آیا تصور می‌کنید بوی ناخوشایند دهان سگ بخشی طبیعی از نگهداری حیوان خانگی است؟ این یکی از خطرناک‌ترین باورهای غلط میان صاحبان سگ‌هاست. سگ‌ها استاد پنهان کردن درد هستند؛ غریزه بقا به آن‌ها آموخته است که ضعف خود را نشان ندهند. به همین دلیل ممکن است سگی با دندان‌درد شدید همچنان غذا بخورد و بازی کند، درحالی‌که عفونت در دهانش پیشروی می‌کند.

آمارها نگران‌کننده‌اند؛ طبق بررسی های انجام شده در کلینیک دامپزشکی لیام در تهران بیش از ۸۰ درصد سگ‌ها تا سن ۳ سالگی به نوعی بیماری دهان و لثه مبتلا می‌شوند. این مشکلات فقط محدود به دهان نیست و باکتری‌ها می‌توانند وارد جریان خون شده و به کلیه‌ها، کبد و دریچه‌های قلب آسیب بزنند. در این گزارش، ۵ علامت خاموش اما مهم را بررسی می‌کنیم که نشان می‌دهد وقت مراجعه به دامپزشک جهت بررسی برای جرم گیری دندان سگ یا هر درمان دیگر برای دهان و دندان سگتان رسیده است؛ اگر هر یک از این نشانه‌ها را دیدید، زمان را از دست ندهید.

۱. تنفس بدبو (هالیتوزیس)؛ زنگ خطر اول

دهان سگ نباید بوی گل بدهد؛ اما بوی تند، فاسدشدنی و زننده نشانه سلامتی نیست. بسیاری از افراد فکر می‌کنند این بو ناشی از غذایی است که سگ خورده؛ اما در ۹۰ درصد موارد، منشأ بو، باکتریایی است. وقتی پلاک‌های میکروبی و باکتری‌ها زیر خط لثه تجمع می‌کنند، گازهای بدبوی گوگردی تولید می‌کنند.

این وضعیت فراتر از آزار بویایی ساده است. این بو نشان می‌دهد که بافت لثه در حال تخریب است و عفونت فعال در دهان وجود دارد. اگر بوی دهان سگتان آنقدر بد است که نمی‌توانید صورتتان را به او نزدیک کنید، به احتمال زیاد بیماری پریودنتال در حال پیشرفت است و نیاز به مداخله پزشکی دارد.

۲. تغییر رنگ دندان‌ها و تشکیل سنگ‌های زرد

دندان سالم سگ باید سفید یا کرم روشن باشد. لکه‌های زرد، نارنجی یا قهوه‌ای که به‌طور معمول در نزدیکی لثه دیده می‌شوند، همان جرم یا تارتار هستند. تارتار چگونه تشکیل می‌شود؟ ابتدا لایه‌ای نرم و چسبناک به نام پلاک روی دندان می‌نشیند. اگر این پلاک با مسواک زدن پاک نشود، با املاح موجود در بزاق ترکیب شده و مثل سیمان سفت می‌شود.

این لایه سخت و زبر، پناهگاهی امن برای باکتری‌هاست و با مسواک زدن خانگی از بین نمی‌رود. تنها راه علمی و مؤثر برای حذف این لایه سنگ‌مانند، انجام جرم‌گیری دندان سگ با دستگاه‌های تخصصی اولتراسونیک است. این دستگاه‌ها با لرزش‌های دقیق، جرم را خرد می‌کنند، بدون اینکه به مینای دندان آسیب بزنند. نادیده گرفتن این جرم‌ها باعث فاصله گرفتن لثه از دندان و لق شدن دندان‌های سالم می‌شود.

۳. تغییرات عجیب در نحوه غذا خوردن

سگ‌ها عاشق غذا هستند. اگر سگی که همیشه با اشتیاق به سمت ظرف غذا می‌دوید، حالا با تردید غذا می‌خورد، به‌احتمال زیاد مشکلی وجود دارد. درد دندان می‌تواند غذا خوردن را به شکنجه تبدیل کند. به رفتار سگتان موقع غذا خوردن دقت کنید:

• آیا غذا را برمی‌دارد و دوباره از دهانش می‌اندازد؟
• آیا فقط با یک طرف دهان می‌جود؟
• آیا ناله می‌کند یا هنگام خوردن غذای خشک ناگهان عقب می‌کشد؟
• آیا غذای خشک را بدون جویدن می‌بلعد؟ (این کار برای فرار از درد جویدن است و باعث مشکلات گوارشی می‌شود).

گاهی اوقات حیوان به‌دلیل درد شدید، به‌طور کلی از غذا خوردن دست می‌کشد که این وضعیت اورژانسی دامپزشکی محسوب می‌شود. تشخیص علت درد، نیازمند معاینه دقیق و گاهی عکس‌برداری رادیولوژی از ریشه دندان‌هاست.

