خبرگزاری مهر- گروه استان‌ها: بحر بی‌پایان آیات مبارکات قرآن کریم از چنان عمق و معنایی برخوردار است که هر چه درباره مفاهیم و مبانی آنها گفته شود باز هم ناگفته‌هایی باقی می‌ماند.

نهضت ملی «زندگی با آیه‌ها» که از ۲ سال پیش حدود ۲۰۰ آیه منتخب پرکاربرد و مبتلابه مسائل روز دنیای اسلام و بشر امروز را در دستور کار قرار داد، فرصتی را فراهم کرده است تا شاهد تولید انبوهی از محصولات و محتواها برای اقشار و رده‌های سنی گوناگون برای تبیین بهتر و فراگیرتر آیات باشیم.

این تولیدات و محصولات هم در سطح ملی و هم در سطح استانی ناظر به زیست‌بوم هر منطقه تولید و در فضای مجازی، در محافل و مجالس و جلسات مختلف منتشر می‌شود.

در استان چهارمحال و بختیاری نیز به همت روابط عمومی و مرکز رسانه اداره‌کل تبلیغات اسلامی استان شاهد تولیدات متنوع و متعدد با در نظر داشتن ویژگی‌های بومی محلی استان و با تکیه بر توانمندی جوانان و اساتید و کارشناسان هستیم.

یکی از کارهای خوب این مجموعه، «کلام وحی از زبان شهدا» است که با همکاری یکی از اساتید استانی و ملی حوزه هوش مصنوعی تولید شده و ضمن بیان مفاهیم آیه هر روز از یک سردار شهید استان چهارمحال و بختیاری، به معرفی این شهدای والامقام به نسل جدید می‌پردازد.

این کار فاخر در استقبال از کنگره ۲۵۰۰ شهید والامقام استان انجام شده و تا امروز ویوی بالا و بازخوردهای مثبتی را مخاطبان دریافت کرده است.

برای آگاهی از فرآیند تولید این کلیپ‌ها به سراغ دست‌اندرکاران رفتیم که گفتگوی ما در ابتدا با امید امیدی، دکترای تخصصی مهندسی بیوسیستم، مدرس دانشگاه، پژوهشگر و ایده‌پرداز حوزه هوش مصنوعی و سپس سجاد محمدی فارسانی، مدیر روابط عمومی و مرکز رسانه اداره‌کل تبلیغات اسلامی استان از نظر خوانندگان گرامی می‌گذرد.

* در ابتدا دیدگاه خودتان را درباره نهضت ملی «زندگی با آیه‌ها» بیان کنید.

با ابتکار هوشمندانه و ظریفانه‌ای که کارشناسان و متولیان امر داشتند، این روزها شاهد اجرای گسترده طرح ارزشمند و فراگیر «زندگی با آیه‌ها» در استان و کشور هستیم که دست‌اندرکاران طرح موفق شده‌اند به زبان روز و از طریق بازی‌وار سازی، مخاطبان قابل توجهی را خاصه در میان نسل جدید جذب کنند.

این نهضت قرآنی تلاش دارد تا آیات و مبانی کلام وحی را ملکه ذهن عموم افراد جامعه کند و به نظرم اجرای آن خاصه در ماهی که بهار قرآن کریم است، اثربخش و کارساز است.

* ایده استفاده از ظرفیت تولید محتوای هوش مصنوعی برای انتقال پیام آیات کلام الله مجید چگونه شکل گرفت؟

تولید محتوا با کمک هوش مصنوعی یک امر مرسوم و عمومی است و با توجه به فضای این ایام، مجموعه این تولیدات که برای ۳۰ روز ماه رمضان تدارک دیده شده، به سمت موضوعات ارزشی و انقلابی سوق یافت.

ما تلاش کردیم تا از ظرفیت این پدیده نوین برای ترویج و تبلیغ فرهنگ قرآنی در ماه رمضان که ماه قرآن است، استفاده کنیم.

با توجه به اجرای نهضت زندگی با آیه‌ها در این ماه مبارک، یکی از راهکارهای ترویج آیات منتخب در راستای پیشبرد اهداف زندگی با آیه‌ها استفاده از ظرفیت تولید محتوای هوش مصنوعی است که برای اثرگذار شدن تولیدات، تصمیم گرفتیم محتواها به‌صورت کلامی و بدون قرائت و نقل مستقیم آیات به مخاطب عرضه شود. یعنی متن و نحوه بیان را به‌گونه‌ای انتخاب کردیم که حالت خطابه‌ای نداشته و به قالب توصیه و نصیحت در نیاید.

