محسن توسلی در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به اینکه در نمایشگاه «می‌ناب» ۷۰ اثر در ابعاد نسبتا کوچک با تکنیک‌های نقاشی‌خط و سیاه‌مشق به نمایش درآمده است، اظهار کرد: با توجه به مسئله ضرورت فرهنگ‌سازی، فضا و موقعیت نگارخانه و ارتباط مخاطب با اثر، قیمت‌های پایینی را برای تابلوهایی که ابعاد آن کوچک هستند، در نظر گرفته‌ایم.

وی با اشاره به اینکه نقاشی‌خط نتیجه ترکیب فرم با رنگ است، توضیح داد: این هنر تقریبا شبیه به سیاه‌مشق است که در کنار مخاطب فارسی ‌زبان، افراد غیر فارسی زبان نیز این امکان را دارند تا با چنین آثاری ارتباط برقرار کنند. در این حرفه هنری عواملی فراتر از عنصر خوشنویسی و خط مانند رنگ و فرم دخیل هستند. اگر نگاهی به نقاشی در سایر کشورها نیز داشته باشیم، شاهد این موضوع هستیم که مخاطب با یک زبان مشترک، برداشت‌های گوناگونی دارد.

این هنرمند خطاط در رابطه با چگونگی انتخاب شعر و نثر در آثارش افزود: بیشتر از هر چیزی بر روی غزل «هوالغفور ز جوش شراب می‌شنوم | صریر باب بهشت از رباب می‌شنوم» که متعلق به صائب تبریزی است و همچنین این غزل «دیشب به سیل اشک ره خواب می‌زدم | نقشی به یاد خط تو بر آب می‌زدم» که از حافظ است، تمرکز داشته‌ام و نسخه کامل این ابیات را با توجه به کنتراست‌های موجود در آن، در ابعاد متفاوت به تصویر کشیدم.

توسلی اضافه کرد: زمانه‌ای که حافظ در آن می‌زیسته و این شعر را سروده است، با توجه به وجود تزویر و ریا با جامعه امروزی ما دارای شباهت است. بنابراین در جریان خلق آثار سعی کردم از این ابیات بهره ببرم. نخستین چالشی که مخاطب در مواجهه با آثار با آن روبه‌رو است، خوانش متنی است که در تابلو به کار رفته، هرچند که تابلوها از پیچیدگی‌های زیادی برخودار نیست. در مرحله بعدی مخاطب منفعل نیست و با توجه به روحیات درونی خودش برداشت‌های لازم را انجام می‌دهد.

رسالت هنرمند، التیام دردهای جامعه بدون تحمیل پیام اثر است

وی با تاکید بر این موضوع که رسالت یک هنرمند التیام دردهای جامعه است، ادامه داد: انتقال پیام به شکل اجباری به مخاطب امری غیراصولی و غلط است. بازدیدکنندگان باید بعد از مواجهه با اثر کمی مکث کنند تا با فرصت کافی با جهان آن آشنا شوند. در ادامه مخاطب می‌تواند حتی به مسئله چگونگی و چرایی رنگ و فرم به کار رفته در تابلو بی‌اندیشد.

این هنرمند نقاشی‌خط در پاسخ به این پرسش که هنر نقاشی‌خط تا چه اندازه قدمت دارد، پاسخ داد: ریشه‌های این هنر به دوران قاجار برمی‌گردد و از آن جایی که هنر خوشنویسی و انواع آن گسترش زیادی داشته است، شاهد ادامه آن در هنر معاصر هستیم. افراد بزرگی مانند ملک‌محمد قزوینی و اسماعیل جلایر، نخستین آثار نقاشی‌خط را خلق کردند که هرکدام شیوه خاص هنری خود را دنبال می‌کردند.

توسلی افزود: در آثار نقاشی‌خط دوران قاجار نوآوری‌هایی مانند ترکیب چند خط، تغییر شکل در خطاطی، ابداع تزئینات هنری، خلق خط گلزار و مواردی از این قبیل شکل گرفته است. ادامه این هنر را در آثار اساتید برجسته و بزرگی همچون رضا مافی، حسین زنده‌رودی، نصرالله افجه‌ای، جلیل رسولی، محمد احصایی و دیگر هنرمندان می‌توان دنبال کرد که برخی از آن‌ها با الهام‌گرفتن از مکتب سقاخانه و ترکیب آن با سبک شخصی خود به بالاترین درجه در این حرفه رسیدند.

نقاشی‌خط، هنری مستقل و فراگیر در داخل و خارج کشور

وی با اشاره به جایگاه نقاشی‌خط در هنر معاصر خاطرنشان کرد: با وجود انتقال این هنر از ایام گذشته به امروز و همچنین نمایش آثار بزرگان این حوزه در نمایشگاه‌های خارجی و به دنبال آن، معرفی هنر ایرانی، وجود برخی ضعف‌ها موجب شده است تا این حرفه دچار لطمه شود. بنا به عقیده من، نقاشی‌خط امری مستقل از نقاشی محسوب می‌شود و در مقایسه با خطاطی، اخیرا نقاشی نسبت به خوشنویسی، جایگاه نزدیک‌تری نسبت به نقاشی‌خط دارد.

این هنرمند نقاشی‌خط ضمن تاکید بر یادگیری اصولی هنر نقاشی‌خط بیان کرد: امروزه با رشد و استفاده از ابزاری مانند چاپ، لیزر، نرم‌افزارهای دیجیتالی و مواردی مشابه، شاهد ورود افراد ناکاربلد و ناشایست به این حرفه هستیم. در نتیجه اگر افرادی قصد یادگیری نقاشی‌خط را دارند باید به شکل آکادمیک صحیح، اصول کار را یاد بگیرند و تنها به کلاس‌های آزاد که از کیفیت بالایی برخوردار نیستند، اکتفا نکنند.

توسلی ادامه داد: در جریان یادگیری نقاشی‌خط، هنرجویان لازم است حداقل یک خط را فرا بگیرند و علاوه بر آن نسبت به دیگر شاخه‌های هنری مانند گرافیک و عکاسی مطالعه داشته باشند. افزایش دانش نسبت به سبک‌های نقاشی در ایران و خارج کشور نیز باعث می‌شود تا دید وسیع‌تری داشته باشند. این پروسه قطعا به زمان احتیاج دارد اما اگر هنرجو این موارد را جدی بگیرد، شاهد ارتقای کیفیت در آثار آن‌ها خواهیم بود.

وی افزود: امروزه بیشتر از هر زمان دیگری به اتحاد و پشتیبانی هنرمندان از یکدیگر احتیاج داریم. وجود چند دستگی و اختلافات میان صاحبان اثر و هنرجویان باعث ضربه زدن به هویت هنری یک شهر و حتی کشور منتهی می‌شود. هنرمندان باید با پرهیز از تحریم دیگران و انزواطلبی، دیدگاه خود را نسبت به مسائلی که در جامعه وجود دارند گسترش دهند و در نهایت از نشر اطلاعات و اخبار نادرست دوری کنند.

انتهای پیام