خبرگزاری مهر؛ گروه بین الملل؛ با امضای پیمان همکاری جامع راهبردی میان ایران و روسیه در ژانویه ۲۰۲۵ (و تصویب و اجرای آن در اواخر همان سال) تبادلات بین ایران و روسیه به سطح بی‌سابقه‌ای افزایش یافته است. این تعاملات اشکال مختلفی از جمله کمیسیون‌های مشترک، تبادلات مردم با مردم و جریان مداوم سفرهای رسمی را به خود گرفته است. از جمله آخرین موارد، سفر سرگئی تسویلیوف، وزیر انرژی روسیه، به تهران در روز سه‌شنبه بود. به نظر می‌رسد محور اصلی سفر تسویلیوف، شرکت او در نوزدهمین جلسه کمیسیون دائمی همکاری‌های تجاری و اقتصادی ایران و روسیه بود که روز چهارشنبه تشکیل شد و با آنچه هر دو طرف نتایج قابل توجهی از جمله امضای ۴ یادداشت تفاهم توصیف کردند، به پایان رسید. پیش از این جلسه، وی صبح سه‌شنبه با علی لاریجانی، رئیس شورای عالی امنیت ملی ایران، مذاکره کرد و عصر همان روز مصاحبه‌ای اختصاصی با روزنامه تهران تایمز انجام داد. متن کامل مصاحبه در زیر آمده است:

می‌توانید کمی در مورد جلسه‌ای که امروز با علی لاریجانی رئیس شورای عالی امنیت ملی ایران داشتید، برای ما توضیح دهید؟

لاریجانی اخیراً به مسکو سفر و با رئیس جمهور پوتین ملاقات کرد. امروز، من سلام رئیس جمهور روسیه را به لاریجانی ابلاغ کردم و طیف وسیعی از مسائل مربوط به همکاری ایران و روسیه را مورد بحث قرار دادم. باید بگویم که لاریجانی درک عمیقی از جنبه‌های مختلف روابط اقتصادی و تجاری دو کشور دارد. ما جزئیات نوزدهمین جلسه کمیسیون دائمی همکاری‌های تجاری و اقتصادی ایران و روسیه را که قرار است فردا، ۱۸ فوریه، برگزار شود، مورد بحث قرار دادیم.

چه گام‌های عملی برای اتصال سیستم‌های گاز و شبکه‌های برق ایران و روسیه و ایجاد یک مرکز انرژی مشترک در حال بررسی است؟

ما به طور فعالانه ای در حال بحث در مورد یک پروژه انتقال گاز بین ایران و روسیه هستیم که از طریق (جمهوری) آذربایجان عبور خواهد کرد. هر دو طرف به وضوح اهمیت این پروژه را برای کشورهای خود درک می‌کنند و مذاکرات اکنون در مراحل نهایی خود است. ما همچنین پروژه مشترک ساخت نیروگاه هسته‌ای در ایران را پیگیری می‌کنیم. چالش‌های متعددی در مسیر تکمیل این پروژه وجود دارد، از جمله فشار خارجی و تحریم‌ها، اما هر دو طرف همچنان مصمم به انجام آن هستند. در عین حال، ما در حال آموزش متخصصان هسته‌ای ایران هستیم تا بتوانند در نهایت به طور مستقل نیروگاه را اداره کنند. برای ما، نه تنها کمک به توسعه، بلکه کمک به ایرانیان برای کسب دانش و تخصص فنی لازم نیز مهم است. علاوه بر این، دو طرف در حال همکاری برای شناسایی زمینه‌های جدید همکاری در زمینه انرژی هسته‌ای صلح‌آمیز هستند. همه این پروژه‌ها مطابق با جدول زمانی از پیش توافق شده در حال اجرا هستند.

کمیته مشترک اقتصادی چگونه برنامه‌ریزی تأمین انرژی را با توسعه گذرگاه حمل و نقل شمال- جنوب پیوند می‌دهد تا آن را مؤثرتر کند؟

گذرگاه شمال-جنوب نه تنها یک گذرگاه انرژی، بلکه کریدوری ترانزیتی نیز هست. یکی از اجزای کلیدی آن راه‌ آهن رشت- آستارا است. ما تقریباً تمام مقدمات قانونی لازم را تکمیل کرده‌ایم و امروز تصمیم گرفته شد که در اول آوریل توافق‌نامه‌ای برای شروع اجرا امضا شود. می‌خواهم از تیم‌های ایرانی و روسی تشکر کنم. با وجود پیچیدگی این پروژه، تقریباً تمام مسائل معوقه را حل کرده‌ایم. اکنون می‌توانیم به مردم هر دو کشور اطلاع دهیم که این پروژه از اول آوریل وارد مرحله اجرا خواهد شد.

