خبرگزاری مهر، گروه استان ها- فاطمه سعادتیان نیک: ۲۲ بهمن امسال در مشهد به صحنه‌ای بزرگ از نمایش اراده جمعی، همبستگی اجتماعی و بازتعریف پیوند مردم با انقلاب اسلامی تبدیل شد. شهری که از ساعات ابتدایی صبح، پیش از آنکه برنامه رسمی راهپیمایی آغاز شود، نشانه‌های یک حضور متفاوت و فراتر از سال‌های گذشته را بروز داد؛ حضوری که به‌گفته مشاهدات میدانی و برآوردهای غیررسمی، به حدود دو میلیون نفر رسید و مشهد را در زمره کم‌سابقه‌ترین تجمعات مردمی سال‌های اخیر قرار داد.

شهر پیش از آغاز مراسم بیدار شده بود

از حوالی ساعت ۸ صبح، خیابان‌ها و مسیرهای منتهی به حرم مطهر رضوی حال‌وهوایی غیرمعمول داشت. جمعیت نه‌تنها در محور اصلی راهپیمایی، بلکه در کوچه‌ها و خیابان‌های فرعی اطراف نیز موج می‌زد. میدان ۱۵ خرداد، به‌عنوان نقطه آغاز رسمی مسیر، خیلی زود ظرفیت خود را از دست داد و جمعیت به‌صورت فشرده در امتداد خیابان‌ها گسترده شد.

نکته قابل تأمل، حضور خانواده‌ها از ساعات اولیه بود؛ پدر و مادرهایی که کودکان خردسال خود را همراه آورده بودند، سالمندانی که با وجود کندی حرکت، با صبوری در مسیر حضور داشتند و جوانان و نوجوانانی که پرچم‌ها را در دست گرفته و با شور خاصی فضای خیابان‌ها را پر کرده بودند. این ترکیب نسلی، نشان می‌داد که ۲۲ بهمن امسال فقط متعلق به یک گروه یا یک نسل خاص نیست، بلکه رویدادی فراگیر برای همه لایه‌های اجتماعی شهر است.

موج جمعیت از محور اصلی فراتر رفت

بر اساس مشاهدات میدانی، از ساعت ۹ صبح، مسیر اصلی راهپیمایی از میدان ۱۵ خرداد تا حرم مطهر رضوی به‌طور کامل مملو از جمعیت شد؛ به‌گونه‌ای که در برخی نقاط، حرکت راهپیمایان به‌کندی و گاه با توقف‌های مقطعی همراه بود. اما آنچه راهپیمایی امسال مشهد را متمایز کرد، گسترش کم‌سابقه جمعیت به خارج از محور رسمی مراسم بود.

برای نخستین بار، بسیاری از مسیرهای فرعی منتهی به خیابان‌های اصلی راهپیمایی نیز به‌طور کامل در اختیار راهپیمایان قرار گرفت. خیابان‌هایی که در سال‌های گذشته صرفاً نقش مسیرهای پشتیبان را داشتند، این بار خود به کانون‌های پرجمعیت تبدیل شدند. این پدیده، نه‌تنها بیانگر حجم بالای شرکت‌کنندگان، بلکه نشانه‌ای از خودجوش بودن حضور مردم و فراتر رفتن آن از قالب‌های از پیش‌تعریف‌شده بود.

نزدیک اذان ظهر، سیل عظیمی از راهپیمایان مشهدی از مسیرهای مختلف به‌سمت حرم مطهر رضوی حرکت می‌کردند تا در ویژه‌برنامه پایانی مراسم در رواق امام‌خمینی(ره) حضور یابند؛ برنامه‌ای که با سخنرانی آیت‌الله سیداحمد خاتمی، امام‌جمعه موقت تهران، همراه بود و در نهایت با قرائت قطعنامه پایانی به پایان رسید.

با این حال، به‌دلیل حضور پرشور و ازدحام کم‌سابقه جمعیت، در مسیرهای منتهی به حرم اعلام شد حرکت جمعیت پیش از چهارراه دانش متوقف شود و راهپیمایان برای جلوگیری از افزایش تراکم، به خیابان‌های فرعی هدایت شدند.

جمعیتی فراتر از برآوردهای معمول

برآوردهای غیررسمی و مشاهدات میدانی حاکی از آن است که جمعیت شرکت‌کننده در راهپیمایی ۲۲ بهمن امسال مشهد، بین یک میلیون و ۹۰۰ هزار تا دو میلیون نفر بوده است؛ عددی که حتی در مقایسه با سال‌های پرجمعیت گذشته نیز قابل توجه است. تراکم جمعیت در طول مسیر و تداوم حضور مردم تا ساعات میانی مراسم، این برآوردها را تقویت می‌کند.

