به گزارش اقتصادنیوز، لاغر شدن چقدر آب می‌خورد؟ ۱۰ میلیون تومان، ۳۰ میلیون یا حتی بیش از ۱۰۰ میلیون تومان؟ در روزهایی که اسامی آمپول‌های لاغری بیش از گذشته در شبکه‌های اجتماعی، تبلیغات مراکز درمانی و گفت‌وگوهای روزمره شنیده می‌شود، کاهش وزن دیگر فقط موضوع رژیم غذایی و ورزش نیست؛ برای بخشی از متقاضیان، به تصمیمی چند ده میلیون تومانی تبدیل شده است.
کافی است فردی تصمیم بگیرد درمان دارویی کاهش وزن را آغاز کند. نخستین هزینه، خرید آمپول است؛ هزینه‌ای که هر چهار هفته تکرار می‌شود و با تغییر دوز ممکن است افزایش پیدا کند. در کنار آن، مراجعه به پزشک، آزمایش‌های احتمالی و مراقبت‌های درمانی نیز بخشی از صورت‌حساب خواهند بود.
در این میان، اسپارتینا به یکی از نام‌های مطرح بازار داروهای کاهش وزن تبدیل شده است. این دارو حاوی ماده مؤثره تیرزپاتاید است و با اثرگذاری بر مسیرهای هورمونی مرتبط با اشتها و تنظیم قند خون، می‌تواند به کاهش وزن در بیماران واجد شرایط کمک کند.
اما پشت تب استفاده از این آمپول، مسئله اقتصادی مهمی قرار دارد: هزینه درمان چقدر است، چه کسانی توان پرداخت آن را دارند و آیا پایان تزریق به معنای پایان مخارج کاهش وزن خواهد بود؟
از ۲.۵ تا ۱۵ میلیون تومان؛ صورت‌حساب هر نوبت تزریق چقدر است؟
اسپارتینا معمولاً هفته‌ای یک‌بار و با تجویز پزشک تزریق می‌شود. درمان اغلب با دوز پایین آغاز می‌شود و افزایش دوز به پاسخ بدن، وضعیت بیمار و عوارض احتمالی بستگی دارد.
براساس فهرست قیمت منتشرشده در ۲۳ شهریور ۱۴۰۵ از سوی یک مرکز تخصصی درمان چاقی و متابولیسم، قیمت هر نوبت اسپارتینا در دوز ۲.۵ میلی‌گرم حدود دو میلیون و ۵۰۰ هزار تومان است.
هزینه هر تزریق در دوز پنج میلی‌گرم به دو میلیون و ۷۵۰ هزار تومان و در دوز ۷.۵ میلی‌گرم به سه میلیون تومان می‌رسد. برای دوزهای ۱۰، ۱۲.۵ و ۱۵ میلی‌گرمی نیز به‌ترتیب قیمت‌های سه میلیون و ۲۵۰ هزار، سه میلیون و ۵۰۰ هزار و سه میلیون و ۷۵۰ هزار تومان اعلام شده است.
به این ترتیب، چهار نوبت تزریق هفتگی در پایین‌ترین دوز حدود ۱۰ میلیون تومان و در بالاترین دوز قیمت‌گذاری‌شده حدود ۱۵ میلیون تومان هزینه دارد.
۲۴ هفته درمان با اسپارتینا؛ ۷۵ میلیون تومان فقط برای دارو
برای محاسبه هزینه یک دوره چندماهه، می‌توان یک سناریوی فرضی ۲۴ هفته‌ای در نظر گرفت؛ دوره‌ای متشکل از شش مرحله چهار‌هفته‌ای.
اگر فردی براساس تصمیم پزشک، در مرحله نخست دوز ۲.۵ میلی‌گرم دریافت کند و در پنج مرحله بعدی دوز او به ترتیب به پنج، ۷.۵، ۱۰، ۱۲.۵ و ۱۵ میلی‌گرم افزایش یابد، هزینه دارو در هر مرحله از ۱۰ میلیون تومان آغاز می‌شود و به‌ترتیب به ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴ و ۱۵ میلیون تومان می‌رسد.
جمع این مبالغ ۷۵ میلیون تومان خواهد بود؛ رقمی که تنها قیمت دارو را شامل می‌شود.البته این سناریو مسیر ضروری درمان برای تمام بیماران نیست. برخی افراد با تشخیص پزشک برای مدت بیشتری در یک دوز باقی می‌مانند و ممکن است هرگز به دوزهای بالاتر نیاز پیدا نکنند.
برای نمونه، اگر فردی پس از چهار هفته نخست، در پنج مرحله بعدی دوز پنج میلی‌گرم را ادامه دهد، هزینه داروی او در مجموع حدود ۶۵ میلیون تومان خواهد شد.
