این تغییر و تحولات که ساتو را به‌عنوان معاون رئیس هیات‌مدیره و مدیر ارشد صنعت منصوب خواهد کرد، درحالی صورت می‌گیرد که این خودروساز با بررسی‌های فزاینده‌ای درمورد خرید شرکت تابعه تویوتا مواجه شده است که سرمایه‌گذاران آن را به‌دلیل عدم‌شفافیت و قیمت‌گذاری بسیار پایین‌تر از حد انتظار مورد انتقاد قرار داده‌اند.

این تغییر مدیریتی چندان مورد انتظار نبود. تویوتا این خبر را هم‌زمان با انتشار درآمد سه‌ماهه سوم خود اعلام کرد که چشم‌انداز سود سالانه خود را حدود ۱۲ درصد افزایش داد.

براساس گزارش «رویترز» تویوتاموتورز اعلام کرد این تغییر با هدف تسریع تصمیم‌گیری در پاسخ به اختلال گسترده‌ای که صنعت را فرا گرفته، انجام شده است. می‌توان عوامل این اختلال را در وضع تعرفه‌های جدید ریاست جمهوری ایالات‌متحده جست‌وجو کرد که از میانه سال ۲۰۲۵ اعمال شده بود. کوجی ساتو در آوریل ۲۰۲۳ و زمانی که تویوتا به‌دلیل رویکرد عقب‌ماندگی خود در قبال خودروهای تمام‌برقی تحت فشار شدیدی بود، جایگزین آکیو تویودا شد.

تویوتا موتورز اعلام کرد که قصد دارد از اول آوریل ۲۰۲۶ این تغییرات را در ساختار اجرایی خود و تغییراتی را در هیات‌مدیره خود اعمال کند و این دومین تغییر مدیرعامل این خودروساز در سه سال گذشته است که نشان‌دهنده‌ انعطاف‌پذیری این خودروساز در مواجهه با چالش‌های بازار است.

انتقادات سهامداران و معامله بحث‌برانگیز

این تغییر در شرایطی انجام می‌شود که این خودروساز با افزایش نظارت‌ها و انتقادات درباره برنامه خرید کامل شرکت تابعه تولید لیفتراک خود، «تویوتا اینداستریز»، روبه‌رو بوده است؛ معامله‌ای که سرمایه‌گذاران خرد آن را فاقد شفافیت کافی و به‌شدت پایین‌تر از ارزش واقعی توصیف کرده‌اند. این معامله برنامه‌ریزی‌شده، به یکی از محورهای اصلی نگرانی درباره حاکمیت شرکتی تویوتا تبدیل شده است.

این تغییر مدیریتی به‌طور گسترده‌ای مورد انتظار نبود. تویوتا این خبر را هم‌زمان با انتشار گزارش مالی سه‌ماهه سوم خود اعلام کرد؛ گزارشی که در آن، پیش‌بینی سود کل سال مالی را تقریبا ۱۲ درصد افزایش داد. این بهبود چشم‌انداز سودآوری با کمک تضعیف ارزش ین ژاپن و اجرای برنامه‌های کاهش هزینه حاصل شده است. طبق آخرین داده‌های مالی منتشرشده، تویوتا موتور (Toyota Motor) با کاهش چشمگیر ۴۳ درصدی سود عملیاتی در سه ماهه منتهی به دسامبر مواجه شده است؛ رقمی که سود این شرکت را به حدود ۷۴۱ میلیارد ین (معادل ۴.۹ میلیارد دلار) تقلیل داد.

این ریزش ناگهانی که فراتر از پیش‌بینی‌های تحلیل‌گران وال‌استریت بود، عمدتا ناشی از کاهش تقاضا در بازار چین و رقابت فلج‌کننده با خودروسازان نوظهور در حوزه محصولات الکتریکی است.

جزئیات عملیاتی نشان می‌دهد که فروش تویوتا در بازار کلیدی چین به‌دلیل جنگ قیمتی راه افتاده توسط برندهایی نظیر تسلا و بی‌وای‌دی (BYD)، با افت دو رقمی مواجه شده است. علاوه‌بر این، توقف موقت تولید در برخی خطوط داخلی ژاپن به‌دلیل رسوایی‌های مربوط به صدور گواهینامه‌های ایمنی در شرکت‌های تابعه، هزینه‌های سربار سنگینی را به این گروه صنعتی تحمیل کرد. با این حال، تویوتا همچنان بر استراتژی فروش خودروهای هیبریدی خود پافشاری می‌کند؛ بخشی که به‌رغم کاهش سود کلی، همچنان نقطه قوت این شرکت در بازارهای آمریکای شمالی و اروپا محسوب می‌شود و مانع از سقوط کامل ترازنامه مالی شده است.

