محمدرضا علوی‌نیا در گفت‌وگو با ایسنا به هفته سلامت مردان، با اشاره به اینکه مبحث ارگونومی یکی از عوامل مهم در بروز آسیب‌های اسکلتی-عضلانی است، بیان کرد: عدم رعایت شرایط ارگونومیک در محیط کار می‌تواند منجر به بروز مشکلاتی نظیر کمردرد و آسیب به دیسک‌های بین‌مهره‌ای شود.

رئیس گروه سلامت محیط و کار مرکز بهداشت شماره دو شهرستان قم ادامه داد: این نوع بیماری‌ها عمدتاً ناشی از بلند کردن نادرست بار یا جابجایی بارهای سنگین، وضعیت نامناسب کاری و طراحی غیراستاندارد ایستگاه‌های کاری هستند، استفاده از ابزار و تجهیزات نامناسب می‌تواند یکی از دلایل تشدیدکننده مشکلات اسکلتی-عضلانی به شمار رود.

علوی‌نیا در خصوص روش صحیح بلند کردن بار اظهار کرد: تا حد امکان، بارهای سنگین را باید با کمک دیگران بلند کرد و از جابجایی انفرادی بارهای با وزن بیش از بیست کیلوگرم خودداریمردد؛ البته این استاندارد برای مردان در نظر گرفته شده است.

وی افزود: نزدیک نگه داشتن بار به بدن، فشار وارد بر سیستم اسکلتی-عضلانی را به میزان قابل‌توجهی کاهش می‌دهد. خم کردن زانوها به‌جای خم کردن کمر در زمان بلند کردن بار، بسیار مؤثر است.

رئیس گروه سلامت محیط و کار مرکز بهداشت شماره دو شهرستان قم تأکید کرد: پرهیز از چرخش همزمان تنه هنگام حمل بار اهمیت زیادی دارد؛ به این معنا که برای تغییر جهت، باید با حرکت پاها جابجا شد و از چرخش کمر در حالت ایستاده خودداری کرد.

وی ادامه داد: استفاده از ابزارهای مکانیکی برای حمل بار نیز می‌تواند به طور قابل‌ملاحظه‌ای از بروز این عوارض جلوگیری کند؛ گاهی افراد به دلیل نامناسب بودن وضعیت ایستگاه کاری خود، دچار عوارض اسکلتی-عضلانی می‌شوند.

علوی‌نیا ادامه داد: برای مثال، تنظیم ارتفاع میز کار متناسب با قد فرد از اهمیت بالایی برخوردار است؛ به‌طوری که در مشاغل سنگین معمولاً از میزهای کوتاه‌تر و در کارهای دقیق از میزهای بلندتر استفاده می‌شود.

وی افزود: پیشگیری از کار طولانی‌مدت در وضعیت ایستاده یا خمیده نیز ضروری است، زیرا عضلات به فعالیت پویا نیاز دارند و فعالیت‌های ایستا می‌تواند منجر به فرسودگی و درد در عضلات شود؛ استفاده از صندلی ارگونومیک و رعایت شیوه صحیح نشستن یا ایستادن در حین کار، تأثیر چشمگیری در پیشگیری از این آسیب‌ها دارد.

رئیس گروه سلامت محیط و کار مرکز بهداشت شماره دو شهرستان قم با اشاره به گسترش چشمگیر کار با رایانه گفت:  برای نحوه صحیح نشستن پشت رایانه باید آرنج‌ها روی دسته صندلی قرار گیرند، مچ‌ها به‌طور موازی روی میز باشند و ارتفاع مانیتور به‌گونه‌ای تنظیم شود که خط دید فرد با بالای مانیتور هم‌راستا باشد.

وی ادامه داد: کاهش کارهای تکراری و ایجاد استراحت‌های کوتاه‌مدت دوره‌ای از دیگر موارد مهم است، ممکن است کاری از نظر فیزیکی سبک باشد، اما تکرار مکرر آن در بازه‌های زمانی طولانی و پشت‌سرهم، بتواند زمینه‌ساز بروز عوارض اسکلتی-عضلانی شود.

علوی‌نیا تصریح کرد: در کارهای تکراری، باید تا حد امکان با ایجاد وقفه‌های کوتاه، فرصت استراحت به عضلات داده شود؛ در رشته بهداشت حرفه‌ای، تجهیزات به‌عنوان آخرین راه‌کنترل عوامل زیان‌آور محیط کار در نظر گرفته می‌شوند. انتظار می‌رود کارفرمایان پیش از تهیه و توزیع این وسایل، اقدامات کنترلی لازم برای کاهش یا حذف عوامل زیان‌آور را در دستور کار خود قرار دهند.

رئیس گروه سلامت محیط و کار مرکز بهداشت شماره دو شهرستان قم عنوان کرد: مهم‌ترین نکته انتخاب صحیح وسیله حفاظتی متناسب با نوع شغل است؛ به‌عنوان نمونه، اگر فرد در معرض گاز یا بخار یک ماده شیمیایی خاص قرار دارد، فیلتر ماسک تنفسی باید توانایی جذب همان عامل زیان‌آور را داشته باشد.

وی افزود: پس از انتخاب وسیله مناسب، ایجاد فرهنگ استفاده از آن از طریق آموزش و توجیه کارگران و در نهایت تغییر رفتار، می‌تواند استفاده از تجهیزات حفاظت فردی را به یک الگوی پایدار در محیط کار تبدیل کند.

