "نسخه‌نویسی اطلاعات سلامت؛ پیشنهادهای سیاستی برای بهبود پیامدهای بالینی و کاهش هزینه‌های نارسایی قلبی با هدف، کاهش بستری مجدد، مرگ‌ومیر و هزینه‌های درمانی بیماران مبتلا به نارسایی قلبی از طریق نهادینه‌سازی تجویز اطلاعات مبتنی بر شواهد؛" منتشر شده است، گفت:  نارسایی قلبی همچنان یکی از علل اصلی بستری و مرگ‌ومیر در سراسر جهان به شمار می‌رود.

وی افزود: بخش قابل توجهی از بیماران به دلیل کمبود دانش کافی در زمینه مراقبت از خود، پایبندی به درمان دارویی و مدیریت سبک زندگی، بلافاصله پس از ترخیص مجدداً بستری می‌شوند.

وی افزود: این چرخه تکرارشونده، علاوه بر کاهش کیفیت زندگی بیماران، بار مالی سنگینی را نیز بر نظام سلامت تحمیل می‌کند و ضرورت مداخلات مؤثر در حوزه آموزش و اطلاع‌رسانی سلامت را بیش از پیش آشکار می‌سازد.

مدیر اطلاع‌رسانی و منابع علمی دانشگاه علوم پزشکی تبریز با اشاره به نتایج پژوهش‌های انجام‌شده در این زمینه تشریح کرد: شواهد نشان می‌دهد ارائه اطلاعات شخصی‌سازی‌شده، مبتنی بر شواهد و تجویز شده توسط پزشک می‌تواند خودمدیریتی بیماران را بهبود بخشد و از بستری مجدد آنان جلوگیری کند؛ رویکردی که نقش مکمل درمان‌های دارویی و بالینی را ایفا می‌کند.

وی خاطرنشان کرد: بر این اساس، اجرای برنامه ملی نسخه‌نویسی اطلاعات سلامت (IP) با هدایت پزشکان و متخصصان اطلاعات پزشکی می‌تواند به عنوان یک راهبرد کلیدی در ارتقای سواد سلامت بیماران، کاهش بستری‌های مجدد و افزایش کارایی نظام سلامت مورد توجه سیاست‌گذاران قرار گیرد.

تجویز اطلاعات در کنار درمان دارویی؛ گامی مؤثر در بهبود پیامدهای نارسایی قلبی

دکتر مینا محامی، مدیر اطلاع‌رسانی و منابع علمی دانشگاه علوم پزشکی تبریز و از پژوهشگران این طرح، در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: در یک کارآزمایی بالینی ۱۲ ماهه با مشارکت ۱۲۰ بیمار مبتلا به نارسایی قلبی در مرکز آموزش درمانی قلب شهید مدنی تبریز، تأثیر ارائه نسخه اطلاعاتی شخصی‌سازی‌شده بر کاهش بستری مجدد بیماران بررسی شد.

وی با اشاره به شیوع بالای بیماری‌های قلبی_عروقی در جهان افزود: این بیماری‌ها از مهم‌ترین علل مرگ‌ومیر به شمار می‌روند و مدیریت صحیح اطلاعات می‌تواند در کاهش بار بیماری نقش مؤثری ایفا کند.

وی ادامه داد: نارسایی قلبی یک بیماری مزمن است و بیمار نیازمند مدیریت مادام‌العمر شرایط خود است. با توجه به محدودیت زمانی پزشکان برای ارائه توضیحات کامل و فردمحور، طراحی نسخه اطلاعاتی مبتنی بر شواهد می‌تواند خلأ اطلاع‌رسانی تخصصی و شخصی‌سازی‌شده را جبران کرده و نقش مکمل درمان‌های بالینی را ایفا کند.

نسخه اطلاعاتی شخصی‌سازی‌شده؛ راهکاری نوین برای کاهش مرگ‌ومیر و هزینه‌های بیماران قلبی

محامی تشریح کرد: در این طرح، اطلاعات موردنیاز هر بیمار براساس ویژگی‌های بالینی و با تجویز پزشک معالج تعیین شد و سپس توسط کتابداران پزشکی و متخصصان اطلاعات از پایگاه‌های معتبر استخراج، خلاصه‌سازی، ترجمه و تا سطح قابل فهم عمومی ساده‌سازی شد. این نسخه‌ها با بروشورها و کاتالوگ‌های عمومی تفاوت داشتند، چراکه کاملاً متناسب با شرایط هر بیمار و با نظارت تیم درمان تهیه شدند.

وی با اشاره به نتایج پژوهش خاطرنشان کرد: یافته‌ها نشان داد در گروه دریافت‌کننده نسخه اطلاعاتی، میزان بستری مجدد، مرگ‌ومیر و هزینه‌های درمانی در مقایسه با گروه کنترل به طور معناداری کاهش یافته است.

به گفته وی، نهادینه‌سازی تجویز نسخه اطلاعاتی در بیماری‌های مزمن، ایجاد واحدهای تخصصی تولید اطلاعات مبتنی بر شواهد، تقویت همکاری سه‌جانبه میان پزشک، بیمار و متخصص اطلاعات و ادغام این خدمت با پرونده الکترونیک سلامت از جمله پیشنهادهای سیاستی این طرح است که تحقق آن مستلزم تدوین چارچوب‌های مقرراتی و به رسمیت شناختن حرفه‌هایی نظیر کتابدار بالینی در نظام سلامت خواهد بود.

انتهای پیام