درواقع گفتار را به سمتی بردیم که در قالب ویدئوهای انگیزشی و روانشناختی به سبک کلیپ‌های پربازدید اینستاگرامی به مخاطبان خاصه نوجوانان و جوانان عرضه شود. در این راستا ایده اولیه این بود که ویدئوهای تولیدی بر محور یک شخصیت ساختگی باشد اما طی رایزنی با همکاران تصمیم بر آن شد تا از چهره‌های واقعی و البته استانی استفاده شود.

* چرا چهره‌های شهدای شاخص استان چهارمحال و بختیاری انتخاب شد؟

این کار به انگیزه در پیش بودن کنگره ملی ۲۵۰۰ شهید والامقام استان تولید شد تا ضمن پرداختن به پیام‌ها و آموزه‌های نورانی آیات کلام وحی، یک معرفی هم از قهرمانان ملی استانمان برای نسل جدید و البته عموم هموطنان در استان و اقصی نقاط کشور داشته باشیم.

به هر روی، مردم استان با این سرداران بزرگ شهید آشنایی دارند و لذا ارتباط بهتری با این تولیدات خواهند داشت خاصه اینکه از زبان و گویش زادگاه هر شهید برای گفتار او استفاده کردیم تا واقعی‌تر و ملموس‌تر شود.

* درباره اهداف ساخت این مجموعه بگویید.

از اهداف اصلی استفاده از سرداران شهید استان در امر تولید محتوا این بود که از این طریق کمکی به ارتباط گرفتن نسل امروز با نسل شهدا شود چرا که دشمن تلاش دارد بین نسل‌ها فاصله بیندازد و جوان امروزی نسبتش با شهدای والامقام که در راه میهن و آرمان‌های انقلاب اسلامی جان‌فشانی کردند، بهتر درک کند.

شهدا به عنوان بخشی از هویت این آب و خاک هستند که شهیدانه زیستند و در میدان نبرد علیه دشمن متجاوز خالصانه از جان خودشان گذشتند تا انقلاب و اسلام پایدار بماند، این شهدا بهترین الگو برای نسل جدید هستند.

* استفاده از زبان و گویش مربوط به زادگاه هر شهید باعث جذابیت این مجموعه شده است.

بله همینطور است؛ این رویکرد بر صمیمیت و واقعی بودن اثر افزوده است. این یک یادآوری است تا همه مردم بدانند که شهدا از فرزندان همین سرزمین و فرزندان خود این مردم بودند؛ هدف دیگر از این کار معرفی این بزرگمردان به عموم مردم بود که نکات اخلاقی آیات روز از نهضت زندگی با آیه‌ها را از زبان شهدا ببینند و بشنوند و برای دیگران هم ارسال کنند.

شهدا با قرآن زیستند و خدا هم آنان را پسندید و به بالاترین درجه که فوض شهادت در رکاب ولایت است، نائل شدند. امیدواریم کلیپ‌های تولیدی بتواند این پیام‌های ناب را به اذهان و قلوب مخاطبان انتقال دهد.

به نظر می‌رسد مخاطبان با این تولیدات که ترکیبی از ارزش‌های انقلابی و اسلامی و مولفه‌های قابل احترامی چون «شهید» و «قرآن» است، ارتباط خوبی گرفتند و هر روز این محتوا را از طریق کانال‌ها و شبکه‌های اجتماعی پیگیری می‌کنند.

* همانطور که اشاره داشتید، گفتار شهدا با لهجه خودشان بر جذابیت این کلیپ‌ها افزوده است، این لهجه‌ها و گویش‌ها از طریق هوش مصنوعی تولید شده یا حقیقی است؟

یکی از نکات درباره تولید ویدئوهای هوش مصنوعی گفتاری این است که متن مورد ما را در قامت یک گوینده حرفه‌ای با یک گفتار رسمی، سلیس و بدون لهجه بازتولید می‌کند و هوش مصنوعی عملاً لهجه ندارد.

این امر باعث شد به دنبال اشخاصی باشیم که بتوانند متن‌ها و سناریوها را با لهجه و گویش مورد نظر برای هر شهید اجرا کنند. در مواردی که این اشخاص در دسترس بودند از ظرفیت آنها استفاده شد و در مواردی هم از یک شخص برای بیان چند لهجه بهره گرفتیم و از ظرفیت هوش مصنوعی برای تغییر صدا استفاده کردیم.

شاید ذکر این نکته هم لازم باشد که محدودیت‌های اینترنتی به علت اوضاع خاص کشور در ایامی که مشغول تولیدات بودیم عملاً بسیاری از امکانات و اختیارات را از ما سلب می‌کرد.

