ریزش ۹ تریلیون دلاری ارزش بازار سهام جهان
اقتصاد ایران: ارزش بازار سهام جهان از اوج ماه اوت تاکنون نزدیک به ۹ تریلیون دلار کاهش یافته است؛ نگرانی از حباب هوش مصنوعی، سودآوری شرکتهای فناوری و افزایش نرخ بهره آمریکا موج فروش را تشدید کرد.
ﺑﻪ ﮔﺰارش ﺧﺒﺮﮔﺰاری اﻗﺘﺼﺎداﯾﺮان
به گزارش خبرنگار مهر، بازارهای مالی جهان در هفته جاری با موج تازهای از فروش سهام مواجه شدند؛ موجی که در پی افزایش نگرانیها درباره شکلگیری حباب در صنعت هوش مصنوعی، احتمال افزایش مجدد نرخ بهره آمریکا و تردید نسبت به بازدهی سرمایهگذاریهای کلان شرکتهای فناوری شدت گرفته است. بر اساس گزارش رویترز، از زمان ثبت اوج بازارهای سهام جهان در ماه اوت تاکنون، نزدیک به ۹ تریلیون دلار از ارزش بازار سهام در سطح جهانی از بین رفته است.
این تحولات در حالی رخ میدهد که سرمایهگذاران طی ماههای گذشته با امید به رشد سریع صنعت هوش مصنوعی، سرمایههای قابل توجهی را به شرکتهای فناوری و تولیدکنندگان تراشه اختصاص داده بودند، اما اکنون افزایش ارزشگذاری این شرکتها و تردید درباره میزان سودآوری سرمایهگذاریهای انجامشده، نگرانیها درباره احتمال شکلگیری یک حباب قیمتی را افزایش داده است.
رویترز گزارش داده است که نگرانیها درباره احتمال شکلگیری حباب در سهام شرکتهای فناوری از اواسط سال جاری میلادی آغاز شده بود، اما از ماه گذشته و همزمان با افزایش احتمال نیاز اقتصادهای بزرگ، بهویژه آمریکا، به افزایش بیشتر نرخ بهره برای مهار تورم، موج فروش در بازارها شتاب گرفت.
سقوط کمسابقه بازار سهام تایوان
یکی از مهمترین نشانههای تشدید بحران در بازارهای مالی، سقوط شاخص سهام تایوان است. این شاخص طی هفته جاری حدود ۱۷ درصد کاهش یافت که شدیدترین افت هفتگی آن از اوایل دهه ۱۹۹۰ تاکنون محسوب میشود.
بر اساس دادههای منتشرشده، شاخص اصلی بورس تایوان در معاملات روز جمعه بیش از ۶ درصد افت کرد و زیان هفتگی خود را به ۱۷.۵ درصد رساند. ارزش بازار سهام تایوان از زمان ثبت رکورد در ششم اکتبر تاکنون حدود ۱.۱۲ تریلیون دلار کاهش یافته استارزش بازار سهام این کشور نیز از زمان ثبت رکورد در ششم اکتبر تاکنون حدود ۱.۱۲ تریلیون دلار کاهش یافته است.
سقوط سهام شرکتهای فعال در صنعت نیمهرساناها و تولید تراشه، نقش مهمی در افت بازار تایوان داشته است؛ زیرا این کشور یکی از قطبهای اصلی زنجیره تأمین جهانی تراشه محسوب میشود و بخش قابل توجهی از رشد بازار سهام آن در ماههای گذشته به رونق سرمایهگذاری در زیرساختهای هوش مصنوعی وابسته بوده است.
همزمان بازار سهام کره جنوبی نیز با فشار فروش مواجه شد و سهام شرکتهای بزرگی مانند سامسونگ الکترونیکس و اسکی هاینیکس کاهش قابل توجهی را تجربه کردند. این تحولات شاخص بازارهای نوظهور آسیا را نیز به پایینترین سطح از ماه آوریل رساند.
افزایش نگرانی از سودآوری سرمایهگذاری در هوش مصنوعی
یکی از عوامل اصلی فشار بر سهام شرکتهای فناوری، تردید سرمایهگذاران درباره میزان بازدهی سرمایهگذاریهای گسترده در صنعت هوش مصنوعی است.
شرکتهای بزرگ فناوری در سالهای اخیر میلیاردها دلار برای توسعه مراکز داده، خرید تراشههای پیشرفته، ایجاد زیرساختهای پردازشی و توسعه مدلهای هوش مصنوعی هزینه کردهاند. با این حال، افزایش هزینههای زیرساختی در کنار نامشخص بودن زمان و میزان بازگشت سرمایه، این نگرانی را ایجاد کرده است که ارزشگذاری برخی شرکتها بیش از ظرفیت واقعی درآمدزایی آنها افزایش یافته باشد.
علاوه بر این، مخالفتهای سیاسی با توسعه مراکز داده و تردید درباره امکان اجرای تمام طرحهای اعلامشده برای ساخت زیرساختهای هوش مصنوعی، چشمانداز سرمایهگذاری در این صنعت را با ابهام بیشتری مواجه کرده است.
تحولات مدیریتی در شرکت انویدیا نیز به نگرانی سرمایهگذاران دامن زده است. رویترز گزارش داده که استعفای ناگهانی جنسن هوانگ، مدیرعامل این شرکت، به دلیل نقش محوری انویدیا در تأمین تراشه و تأمین مالی بخش مهمی از توسعه صنعت هوش مصنوعی، بر نگرانیهای بازار افزوده است.