برنامه گذار از معاملات تجاری پایه به یک سیستم مالی و بانکی پایدار و غیر دلاری بین ایران و روسیه چیست؟

بحث‌های فعالی در مورد استفاده از ارزهای ملی در تجارت دوجانبه در حال انجام است. ما قبلاً به چندین نتیجه رسیده‌ایم و همچنین از توصیه‌هایی در مورد چگونگی گذار کامل دو کشور به استفاده از ارزهای خود استقبال می‌کنیم. دو نکته مهم باید مورد تأکید قرار گیرد. اول، این ایران و روسیه نیستند که تصمیم به اجتناب از دلار آمریکا گرفته‌اند؛ بلکه هر دو کشور از استفاده از آن منع شده‌اند. دوم، بسیاری از کشورهای دیگر در سراسر جهان اکنون به دنبال دور شدن از دلار در معاملات خود هستند، زیرا دریافته‌اند که اتکا به این ارز خطرات قابل توجهی را به همراه دارد. در سراسر جنوب جهان، بسیاری از کشورها در حال حاضر از ارزهای ملی خود در تجارت دوجانبه و بین‌المللی استفاده می‌کنند. این یک روند واقعی جهانی است و من معتقدم که به گسترش خود ادامه خواهد داد. به ویژه برای دو کشور ما، با توجه به تحریم‌های بی‌سابقه‌ای که علیه ما اعمال شده است، احتمالاً دور شدن از دلار زودتر اتفاق خواهد افتاد.

علاوه بر توربین‌های ایرانی که به آنها اشاره کردید، چه فرصت‌های دیگری برای پروژه‌های مشترک در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر وجود دارد؟

ما همکاری فعالی با شرکای ایرانی در زمینه انرژی‌های تجدیدپذیر داریم. در حال حاضر، تمرکز اصلی ما بر روی باتری‌های خورشیدی است. شرکت‌های ما در این زمینه با هم همکاری نزدیکی دارند و من معتقدم که در آینده شاهد اجرای پروژه‌های مشترک قابل توجهی خواهیم بود.

آیا شرکت‌های ایرانی و روسی در حال برنامه‌ریزی پروژه‌های مشترک انرژی خاصی در آسیا، آفریقا یا آمریکای لاتین هستند؟

ما مطمئناً آماده‌ایم تا چنین پروژه‌های مشترکی را با ایران آغاز کنیم. با این حال، در حال حاضر، تمرکز اصلی ما بر پروژه‌های مشترکی است که در خاک ایران اجرا می‌شوند. با نگاهی به چندین پروژه که قبلاً تکمیل و به ثمر رسیده‌اند، مشخص است که آنها بسیار کارآمد هستند و چیزی هستند که می‌توانیم به درستی به آنها افتخار کنیم. به عنوان مثال، امروز صبح از یک شرکت روسی که در ایران بسیار فعال است، بازدید کردم. نیروی کار آن شامل کارمندان و متخصصان ایرانی و روسی است که نمونه‌ای قوی از همکاری موفق و با فناوری پیشرفته بین دو کشور ما محسوب می‌شود.

ایران و روسیه چگونه سیاست‌های خود را برای کمک به ثبات بازارهای جهانی نفت و گاز در طول تنش‌های ژئوپلیتیکی هماهنگ می‌کنند؟

ایران و روسیه تقریباً در تمام سازمان‌های بین‌المللی بزرگ، از جمله بریکس، سازمان همکاری شانگهای (SCO) و مجمع کشورهای صادرکننده گاز (GECF)، همکاری نزدیکی دارند. در این چارچوب‌ها، ما اصول مشترکی داریم که یکی از آنها اصل عدالت در انرژی است. این اصل به این معنی است که روابط بین کشورها باید مبتنی بر احترام متقابل و منافع متقابل باشد و هیچ کشوری نباید شرایط ناعادلانه یا محدودکننده‌ای را بر کشور دیگر تحمیل کند. چنین رویکردی تضمین می‌کند که همه کشورها به فناوری‌های نوین انرژی دسترسی داشته باشند. ایران و روسیه به ویژه متعهد به تبدیل این اصل به عمل هستند. همچنین می‌خواهم تأکید کنم که ایران و روسیه در بسیاری از سازمان‌های بین‌المللی مواضع همسویی دارند و به طور مداوم مطابق با این مواضع مشترک و دستورالعمل‌های توافق شده عمل می‌کنند.