علوی‌نیا با اشاره به ماده ۹۱ قانون کار جمهوری اسلامی ایران بیان کرد: این ماده قانونی کارفرمایان را موظف می‌کند وسایل و امکانات لازم را برای کارگران تهیه و در اختیار آن‌ها قرار دهند، نحوه صحیح استفاده از وسایل حفاظت فردی و دیگر امکانات ایمنی و بهداشتی را به آن‌ها آموزش دهند و بر نحوه صحیح استفاده از این موارد نظارت داشته باشند.

وی در خصوص مهم‌ترین اقداماتی که کارفرمایان و کارگران باید برای رعایت مباحث بهداشت حرفه‌ای و ایمنی انجام دهند، گفت: شناسایی عوامل زیان‌آور در اولویت قرار دارد. به این معنا که ابتدا باید عوامل زیان‌آور موجود در محیط کار شامل عوامل فیزیکی، شیمیایی، ارگونومیک، روانی و مکانیکی شناسایی شوند، زیرا بدون شناخت دقیق خطرات، هیچ اقدام مؤثری امکان‌پذیر نیست.

رئیس گروه سلامت محیط و کار مرکز بهداشت شماره دو شهرستان قم گفت: پس از شناسایی این عوامل، باید آن‌ها را ارزیابی کرده و با حدود مجاز مواجهه مقایسه کرد. مواردی که بالاتر از حد مجاز هستند، شناسایی و برای اقدامات کنترلی اولویت‌بندی می‌شوند.

علوی‌نیا یادآور شد: این فرآیند در مورد حوادث نیز با عنوان ارزیابی ریسک مطرح است؛ یعنی ریسک‌های بالقوه ایجاد حادثه نیز شناسایی و برای اصلاح آن‌ها برنامه‌ریزی می‌شود؛ پس از شناسایی عوامل زیان‌آور و ریسک‌های موجود، نوبت به اقدامات کنترلی و اصلاحی می‌رسد.

رئیس گروه سلامت محیط و کار مرکز بهداشت شماره دو شهرستان قم در تشریح سلسله‌مراتب کنترل عوامل زیان‌آور اظهار کرد: نخستین اولویت، حذف عامل زیان‌آور از محیط کار است. اگر این اقدام ممکن نباشد، می‌توان آن را با ماده یا عاملی جایگزین کرد که میزان زیان‌آوری کمتری دارد؛ در مرحله بعد، کنترل‌های فنی و مهندسی قرار دارند که با استفاده از تمهیدات مهندسی، میزان مواجهه فرد با عامل زیان‌آور کاهش می‌یابد.

علوی‌نیا گام بعدی را کنترل‌های اداری یا مدیریتی دانست و گفت: به این مفهوم که شاید نتوان عامل زیان‌آور را حذف کرد، اما می‌توان با جابجایی دوره‌ای کارگران در مشاغل مختلف یا ممانعت از ورود افراد به محیط‌های آلوده، میزان مواجهه را کاهش داد. در پایین‌ترین سطح این سلسله‌مراتب، استفاده از وسایل حفاظت فردی قرار دارد. این وسایل در واقع فرصتی را فراهم می‌کنند تا بتوان به‌تدریج اقدامات ریشه‌ای‌تری برای کنترل عوامل زیان‌آور انجام داد.

رئیس گروه سلامت محیط و کار مرکز بهداشت شماره دو شهرستان قم افزود: در صورت عدم امکان کنترل کامل، حداقل تا حدودی اثرات آن را کاهش دهند. به عبارت دیگر، وسایل حفاظت فردی نوعی التیام‌بخش در برابر شرایط نامطلوب به شمار می‌روند.

وی با اشاره به ماهیت بیماری‌های ناشی از کار عنوان کرد: با توجه به اینکه بسیاری از بیماری‌های ناشی از کار مزمن بوده و درصد بالایی از آن‌ها غیرقابل‌بازگشت هستند، رعایت اصول بهداشت حرفه‌ای می‌تواند نقش بسیار مؤثری در کاهش این بیماری‌ها ایفا کند.

علوی‌نیا در خصوص معاینات سلامت شغلی گفت: بر اساس مواد ۹۰ و ۹۲ قانون کار جمهوری اسلامی ایران، کارفرمایان موظفند برای کارگرانی که در معرض عوامل زیان‌آور قرار دارند، پرونده سلامت تشکیل دهند، معاینات پیش از استخدام را انجام دهند و به‌طور سالیانه نیز معاینات دوره‌ای ترتیب دهند. هدف از این معاینات دوره‌ای، شناسایی عوارض اولیه ناشی از بیماری‌های شغلی و تشخیص زودهنگام آن‌هاست تا از پیشرفت بیماری جلوگیری شود.

رئیس گروه سلامت محیط و کار مرکز بهداشت شماره دو شهرستان قم اعلام کرد: اگر فردی دچار عارضه‌ای مانند کاهش شنوایی یا مشکلات تنفسی شود، باید در همان مراحل اولیه شناسایی و در صورت لزوم، اقدامات اصلاحی در محیط کار انجام گیرد یا حتی شغل فرد تغییر داده شود.

وی در پایان یادآور شد: بازرسان بهداشت حرفه‌ای به‌طور مستمر در طول سال از واحدهای کاری تحت پوشش بازرسی به عمل می‌آورند و یکی از مهم‌ترین مواردی که مورد نظارت قرار می‌دهند، پرونده سلامت شغلی کارکنان است. بر اساس ماده ۱۷۵ قانون کار، کارفرمایانی که برای شاغلین خود معاینات سلامت شغلی انجام نداده‌اند، به مراجع قضایی معرفی می‌شوند.

انتهای پیام