۴. التهاب و خونریزی لثه‌ها

لثه سالم باید صورتی (یا بسته به رنگدانه نژاد، تیره و یکدست) باشد و محکم به دندان بچسبد. لثه قرمز، متورم یا خون‌آلود نشانه «ژنژیویت» است. اگر روی اسباب‌بازی‌های جویدنی سگتان لکه‌های خون می‌بینید یا بعد از خوردن غذای سفت، رد خون در بزاقش دیده می‌شود، لثه‌ها در وضعیت بحرانی هستند.

التهاب لثه اولین مرحله بیماری است که اگر درمان نشود، به تحلیل استخوان فک منجر می‌شود. در این مرحله، معاینه دهان و دندان سگ توسط دامپزشک ضروری است تا عمق آسیب بررسی شود. خوشبختانه اگر التهاب در این مرحله درمان شود، آسیب‌های وارده جبران‌پذیر هستند و لثه به حالت طبیعی برمی‌گردد.

۵. تغییرات رفتاری؛ افسردگی یا پرخاشگری ناگهانی

درد مزمن دندان، شخصیت سگ را تغییر می‌دهد. سگی که درد دارد، کم‌تحمل و بدخلق می‌شود.

اگر حیوان خانگی‌تان که عاشق نوازش سر و صورت بود، حالا وقتی می‌خواهید پوزه‌اش را لمس کنید سرش را عقب می‌کشد یا غرش می‌کند، او را سرزنش نکنید. او احتمالا درد دارد. سایر نشانه‌های رفتاری شامل:

• مالیدن صورت به زمین، فرش یا مبلمان.
• پنجه کشیدن مداوم به سمت دهان.
• گوشه‌گیری و تمایل نداشتن به بازی.
• ریزش غیرعادی و بیش از حد آب دهان.

تشخیص این تغییرات رفتاری برای صاحب حیوان آسان‌تر از دامپزشک است؛ زیرا شما شخصیت نرمال سگتان را بهتر می‌شناسید. این تغییرات را جدی بگیرید.

چرا مسواک زدن در خانه کافی نیست؟

بسیاری می‌پرسند:«من دندان‌های سگم را مسواک می‌زنم، آیا باز هم نیاز به دکتر دارم؟» پاسخ کوتاه، بله است. مسواک زدن عالی است و سرعت تشکیل جرم را کم می‌کند؛ اما نمی‌تواند جرمی که زیر خط لثه تشکیل شده را پاک کند. درست مثل انسان‌ها که با وجود مسواک زدن روزانه، نیاز به جرم‌گیری سالیانه دارند، سگ‌ها هم به مراقبت حرفه‌ای نیاز دارند.

تفاوت اینجاست که جرم‌گیری سگ باید تحت آرام‌بخشی یا بیهوشی ایمن انجام شود. حیوان بیدار اجازه نمی‌دهد دستگاه جرم‌گیر به زیر لثه برود و با حرکات ناگهانی ممکن است باعث آسیب به بافت دهان شود. بیهوشی مدرن با داروهای استنشاقی، ریسک بسیار پایینی دارد و برای انجام درمانی کامل و بدون درد ضروری است.

انتخاب مرکز درمانی؛ تفاوت تجهیزات و تخصص

دندانپزشکی حیوانات، رشته تخصصی است. انجام جرم‌گیری در آرایشگاه‌ها یا مراکز غیرمجاز، جرم را به‌طور کامل از بین نمی‌برد و می‌تواند باعث آسیب شدید به مینای دندان و عفونت‌های خطرناک شود. یک مرکز حرفه‌ای باید مجهز به دستگاه‌های پیزوالکتریک (که به بافت نرم آسیب نمی‌زنند)، امکانات پولیش دندان (برای صاف کردن سطح دندان بعد از جرم‌گیری) و تجهیزات مانیتورینگ دقیق بیهوشی باشد.

پروتکل‌های درمانی کلینیک دامپزشکی لیام در شرق تهران شامل مراحل زیر است:

• آزمایش خون قبل از کار: برای اطمینان از سلامت کبد و کلیه جهت دریافت داروی بیهوشی.
• جرم‌گیری تخصصی: پاکسازی کامل پلاک و تارتار از روی دندان و زیر لثه.
• پولیشینگ: صیقلی کردن دندان‌ها برای جلوگیری از چسبیدن سریع جرم‌های جدید.
• بررسی ریشه: در صورت لزوم، بررسی سلامت ریشه دندان‌ها برای جلوگیری از آبسه‌های پنهان.

تصمیمی هوشمندانه برای محافظت از عزیزتان

سلامت دندان‌های سگ، مسئله‌ای مربوط به طول عمر و کیفیت زندگی است. دندان‌های خراب یعنی درد مداوم و خطر آسیب به ارگان‌های داخلی بدن. با مشاهده هر یک از علائم پنج‌گانه (بوی بد، جرم، مشکل در غذا خوردن، التهاب لثه و تغییر رفتار)، منتظر نمانید. ویزیت ساده و جرم‌گیری به‌ موقع، می‌تواند سال‌ها به عمر دوست وفادار شما اضافه کند و هزینه‌های سنگین جراحی‌های دامپزشکی در سنین بالا را حذف کند. همین امروز نگاهی دقیق به دهان سگ خود بیندازید؛ سلامتی او در دستان شماست.