احمدرضا بهرامی سه‌شنبه ۲۱ بهمن‌، در گردهمایی سالانه پژوهشگران و فناوران سازمان جهاد دانشگاهی خراسان رضوی که با حضور جمعی از شخصیت‌های علمی دانشگاه‌های استان و مدیران حوزه پژوهش و فناوری دفتر مرکزی این نهاد برگزار شد، اظهار کرد: امروز یافتن مسئله برای سخنرانی امری دشوار است. ما در دانشگاه، اگر جلسات پژوهشی داشته باشیم و با دانشجویان و آحاد مرتبط با آموزش و پژوهش روبه‌رو شویم، می‌بینیم که دل‌ودماغی برای کار ندارند و افراد به بهانه‌های مختلف از زیر بار مسئولیت شانه خالی می‌کنند.

عضو هیئت علمی و استاد زیست‌شناسی مولکولی دانشگاه فردوسی مشهد افزود: در یک نگاه عمومی شاید این واکنش قابل درک است، اما اگر از زاویه اینکه همه ما خانواده‌ایم که زیر یک سقف جمع شده‌ایم به موضوع نگاه کنیم، مانند پرسنل آتش‌نشانی هستیم؛ کسانی که درست در بحبوحه یک بحران فراگیر، فصل کارشان آغاز می‌شود. آن‌ها نمی‌توانند بگویند چون همه‌جا در حال سوختن است، ما کار نمی‌کنیم یا مانند مسئولان راه و ترابری در زمان بارش سنگین برف، از کار شانه خالی کنند؛ آن‌ها نباید مثل بقیه فکر کنند، بلکه بایستی خود را مسئول حل مشکل بدانند.

دانشگاه باید برای حل مشکلات روز کشور راهکار ارائه دهد

بهرامی با تأکید بر اینه ما به‌عنوان پژوهشگر در این ایام، نقش آتش‌نشان را داریم، تصریح کرد: ما عقل منفصل جامعه‌ایم، کسانی که باید فارغ از احساسات، بنشینند و راهکار عبور از این ایام سخت را به‌صورت منطقی و دور از هیجانات احساسی ارائه دهند. همه سال‌هایی که من و شما حقوق گرفته‌ایم، برای چنین روزهایی بوده است.

وی با اشاره به اینکه جامعه از ما پژوهشگران انتظار دارند، ادامه داد: ما هرکدام یک وجه احساسی و فطری داریم و مثل سایر افراد جامعه نسبت به هیجانات واکنش نشان می‌دهیم، اما وجه دیگری هم به ما سپرده شده است. جامعه از ما انتظار دارد؛ ما ایمنی اکتسابی جامعه‌ایم، عقل متصل جامعه که باید بنشیند، تحلیل کند و راهکار ارائه دهد.

این استاد دانشگاه خطاب به کارگزاران پژوهش و فناوری تصریح کرد: اگر ما عقل منفصل جامعه هستیم، پس عقل منفصل شما کارگزاران پژوهش نیز هستیم. واقعیت این است که زحمات ما در دو دهه گذشته آن‌طور که باید به بار ننشسته است.

وی تأکید کرد: در فرایند شکل‌گیری پژوهش، ابتدا باید پلتفرم‌ها ایجاد شوند که این مرحله، مرحله تأسیس است. سپس این پلتفرم‌ها باید تثبیت شوند تا فرو نریزند. در فاز تأسیس و تثبیت، ما می‌توانیم بسیار مطالبه‌گر باشیم. فاز سوم، فاز بهره‌برداری است و اینجاست که ما مشکل داریم، نه فقط در جهاد دانشگاهی بلکه در دانشگاه‌ها و سایر موسسات تحقیقاتی دیگر نیز این مشکل وجود دارد؛ باید به مدل باور داشته باشیم.

بهرامی با اشاره به انقلاب سبز در دهه ۱۹۶۰ میلادی تشریح کرد: در آن زمان مشکلی در جهان پدید آمد که انتظار می‌رفت ۲۰۰ میلیون نفر تلفات بدهد. بارش بیش از حد باران در مکزیک اتفاق افتاد و غلات دانه‌بندی مناسبی نداشته باشند. 

وی افزود: دولت مکزیک ابتدا راه‌حل اشتباهی در پیش گرفت و درختان جنگل‌ها را قطع می‌کرد و سطح زیر کشت را افزایش می‌داد. بعد از آن معاون رئیس جمهوری آمریکا از ترس هجوم مکزیکی‌ها به آمریکا، با حس مسئولیت ملی خود  وارد مکزیک شد و به رئیس‌جمهور وقت مکزیک، گفت سیاست شما غلط است.

این استاد دانشگاه توضیح داد: این دو تصمیم گرفتند که دانشمندان را مامور حل مسئله کنند. دو ضلع شکل گرفت؛ تصمیم کلان حاکمیت و بخش علمی دانشگاه. اما کار پیش نرفت، پس ضلع سوم یعنی بخش خصوصی وارد شد؛ این مثلث شکل گرفت و ماموریتی مشخص تعریف شد و آن هم نجات مکزیک از گرسنگی بود.

وی ادامه داد: در سال ۱۹۶۰، مکزیک از قحطی نجات یافت و موسسه‌ای به نام سیمیت تأسیس شد؛ این همان فاز تاسیس است. حدود هشت سال طول کشید تا این مجموعه تثبیت شود. سپس این مدل به آسیای جنوب شرقی و فیلیپین رفت. امروز بزرگ‌ترین مرکز تحقیقات برنج دنیا در فیلیپین است.

مشکل پژوهش نداشتن مأموریت کلان است

این استاد دانشگاه با تأکید بر اینکه این همان ماموریت‌گرایی در پژوهش است، گفت: دو مدل داریم، یک مدل تاپ‌داون وجود دارد، یعنی ماموریت کلان بدهید و مطالبه‌گری ایجاد کنید. مشکل ما این است که به ما ماموریتی سپرده نمی‌شود، در حالی که پژوهشگر بدون دسترسی به اطلاعات کلان، استراتژی‌های ملی و پارادایم‌های کشور، چگونه می‌تواند مسئله را شناسایی کند؟

وی در مورد مدل پژوهشی دیگر تشریح کرد: مدل دیگر، مدل ژاپنی است که پژوهشگران ایده‌ها را تا سطح فناوری و همزمان سیاست‌گذار نیز سیاست‌ها را توسعه می‌دهد. ما مدل داریم، اما سیاست‌گذاری نداریم.

بهرامی با اشاره به اینکه در جهاد دانشگاهی، فناوری‌ها، انباشته شده‌اند، تأکید کرد: در گروه سلول‌های بنیادی، گردشگری، صنایع غذایی و سایر حوزه‌ها فناوری‌ها و پژوهش‌ها تلمبار شده‌اند؛ اما کشش وجود ندارد، چون اختیار وجود ندارد.

وی با تأکید بر اینکه مشکل ما نداشتن اختیار و مأموریت کلان است، گفت: یا باید ماموریت کلان ملی واگذار شود، یا اختیار داده شود. سرمایه‌گذاری انجام شده، پلتفرم‌ها تأسیس و تثبیت شده‌اند، پژوهشگر خوب هم کم نداریم؛ اما بهره‌برداری صورت نگرفته است و در حقیقت، مقصر این وضعیت، پژوهشگران نیستند.

انتهای پیام