* تولید محتوا با هوش مصنوعی برای پیشبرد بهتر امر تبلیغ و ترویج معارف دینی و قرآنی چقدر ضرورت دارد؟

طبیعی است که از همه ظرفیت‌ها باید حداکثر استفاده را کرد تا پیام‌های ناب دین و قرآن به سمع و نظر مردم برسد.

فناوری یا نوآوری اخلالگر یک فناوری ویژه در حوزه هوش مصنوعی بوده که یک مدل مولد است یعنی صوت، تصویر، ویدئو و متن تولید می‌کند. فناوری اخلالگر بر خلاف عنوانش که بار معنایی منفی دارد، یکی از کاربردهایش این است که بازیگران جدید به حوزه‌های مختلف صنعتی و تولیدی ورود پیدا می‌کنند.

برای واضح‌تر شدن بحث صنعت برق را مثال می‌زنم: تا قبل از اختراع برق بسیاری از توانمندی‌های متکی به نور، در شب عملاً متوقف می‌شدند اما زمانی که برق اختراع شد، این دست توانمندی‌ها و صنایع و فعالیت‌ها گسترش یافت.

فناوری اخلالگر نیز درواقع به کمک کسانی آمد که می‌خواستند تولید محتوا کنند اما هیچ ابزاری اعم از دوربین، نویسنده، متن، صداپیشه، صحنه‌پرداز، نورپرداز و ... نداشتند. فناوری اخلالگر هوش مصنوعی همه این توانمندی‌ها را به کسانی که دغدغه دارند، عطا می‌کند تا به عرصه تولید محتوا ورود پیدا کنند و بازیگر جدید این صحنه شود.

طبیعتاً خیلی‌ها دغدغه تولید محتوای ارزشی و انقلابی دارند و تا قبل از هوش مصنوعی و فناوری اخلالگر به علت نداشتن امکانات کاری نمی‌توانستند انجام دهند اما امروز این امکان خوب را با فراگیری یک دانش فنی کوتاه در اختیار دارند.

* متن گفتار و نیز تصاویر شهدا را چگونه تهیه کردید؟

متن نیز تولید هوش مصنوعی است البته از آنجا که هوش مصنوعی از درک کامل و دقیق مفهوم معنوی آیات مبارکات عاجز است، لازم بود برخی بخش‌های متن را تغییر بدهیم.

این متن تولیدی در اختیار اشخاص همکار قرار گرفت که بخوانند و با لهجه خاص هر شهید بازخوانی و بیان کنند. تصاویر هم بر طبق عکس‌های واقعی شهدای والامقام بود و تصویر مصنوعی نساختیم، حتی تصویر پس‌زمینه‌ها هم حفظ شد. کسانی که این شهدا را بشناسند با این تصاویر نیز آشنایی دارند.

در یک جمع‌بندی خوشبینانه باید بگویم که ۸۰ درصد حاصل کاری که می‌بینید تولید هوش مصنوعی است. تلاش کردیم شهدا از همه نقاط استان و گویش‌ها و زبان‌ها را در این ۳۰ روز به تصویر بکشیم و اگر احیاناً در مورد یا مواردی نتوانستیم لهجه دقیق منطقه را بازنمایی کنیم، به علت محدودیت در دسترسی به گویندگان بوده است.

در ادامه، سجاد محمدی فارسانی، مدیر روابط عمومی و مرکز رسانه اداره‌کل تبلیغات اسلامی چهارمحال و بختیاری پاسخگوی پرسش‌های ما بود.

*در خصوص ایده اولیه کار بیشتر توضیح دهید.

این ایده از جمله طرح‌هایی بود که ار هفته‌ها قبل از ماه مبارک رمضان در جلسات متعدد با فعالان رسانه‌ای و مجموعه‌های مختلف تولیدی مطرح و بعد از چکش‌کاری و تکمیل به مرحله اجرا درآمد.

استفاده از ظرفیت هوش مصنوعی برای تولید محتوا برای ما موضوعیت داشت زیرا نوجوان و جوان امروزی این محتواها را می‌پسندد و دنبال می‌کند.

بر این اساس مقرر شد سناریوی هر آیه به صورت عامیانه و البته بومی ناظر به زیست‌بوم استان و بهره‌گیری از مولفه‌های درون‌استانی همچون زبان و گویش محلی، چهره‌ها و شخصیت‌های استانی و ... طراحی و تولید شود.

با توجه به در پیش بودن دومین کنگره شهدای استان چهارمحال و بختیاری در سال آینده از سرداران شهید استان برای این محتوا انتخاب شد. البته ایده اولیه این بود که از یک شخصیت واحد برای همه ۳۰ آیه استفاده شود که بعد از بحث و تبادل نظر تصمیم بر آن شد که ۳۰ شخصیت استانی برای ۳۰ روز ماه مبارک رمضان در دستور کار قرار گیرد.