به گزارش سلامت نیوز "شورای هماهنگی و نظارت شبکه تشکل‌های محیط زیست و منابع طبیعی مازندران" با انتشار یک متن خطاب به شهروندان، رسانه ها و نهادهای مربوط، نسبت به پیامدهای طرح "بلندمرتبه سازی در تمامی پهنه سرزمینی استان مازندران" که از سوی وزارت راه وشهرسازی اعلام شده است، هشدار داد.

در این متن کارشناسی با تاکید بر اینکه استان مازندران، از حساس‌ترین و آسیب‌پذیرترین زیست‌بوم‌های کشور برخوردار است نسبت به پیامدهایی از جمله تشدید فرونشست و بالا رفتن ریسک‌های طبیعی، پُر شدن ظرفیت تحمل محیطی دشت ها، نوار ساحلی و جنگلی، کاهش سطح آب زیرزمینی، مصرف آب بالا، تولید فاضلاب بیشتر و تراکم جمعیتی افزون‌تر، تشدید اثرات "تغییرات اقلیمی" از جمله افزایش وقوع سیلاب‌ها، و تشدید گرمای شهری، کاهش کیفیت هوا و بروز موج‌های گرمایی شدیدتر، کاهش ظرفیت زیست‌پذیری هشدار داده شده است.

همچنین از نهادهای ذی‌صلاح به ویژه سازمان حفاظت محیط زیست، فراکسیون محیط زیست مجلس، شورایعالی محیط زیست و شورایعالی شهرسازی ومعماری خواسته شده با ورود به این مسئله در راستای توسعه پایدار استان مازندران اقدام لازم را به عمل آورد.
این متن کارشناسی و تخصصی را در ادامه می خوانید.

به استحضار عموم شهروندان، رسانه‌ها و نهادهای ذی‌ربط می‌رسانیم:

استان مازندران، با برخورداری از یکی از حساس‌ترین و آسیب‌پذیرترین زیست‌بوم‌های کشور، اکنون در آستانه اجرای یک برنامه سراسری توسعه کالبدی قرار دارد؛ طرحی که تحت عنوان "بلندمرتبه‌سازی در تمامی پهنه سرزمینی استان" توسط وزارت راه و شهرسازی اعلام شده است. ما به عنوان نماینده جامعه مدنی محیط ‌زیستی با یک بررسی تخصصی مباحث زیر را مطرح می‌کنیم:

۱. ظرفیت زیست‌محیطی و معضل اکولوژیک

– مطالعات ملی نشان داده‌اند که بخش گسترده‌ای از دشت‌ها، نوار ساحلی و جنگلی مازندران پیش از این به پُر شدن ظرفیت تحمل محیطی (Carrying Capacity) رسیده‌اند.
– ادامه افزایش تراکم انسان، ساختمان‌های بلند و حجم خدمات شهری، در مناطقی با خاک‌های نرم، سطح ایستابی افتان و زیرساخت‌های ناپایدار، منجر به تشدید فرونشست، نشست زمین و بالا رفتن ریسک‌های طبیعی می‌شود.

۲. بحران منابع آب و فاضلاب

– کاهش سطح آب زیرزمینی در شهرستان‌هایی چون ساری، بابل و محمودآباد طی دهه اخیر مشهود است.

– پروژه بلندمرتبه‌سازی، با مصرف آب بالا، تولید فاضلاب بیشتر و تراکم جمعیتی افزون‌تر، بدون برنامه جدی بازچرخانی و مدیریت زیرساخت، تشدیدکننده بحران خواهد بود.

۳. خطرات اقلیمی، تغییرات اقلیمی

– اجرای ساختمان‌های بلند و متراکم در نوار ساحلی باعث تشدید اثرات تغییرات اقلیمی خواهد شد، از جمله افزایش وقوع سیلاب‌ها، و تشدید گرمای شهری (Urban Heat Island).

– با افزایش بلندی‌های ساختاری (structural elevations)، تهویه طبیعی سواحل مختل می‌شود و این یعنی خطر افزایش دمای محلی، کاهش کیفیت هوا و بروز موج‌های گرمایی شدیدتر برای ساکنان.

– این طرح با واقعیت‌های آینده مازندران، شامل محدودیت‌های اکولوژیک، تشدید تغییرات اقلیمی، کاهش ظرفیت زیست‌پذیری و ضرورت مدیریت پایدار منابع، سازگار نیست و در تضاد کامل با مسیر توسعه‌ای قرار دارد که استان برای بقا و تاب‌آوری به آن نیاز دارد.

4. بحران زباله و زیرساخت‌های مدیریت آن

– افزایش جمعیت، تراکم ساختمان و خدمات شهری، به تولید زباله بیشتر در مناطق شهری منجر خواهد شد.

- در شرایطی که دهه‌هاست مدیریت زباله‌شهری و بیمارستانی به معضل شماره یک محیط‌ زیست استان مازندران بدل شده است، تراکم بالا بدون طرح جامع برای تفکیک، بازیافت و دفع ایمن زباله، ریسک آلودگی خاک، آب و هوا را افزایش می‌دهد.

