به گزارش سلامت نیوز به نقل از ایسنا از اصفهان، فاطمه‌السادات ناجی، متخصص روانپزشکی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، با اشاره به تغییرات طبیعی الگوی خواب در ماه رمضان اظهار کرد: بیدار شدن برای صرف سحری و سپس تلاش برای بازگشت به خواب، ریتم شبانه‌روزی را به‌طور موقت تغییر می‌دهد. این وضعیت تا زمانی که عملکرد روزانه فرد مختل نشود، اختلال محسوب نمی‌شود.

به گفته وی، زمانی باید نگران بود که فرد نتواند به‌موقع بیدار شود، در محل کار حضور مؤثر نداشته باشد، دچار خواب‌آلودگی شدید روزانه شود یا کارایی‌اش به شکل محسوسی کاهش یابد. در غیر این صورت، این تغییر خواب پدیده‌ای گذراست که پس از پایان ماه رمضان قابل اصلاح خواهد بود.

افراد سالم در برابر بیماران روانپزشکی

ناجی با بیان اینکه افراد فاقد سابقه مشکلات روانپزشکی معمولاً با تغییر موقت خواب دچار مشکل جدی نمی‌شوند، افزود: در مقابل، افرادی که زمینه اختلالات اضطرابی، افسردگی یا سایر اختلالات خلقی دارند، نسبت به کمبود خواب حساس‌ترند و ممکن است با تشدید علائم مواجه شوند.

وی به‌ویژه درباره بیماران مبتلا به اختلال دوقطبی هشدار داد و گفت: برهم خوردن نظم خواب در این افراد می‌تواند محرک شروع یک اپیزود خلقی جدید باشد. همچنین بیماران مبتلا به افسردگی دوقطبی نیز در برابر بی‌نظمی خواب آسیب‌پذیرترند و لازم است برنامه خواب و مصرف داروهای خود را با دقت بیشتری تنظیم کنند.

خواب جبرانی؛ راهکار کنترل پیامدها

این متخصص روانپزشکی تأکید کرد: اگر افراد بتوانند کمبود خواب شبانه را با استراحت در طول روز جبران کنند و مجموع ساعات خواب کاهش نیابد، معمولاً مشکل خاصی ایجاد نمی‌شود. با این حال، در برخی بیماران که به خواب پیوسته شبانه نیاز دارند، ممکن است بنا به تشخیص پزشک، حتی توصیه به روزه‌نگرفتن مطرح شود.

نقش تغذیه و کافئین

ناجی همچنین به تأثیر مصرف مواد غذایی در این ایام اشاره کرد و گفت: زیاده‌روی در مصرف چای، قهوه، شکلات تلخ و سایر مواد حاوی کافئین می‌تواند موجب افزایش اضطراب، بی‌قراری و اختلال خواب شود. توصیه می‌شود مصرف این مواد دست‌کم دو تا سه ساعت پیش از خواب متوقف شود و پس از ساعت هفت شب به حداقل برسد.

وی افزود: غذاهای سنگین، فست‌فودها و خوراکی‌های تند نیز می‌توانند کیفیت خواب شبانه را کاهش دهند و فرد را مستعد بی‌خوابی کنند.

تأثیر بر تمرکز و حافظه

به گفته این عضو هیئت علمی، در افراد دارای زمینه افسردگی یا اضطراب، کاهش کیفیت خواب ممکن است به افت تمرکز، فراموشی موقت و کاهش توان انجام فعالیت‌های ذهنی پیچیده منجر شود. در افراد سالم، این تغییرات معمولاً خفیف و گذراست، اما اگر فرد احساس کند به دلیل برهم خوردن خواب دچار خطاهای مکرر شغلی یا افت عملکرد جدی شده است، لازم است برای ارزیابی دقیق‌تر به روانپزشک یا روانشناس مراجعه کند.

در مجموع، تغییر الگوی خواب در ایام روزه‌داری پدیده‌ای طبیعی است؛ اما مدیریت خواب، تغذیه و مصرف منظم دارو در افراد دارای اختلالات خلقی، نقشی کلیدی در پیشگیری از عود علائم دارد.