کان در اولین واکنش خود پس از این انتصاب، ضمن تایید شرایط سخت پیش ‌رو، بر لزوم بازنگری در زنجیره‌تامین و کاهش هزینه‌های ثابت تاکید کرد. او وظیفه دارد در دورانی که گذار به انرژی‌های پاک هزینه‌های تحقیق و توسعه را به‌شدت افزایش داده، توازن را به حساب‌های بانکی بزرگ‌ترین خودروساز جهان بازگرداند.

تمرکز بر تخصص مالی در دوران رقابت فشرده

در نقش‌های جدید، کان بر مدیریت داخلی شرکت تمرکز خواهد کرد؛ درحالی که ساتو تمرکز خود را بر صنعت‌خودرو در مقیاس کلان خواهد گذاشت؛ تغییراتی که با هدف تسریع فرآیند تصمیم‌گیری در زمانی انجام می‌شود که رقبای چینی با سرعتی نگران‌کننده در حال ایجاد اختلال در صنعت‌خودرو هستند.

جیمز هونگ، رئیس تحقیقات حوزه حمل‌ونقل در موسسه مک‌کواری گفت اگرچه محصول همواره اولویت اصلی تویوتا بوده است، اما این تغییر احتمالا بازتاب آگاهی این خودروساز از افزایش تصمیم‌گیری‌های مورد نیاز در کسب‌وکارهای غیرخودرویی است.

او گفت: «به نظر من، کان اساسا تجربه بیشتری در رسیدگی به مسائل مالی شرکت نسبت به ساتو-سان دارد؛ کسی که عمدتا از حوزه توسعه محصول آمده بود.»

هونگ افزود که کان به‌عنوان «مغز متفکر» پشت معامله خرید تویوتا اینداستریز شناخته می‌شود. کان در یک نشست خبری گفت زمانی که در اواسط ماه گذشته نخستین‌بار درباره این سمت با او صحبت شد، از این پیشنهاد شگفت‌زده شده است.

سابقه فناوری و چالش نرم‌افزاری تویوتا

در حال حاضر، کان همچنین مسئول امور مالی شرکت تابعه فناوری‌های حمل‌ونقل «وون بای تویوتا» است؛ پیشینه‌ای که احتمالا در تلاش‌های تویوتا برای کاهش فاصله نرم‌افزاری خود با رقبای چینی مفید خواهد بود.

ساتو در آوریل ۲۰۲۳ این سمت را از آکیو تویودا، نوه بنیان‌گذار شرکت، تحویل گرفت؛ در مقطعی که تویوتا به‌دلیل رویکرد کُند خود در قبال خودروهای برقی باتری‌محور، تحت فشار شدید قرار داشت. شرط‌بندی متفاوت این خودروساز بر خودروهای هیبریدی بنزینی-برقی در نهایت تصمیمی آینده‌نگرانه از آب درآمد و به تثبیت سال‌ها فروش رکوردشکن کمک کرد؛ از جمله در سال گذشته که تویوتا بار دیگر عنوان بزرگ‌ترین فروشنده خودرو در جهان را حفظ کرد.

تویوتا همچنان پرفروش‌ترین خودروساز جهان است و ذخایر نقدی عظیمی در اختیار دارد؛ اما گزارش اخیر ثابت کرد که حتی «سیستم تولید تویوتا» (TPS) نیز در برابر تغییرات پارادایمیک صنعت‌خودرو مصون نیست.

حضور کان در راس هرم قدرت، احتمالا منجر به توقف پروژه‌های کم‌بازده و تمرکز بیشتر بر مدل‌های سودآور خواهد شد.

برای صنعت خودرو جهان، این یک درس بزرگ است: دوران حکمرانی مطلق بر اساس تاریخچه برند به‌پایان رسیده است.

تویوتا اکنون در حال انجام یک جراحی عمیق است تا از یک «خودروساز مکانیکی» به یک «شرکت تحرک‌پذیر داده‌محور» تبدیل شود؛ مسیری که عبور از آن، هم قربانی مالی می‌طلبد و هم شجاعت در تغییر ساختار قدرت.

ماه‌های آینده، آزمونی حیاتی برای کان خواهد بود تا ثابت کند آیا یک «مرد اعداد» می‌تواند روح نوآوری را در کالبد این غول زخمی زنده نگه دارد یا خیر.