5. از بین رفتن هویت منظر شهر و ساحل

– منظر طبیعی «کوه–جنگل–دریا» که یکی از شاخصه‌های هویتی مازندران است، با توسعه بلندمرتبه سازی در حاشیه شهرها دچار گسست بصری و تخریب خواهد شد؛ این امر یعنی از دست رفتن میراث بصری مازندران.

– برج‌سازی سنگین، خطوط دید را قطع می‌کند، فضای عمومی را کاهش می‌دهد، و ارتباط انسان با محیط طبیعی را ضعیف می‌سازد.

6. پیامدهای جمعیتی و افزایش فشار بر پهنه زیستی شمال کشور

- عدم تطابق صدور مجوزهای ساخت و ساز با نرخ رشد جمعیت مقیم در سالهای گذشته نشان از این دارد که اجرای طرح بلندمرتبه‌سازی در راستای پاسخگویی به نیاز بومی مازندران نبوده ؛ اجرای این طرح در سراسر مازندران، به‌ویژه در نواحی شهری و ساحلی، به‌طور مستقیم منجر به افزایش عرضه املاک و واحدهای مسکونی خواهد شد.
این امر، با ایجاد جذابیت اقتصادی برای سرمایه‌گذاران و خریداران غیربومی، عملاً موج جدیدی از مهاجرت به شمال کشور را تحریک می‌کند.
نتیجه‌ی این روند، رشد نامتوازن جمعیت، افزایش فشار بر شبکه‌های آب، فاضلاب، حمل‌ونقل، انرژی و پسماند شهری، و در نهایت کاهش تاب‌آوری اکولوژیکی منطقه است. پهنه زیستی شمال ایران، به‌ویژه مازندران، تاب و توان این میزان اسکان انسانی را ندارد و تداوم چنین سیاست‌هایی به فرسایش زیستی، از میان رفتن پوشش جنگلی، آلودگی منابع آب و تخریب کارکردهای طبیعی خاک خواهد انجامید.

7. عدم تطابق با اصول حقوق بین الملل محیط زیست و قوانین بالادستی

- مطابق اصل حفظ محیط زیست برای نسل‌های آینده؛ استفاده از منابع طبیعی باید به گونه ای باشد که دسترسی نسل‌های آینده به این منابع را تضمین کند. در شرایطی که سازمان‌های بین‌المللی محیط‌ زیست نسبت به بحران «Overdevelopment in fragile ecosystems» هشدار داده‌اند، تکرار همین الگو در شمال ایران می‌تواند آینده زیستی نسل‌های بعد را به خطر اندازد.

- بلندمرتبه‌سازی در نوار ساحلی دریای خزر، بی‌اعتنا به ظرفیت تاب‌آوری اکولوژیک منطقه، مستقیماً با اصول توسعه پایدار در تعارض است؛ زیرا چنین مداخله‌ای با تخریب زیست‌بوم ساحلی و جنگلی، افزایش فشار بر زیرساخت‌های شهری، تهدید امنیت و سلامت محیط ‌زیستی ساکنان همراه است. بر همین اساس، اجرای این طرح، ناقض بدیهی‌ترین الزامات توسعه پایدار و خلاف منافع عمومی و حقوق شهروندی است.

-اجرای این طرح در تعارض آشکار با اصل پنجاه قانون اساسی و ماده ۱ قانون حفاظت محیط زیست و مفاد سیاست‌های کلی محیط زیست کشور است.

ضرورت اقدام فوری

ما از نهادهای ذی‌صلاح (به ویژه سازمان حفاظت محیط زیست، فراکسیون محیط زیست مجلس ،شورای عالی محیط زیست، شورای عالی شهرسازی و معماری) خواستار ورود به این مسئله در راستای توسعه ی پایدار استان مازندران هستیم و درخواست داریم تا:

1- کلیه فرآیند صدور مجوز برای پروژه‌های بلندمرتبه‌سازی را تا انجام ارزیابی راهبردی زیست‌محیطی (SEA) متوقف کنند.

2- نقشه زون‌بندی اکولوژیکی استان را تدوین نموده و پروژه‌های بلندمرتبه را تنها در پهنه‌هایی که ظرفیت زیستی، اقلیمی و زیرساختی‌شان تایید شده بپذیرند.

3- فرآیند تصمیم‌گیری را با مشارکت عمومی، دانشگاه‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد انجام دهند تا از اجرای بی‌ضابطه جلوگیری شود.

بلندمرتبه‌سازی سراسری در مازندران، اگر بدون مطالعه جامع، زیرساخت مناسب و مشارکت واقعی اجرا شود، نه یک فرصت توسعه، بلکه یک تهدید جدی برای سرمایه طبیعی، هویت زیستی و امنیت شهری ما خواهد بود. از عموم مردم، رسانه‌ها و نهادهای مدنی دعوت می‌کنیم تا در راستای حفاظت از محیط زیست و توسعه پایدار منطقه مشارکت کنند.

شورای هماهنگی و نظارت شبکه تشکل‌های محیط زیست و منابع طبیعی مازندران

عکس: ساحل فریدونکنار/ الهه موسوی