به گزارش سلامت نیوز نتایج یک مطالعه جدید که با همکاری پژوهشگران پژوهشگاه رویان، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و University of Clermont Auvergne انجام شده، نشان می‌دهد مصرف بیش‌ازحد ویتامین E می‌تواند عملکرد تولیدمثلی زنان را تضعیف کند.

این پژوهش که در نشریه علمی Oxidative Medicine and Cellular Longevity منتشر شده است، به بررسی اثر دوزهای مختلف ویتامین E بر عملکرد تخمدان پرداخت؛ موضوعی که در سال‌های اخیر با توجه به گرایش گسترده به مصرف مکمل‌های آنتی‌اکسیدانی اهمیت بیشتری یافته است.

استرس اکسیداتیو؛ شمشیری دولبه

ناباروری یکی از چالش‌های مهم سلامت جهانی است و حدود ۱۷.۵ درصد از زوج‌ها را درگیر می‌کند. یکی از عوامل کلیدی در این زمینه، «استرس اکسیداتیو» و فعالیت گونه‌های فعال اکسیژن (ROS) است. این مولکول‌ها در مقادیر طبیعی برای فرآیندهایی مانند فولیکولوژنز و بلوغ اووسیت ضروری‌اند؛ اما افزایش یا کاهش غیرمتعادل آن‌ها می‌تواند کیفیت تخمک و جنین را کاهش دهد.

در سال‌های اخیر، استفاده از آنتی‌اکسیدان‌هایی مانند ویتامین E به‌عنوان راهکاری غیرتهاجمی برای کنترل این عدم تعادل مطرح شده است. با این حال، این سؤال اساسی باقی مانده بود که آیا مصرف بیشتر این مکمل‌ها همیشه مفید است؟

یافته‌های نگران‌کننده در دوزهای بالا

در این مطالعه، موش‌های ماده تحت سه سطح مختلف ویتامین E قرار گرفتند. نتایج نشان داد در دوزهای بالا:

• نرخ بارداری به‌طور چشمگیری کاهش یافت

• تعداد لانه‌گزینی جنین کمتر شد

• ظرفیت رشد اووسیت‌ها افت کرد

• کیفیت و میزان تشکیل بلاستوسیست‌ها کاهش یافت

این نتایج نشان‌دهنده افت کیفیت جنین و کاهش توان باروری است.

اختلال در ساختار تخمدان و رحم

بررسی‌های بافتی نیز پیامدهای قابل‌توجهی را آشکار کرد. مصرف شدید ویتامین E باعث:

• کاهش تعداد فولیکول‌های آنترال

• افزایش فولیکول‌های آترتیک

• کاهش تعداد جسم زرد

• کاهش ضخامت آندومتر رحم

شد؛ تغییراتی که همگی می‌توانند شانس بارداری موفق را کاهش دهند.

پیچیدگی‌های مولکولی

در سطح مولکولی، با وجود افزایش برخی شاخص‌های آنتی‌اکسیدانی مانند نسبت GSH/GSSG، مسیر دفاعی Nrf2 فعال نشد. همزمان، کاهش آپوپتوز در محیط تخمدان مشاهده شد؛ پدیده‌ای که نشان می‌دهد اختلال اکسیداتیو لزوماً با فعال‌شدن مسیرهای محافظتی کلاسیک همراه نیست و می‌تواند تعادل ظریف عملکرد سلولی را بر هم بزند.

«بیشتر» همیشه «بهتر» نیست

جمع‌بندی پژوهشگران روشن است: ویتامین E در دوز مناسب می‌تواند نقش حمایتی داشته باشد، اما مصرف بی‌رویه آن تعادل اکسیداتیو تخمدان را مختل کرده و باروری را تضعیف می‌کند.

این یافته‌ها بار دیگر بر ضرورت مصرف آگاهانه و تحت نظر پزشک مکمل‌های آنتی‌اکسیدانی تأکید دارد و یادآور می‌شود که در حوزه سلامت باروری، افراط می‌تواند نتیجه‌ای معکوس به همراه داشته باشد.