بنابراین هزینه درمان به مدت مصرف، میزان دوز و تصمیم پزشکی وابسته است. بااین‌حال، در هر دو سناریو صحبت از چند ده میلیون تومان هزینه برای دوره‌ای کمتر از شش ماه است.
لاغری به قیمت چند ماه درآمد؛ اسپارتینا برای چه کسانی قابل پرداخت است؟
هزینه ۶۵ تا ۷۵ میلیون تومانی زمانی معنای روشن‌تری پیدا می‌کند که در کنار سطح درآمد افراد قرار بگیرد.
برای مثال، فردی با درآمد ماهانه ۳۰ میلیون تومان باید معادل بیش از دو ماه درآمد خود را برای تهیه داروی دوره ۷۵ میلیون تومانی صرف کند. برای فردی با درآمد ۵۰ میلیون تومان، این هزینه معادل یک ماه و نیم درآمد است.
اگر این مبلغ با حداقل دستمزد پایه کارگری سال ۱۴۰۵، یعنی حدود ۱۶ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان، مقایسه شود، معادل بیش از چهار ماه و نیم مزد پایه خواهد بود.
البته چنین مقایسه‌ای به این معنا نیست که مصرف‌کنندگان آمپول‌های چندمیلیون‌تومانی الزاماً از گروه‌های حداقل‌بگیر هستند. اساساً بدون داده‌های معتبر درباره وضعیت درآمدی خریداران نمی‌توان مشخص کرد مشتریان اصلی این بازار متعلق به کدام دهک‌های اقتصادی‌اند.
این مقایسه تنها بزرگی هزینه دارو را در نسبت با درآمدهای مختلف نشان می‌دهد.نکته مهم آن است که حتی برای گروه‌های پردرآمدتر نیز پرداخت چند ده میلیون تومان برای درمانی چندماهه، تصمیم مالی قابل‌توجهی محسوب می‌شود؛ به‌ویژه اگر فرد ناچار باشد درمان را برای مدت طولانی‌تری ادامه دهد.
ویزیت ۵۰۰ هزار تومانی؛ هزینه‌های دیگری که به آمپول اضافه می‌شوند
در کنار قیمت دارو، بیمار باید هزینه مراجعه به پزشک و بررسی وضعیت سلامتی خود را نیز در نظر بگیرد.
براساس تعرفه‌های اعلام‌شده برای سال ۱۴۰۵، ویزیت پزشک متخصص در بخش خصوصی حدود ۵۰۰ هزار تومان است. با این فرض، اگر فردی در طول ۲۴ هفته چهار بار برای بررسی روند درمان و مشاوره تغذیه مراجعه کند، مجموع هزینه ویزیت‌های او حدود دو میلیون تومان خواهد شد.
بنابراین در سناریوی خرید ۷۵ میلیون تومان دارو، جمع هزینه دارو و چهار ویزیت به حدود ۷۷ میلیون تومان می‌رسد.
البته تعداد مراجعات برای همه یکسان نیست و برخی بیماران ممکن است به پیگیری بیشتر یا ارزیابی فوق‌تخصصی نیاز داشته باشند.
موضوع دیگر، آزمایش‌های احتمالی است. پزشک ممکن است با توجه به سابقه بیماری، وضعیت قند خون، عملکرد کلیه یا سایر شاخص‌های سلامت، انجام آزمایش‌هایی را ضروری بداند.
هزینه این آزمایش‌ها به نوع خدمات، تعرفه مرکز درمانی و پوشش بیمه وابسته است و نمی‌توان یک مبلغ قطعی برای تمام بیماران تعیین کرد.
برخی مراکز نیز دارو، تزریق و ویزیت را در قالب بسته‌های خدماتی ارائه می‌کنند. در این موارد باید مشخص شود هزینه اعلام‌شده دقیقاً شامل چه خدماتی است تا مبلغ دارو یا ویزیت دوباره محاسبه نشود.
با این حساب، برای فردی که دارو را به‌صورت آزاد تهیه می‌کند، صورت‌حساب دوره ۲۴ هفته‌ای می‌تواند از ۷۷ میلیون تومان فراتر برود.
درمان چاقی یا کالای لوکس؟ نابرابری در بازار آمپول‌های لاغری
گسترش استفاده از اسپارتینا، پرسشی فراتر از قیمت دارو ایجاد می‌کند: آیا دسترسی به درمان‌های جدید کاهش وزن به توان مالی افراد وابسته شده است؟
برای فردی که از نظر پزشکی نیازمند درمان چاقی است، استفاده از داروی مؤثر می‌تواند بخشی از برنامه کنترل بیماری و کاهش خطرات مرتبط با آن باشد.
اما اگر هزینه دارو برای چند ماه به ده‌ها میلیون تومان برسد، امکان استفاده از آن برای افراد مختلف یکسان نخواهد بود.