احتمال افزایش نرخ بهره آمریکا فشار بر بازارها را تشدید کرد
در کنار نگرانیهای مربوط به صنعت فناوری، چشمانداز سیاست پولی آمریکا نیز به یکی از عوامل اصلی تشدید فروش در بازارهای جهانی تبدیل شده است.
افزایش فشارهای تورمی باعث شده است سرمایهگذاران احتمال افزایش مجدد نرخ بهره توسط فدرال رزرو را جدیتر در نظر بگیرند. افزایش نرخ بهره معمولا هزینه تأمین مالی شرکتها را بالا میبرد و ارزش فعلی درآمدهای آینده آنها را کاهش میدهد؛ موضوعی که بهویژه برای شرکتهای فناوری با ارزشگذاری بالا و نیازمند سرمایهگذاریهای سنگین اهمیت دارد.
در چنین شرایطی، افزایش نرخ بهره میتواند جذابیت سرمایهگذاری در سهام را کاهش دهد و سرمایهها را به سمت داراییهای کمریسکتر سوق دهدافزایش نرخ بهره میتواند جذابیت سرمایهگذاری در سهام را کاهش دهد و سرمایهها را به سمت داراییهای کمریسکتر سوق دهد. این مسئله در صورت تداوم، نهتنها شرکتهای فناوری، بلکه سایر بخشهای بازار سرمایه را نیز تحت فشار قرار میدهد.
افزایش شاخص ترس در بازارهای مالی
شدت گرفتن نوسانات بازار باعث شد شاخص نوسانپذیری بورس آمریکا موسوم به VIX در معاملات روز جمعه به حدود ۳۰ واحد برسد؛ بالاترین سطح از اواخر ماه مارس تاکنون.
افزایش این شاخص نشاندهنده رشد تقاضای سرمایهگذاران برای ابزارهای پوشش ریسک در برابر نوسانات شدید بازار است. رویترز هشدار داده است که تداوم افزایش نوسانات میتواند برخی صندوقهای سرمایهگذاری مبتنی بر هدفگذاری نوسان را به فروش بیشتر داراییهای خود وادار کند و در نتیجه، فشار فروش در بازار سهام را تشدید کند.
با این حال، هنوز نشانهای از گسترش کامل بحران به تمام بازارهای مالی مشاهده نمیشود و شاخصهای نوسان در بازار اوراق قرضه و ارز، در مقایسه با اوجهای ماه گذشته، همچنان در سطوح پایینتری قرار دارند.
فرار سرمایهگذاران به سمت اوراق قرضه دولتی
در پی تشدید نااطمینانیها، اوراق قرضه دولتی آمریکا و برخی اقتصادهای اروپایی با افزایش تقاضا مواجه شدند. بازدهی اوراق قرضه ۱۰ساله خزانهداری آمریکا طی هفته جاری حدود ۱۷ واحد پایه کاهش یافت که بزرگترین افت هفتگی آن از آوریل ۲۰۲۵ تاکنون به شمار میرودبازدهی اوراق قرضه ۱۰ساله خزانهداری آمریکا طی هفته جاری حدود ۱۷ واحد پایه کاهش یافت که بزرگترین افت هفتگی آن از آوریل ۲۰۲۵ تاکنون به شمار میرود.
بازدهی اوراق قرضه ۱۰ساله آلمان نیز در معاملات روز جمعه حدود ۹ واحد پایه کاهش یافت. افزایش تقاضا برای این اوراق نشان میدهد بخشی از سرمایهگذاران در حال انتقال منابع خود از داراییهای پرریسک به ابزارهای سرمایهگذاری امنتر هستند.
همزمان شاخص دلار آمریکا به بالاترین سطح خود طی ۱۹ ماه گذشته رسید. تقویت دلار فشار بیشتری بر ارزهای اقتصادهای نوظهور وارد کرده است؛ بهطوری که ارزش پول برزیل در ماه جاری بیش از ۸ درصد افت کرده است.
نگرانی از سرایت بحران به سایر بازارها
کارشناسان بازارهای مالی معتقدند مسئله اصلی در شرایط فعلی تنها کاهش ارزش سهام شرکتهای فناوری نیست، بلکه احتمال انتقال فشار فروش به سایر بخشهای بازارهای مالی است.
برونو شنلر، مدیرعامل شرکت مدیریت سرمایه ارلن کپیتال، در گفتگو با رویترز اظهار کرده است که نگرانی اصلی صرفا اصلاح قیمت سهام فناوری نیست، بلکه احتمال گسترش موج فروش به بازارهای مالی گستردهتر است.
به این ترتیب، تداوم نگرانی درباره سودآوری صنعت هوش مصنوعی، افزایش هزینه تأمین مالی و احتمال سختگیرانهتر شدن سیاست پولی آمریکا میتواند مسیر سرمایهگذاری جهانی را در ماههای آینده تغییر دهد.
بر این اساس، کاهش نزدیک به ۹ تریلیون دلاری ارزش بازار سهام جهان نشان میدهد که خوشبینی سرمایهگذاران به رشد صنعت هوش مصنوعی با آزمونی جدی مواجه شده است؛ آزمونی که نتیجه آن میتواند بر جریان سرمایه، تأمین مالی شرکتهای فناوری و وضعیت بازارهای مالی در اقتصادهای بزرگ جهان اثرگذار باشد.