این حجم از حضور، به‌ویژه در شرایطی که فضای اجتماعی کشور طی ماه‌های گذشته با چالش‌ها و تحولات مختلفی همراه بوده، حامل پیام‌های مهمی است؛ پیام‌هایی که فراتر از یک مراسم نمادین، به لایه‌های عمیق‌تری از جامعه اشاره دارد.

تنوع اجتماعی؛ تصویری از یک شهر واحد

در میان جمعیت، تنوع چشمگیری به چشم می‌خورد؛ از دهه نودی‌ها و هشتادی‌ها که با زبان و ادبیات نسل خود در صحنه حاضر بودند، تا نسل‌های پیشین انقلاب که خاطرات سال‌های ابتدایی پیروزی انقلاب را در ذهن داشتند. حضور اقوام مختلف استان خراسان رضوی، اعم از ترک، کرد، فارس و بلوچ، و همچنین شیعه و سنی، تصویری روشن از همزیستی و وحدت اجتماعی در این رویداد ملی ارائه می‌داد.

این تنوع، راهپیمایی ۲۲ بهمن مشهد را از یک تجمع صرفاً سیاسی، به یک رخداد اجتماعی گسترده تبدیل کرده بود؛ رخدادی که در آن، تفاوت‌ها نه‌تنها کمرنگ نشده، بلکه در کنار یک هدف مشترک، معنا پیدا کرده بود.

حرم رضوی؛ نقطه تلاقی ایمان و هویت انقلابی

پایان مسیر راهپیمایی در جوار بارگاه منور امام رضا(ع)، به این حضور میلیونی بُعدی معنوی و هویتی بخشیده بود. بسیاری از راهپیمایان، حضور در این روز را نه‌فقط یک وظیفه اجتماعی، بلکه نوعی ادای دین معنوی می‌دانستند. حرم مطهر رضوی، همچون سال‌های گذشته، نقطه تلاقی ایمان دینی و هویت انقلابی مردم مشهد بود؛ پیوندی که در شعارها، پلاکاردها و حتی سکوت‌های تأمل‌برانگیز جمعیت قابل مشاهده بود.

تحلیل یک حضور؛ چرا مشهد متفاوت بود؟

پرسش مهم این است که چه عواملی باعث شد راهپیمایی ۲۲ بهمن امسال در مشهد، چنین گسترده و متفاوت رقم بخورد؟ بخشی از پاسخ را باید در شرایط اجتماعی و سیاسی ماه‌های اخیر جست‌وجو کرد؛ شرایطی که موجب شد بخش قابل توجهی از جامعه، حضور خود را به‌عنوان یک موضع‌گیری صریح و علنی تعریف کند.

از سوی دیگر، مشهد به‌عنوان شهری با هویت مذهبی–ملی پررنگ، همواره در بزنگاه‌های تاریخی نقش ویژه‌ای ایفا کرده است. پیوند عمیق میان باورهای دینی، تعلقات ملی و خاطره جمعی انقلاب، در این شهر بیش از بسیاری از نقاط دیگر کشور نمود دارد. راهپیمایی امسال، بازتاب همین پیوند عمیق بود؛ پیوندی که در بزنگاه‌ها، خود را به‌صورت کنش جمعی نشان می‌دهد.

پیام حضور میلیونی؛ فراتر از خیابان‌ها

حضور نزدیک به دو میلیونی مردم مشهد در راهپیمایی ۲۲ بهمن، صرفاً یک عدد یا آمار نیست؛ این حضور حامل پیام‌هایی چندلایه است. پیامی به داخل، مبنی بر تداوم مشارکت اجتماعی و اهمیت صحنه‌های جمعی در بیان مطالبات و باورها؛ و پیامی به خارج، که نشان می‌دهد علی‌رغم فشارها و چالش‌ها، پیوند بخش بزرگی از جامعه با اصل انقلاب همچنان پابرجاست.

در عین حال، این حضور را می‌توان نوعی مطالبه‌گری خاموش نیز دانست؛ حضوری که هم حمایت است و هم انتظار، هم وفاداری است و هم درخواست برای تحقق بهتر آرمان‌ها.

۲۲ بهمن ۱۴۰۴؛ یک نقطه عطف در حافظه شهری مشهد

راهپیمایی ۲۲ بهمن امسال، بی‌تردید به‌عنوان یکی از پرجمعیت‌ترین و متفاوت‌ترین مراسم‌های سال‌های اخیر، در حافظه جمعی شهر مشهد ثبت خواهد شد. روزی که خیابان‌ها گنجایش جمعیت را نداشتند، مسیرهای فرعی به صحنه اصلی تبدیل شدند و مردم، فارغ از تفاوت‌ها، در کنار یکدیگر ایستادند.

مشهد در این روز، نه‌فقط میزبان یک راهپیمایی، بلکه صحنه بروز یک واقعیت اجتماعی بود؛ واقعیتی که نشان داد این شهر، در لحظات حساس، همچنان می‌تواند تاریخ‌ساز باشد.