بیماری که درآمد یا پس‌انداز بیشتری دارد، ممکن است آسان‌تر درمان را آغاز کند و ادامه دهد؛ درحالی‌که فرد دیگری با وجود نیاز پزشکی، به دلیل محدودیت مالی ناچار شود گزینه‌های دیگری را بررسی کند.
این شکاف زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که وضعیت پوشش بیمه مشخص نباشد. میزان حمایت بیمه پایه یا تکمیلی به علت تجویز، قرارداد بیمه و ضوابط پرداخت وابسته است و نمی‌توان برای همه بیماران پوشش یکسانی فرض کرد.
در کنار این مسئله، تبلیغات فضای مجازی نیز بر تقاضا تأثیر می‌گذارند. نمایش کاهش وزن سریع و تغییر ظاهر ممکن است توجه افرادی را جلب کند که لزوماً به درمان دارویی نیاز ندارند.
به همین دلیل، باید میان درمان چاقی به‌عنوان یک مسئله پزشکی و مصرف دارو صرفاً برای دستیابی به یک الگوی ظاهری تفاوت گذاشت.
صورت‌حساب عوارض؛ خرجی که نمی‌توان از قبل پیش‌بینی کرد
داروهای حاوی تیرزپاتاید با وجود اثربخشی در بیماران واجد شرایط، ممکن است عوارضی ایجاد کنند.
براساس اطلاعات تجویزی رسمی این ماده مؤثره، تهوع، اسهال، استفراغ و یبوست از عوارض شایع هستند. در مواردی نیز مشکلات جدی‌تری مانند التهاب لوزالمعده، اختلالات کیسه صفرا و آسیب کلیوی ناشی از کم‌آبی ممکن است رخ دهند.
همچنین مصرف این دارو برای برخی افراد، از جمله کسانی که سابقه شخصی یا خانوادگی سرطان مدولاری تیروئید یا سندرم MEN2 دارند، منع مصرف دارد.
از منظر اقتصادی، عوارض احتمالی ممکن است هزینه‌های دیگری مانند ویزیت اضافه، آزمایش، دارو یا خدمات اورژانسی ایجاد کند.
به همین دلیل، تصمیم برای مصرف خودسرانه یا خرید دارو از منابع نامعتبر با هدف کاهش هزینه، می‌تواند خطرهای پزشکی و مالی جدی به همراه داشته باشد.
هشدار سازمان جهانی بهداشت؛ درمان مؤثر نباید به امتیاز پردرآمدها تبدیل شود
سازمان جهانی بهداشت در دستورالعمل منتشرشده در اول دسامبر ۲۰۲۵، استفاده بلندمدت از داروهای مبتنی بر GLP-1 و درمان‌های مرتبط را برای برخی بزرگسالان مبتلا به چاقی، به‌صورت مشروط توصیه کرد.
این سازمان در کنار اشاره به اثربخشی داروها، درباره قیمت بالا، دشواری دسترسی، نیاز به مراقبت مستمر و احتمال تشدید نابرابری در خدمات سلامت هشدار داده است.
این مسئله برای بازار ایران نیز اهمیت دارد؛ بازاری که در آن هزینه چندماهه یک داروی لاغری می‌تواند معادل درآمد چند ماه بعضی از شاغلان باشد.
در واقع، پیشرفت داروهای نوین زمانی می‌تواند منفعت اجتماعی گسترده‌ای ایجاد کند که بیماران واجد شرایط امکان دسترسی ایمن و متناسب با توان مالی خود به درمان داشته باشند.
هزینه واقعی اسپارتینا؛ وقتی پایان درمان از ابتدا معلوم نیست
بررسی اقتصادی اسپارتینا نشان می‌دهد هزینه خرید آمپول تنها یکی از بخش‌های درمان است.در سناریوی ۲۴ هفته‌ای با افزایش تدریجی دوز، هزینه دارو به ۷۵ میلیون تومان می‌رسد و با چهار ویزیت ۵۰۰ هزار تومانی، مجموع آن حدود ۷۷ میلیون تومان خواهد شد. آزمایش‌ها، پیگیری‌های اضافه و خدمات احتمالی می‌توانند مبلغ نهایی را افزایش دهند.
اما مسئله مهم‌تر، احتمال نیاز به ادامه درمان است. اگر حفظ کاهش وزن مستلزم مراقبت یا درمان طولانی‌مدت باشد، هزینه واقعی ممکن است به مراتب بیشتر از برآورد اولیه شود.
از این منظر، تب آمپول‌های لاغری تنها به تغییر ظاهر یا کاهش وزن محدود نیست؛ موضوعی مرتبط با اقتصاد سلامت، قدرت خرید، پوشش بیمه و نابرابری در دسترسی به درمان‌های نوین است.
پرسش اصلی این نیست که یک فرد برای لاغر شدن حاضر است چند میلیون تومان هزینه کند؛ مسئله این است که آیا پیش از نخستین تزریق می‌داند صورت‌حساب درمان ممکن است تا کجا ادامه پیدا کند؟