نسخه علمی برای توسعه بازار عناب ارائه شود
اقتصاد ایران: ایسنا/خراسان جنوبی در نشست تخصصی «چالشهای تولید تا بازار عناب خراسان جنوبی» بر ضرورت تکمیل زنجیره ارزش، توسعه بستهبندی استاندارد و تجاریسازی پژوهشها تأکید شد و افزایش ماندگاری عناب تازه بهعنوان ظرفیتی علمی برای تبدیل این محصول مزیتدار به برند رقابتی در بازارهای داخلی و بینالمللی مطرح شد.
ﺑﻪ ﮔﺰارش ﺧﺒﺮﮔﺰاری اﻗﺘﺼﺎداﯾﺮان
فعالان حوزه تولید، فرآوری و تحقیق در خراسانجنوبی در نشست خبری تخصصی «چالشهای تولید تا بازار عناب خراسان جنوبی» با تأکید بر تکمیل زنجیره ارزش، توسعه بستهبندی استاندارد، راهاندازی بازارچههای تخصصی و تجاریسازی پژوهشها اعلام کردند که افزایش ماندگاری عناب تازه تا چهار ماه دستیافتنی است و میتوان با رویکردی علمی و اقتصادی، این محصول مزیتدار استان را به برند رقابتی در بازارهای داخلی و بینالمللی تبدیل کرد.
این نشست با همکاری مجتمع تحقیقات گیاهان دارویی جهاددانشگاهی خراسان جنوبی، خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) و مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان در مجتمع تحقیقات گیاهان دارویی جهاددانشگاهی برگزار شد و هدف آن نه ارائه نسخه قطعی، بلکه تبیین دقیق و دادهمحور صورت مسئله عناب و تعیین مسئولیت دستگاههای متولی در هر بخش از زنجیره ارزش عنوان شد.
عناب برای خراسان جنوبی صرفاً یک محصول کشاورزی نیست؛ بلکه پایه معیشت هزاران خانوار روستایی بهویژه زنان و بخشی از هویت اقتصادی استان در شرایط کمآبی محسوب میشود. با این حال، با وجود سطح زیرکشت بالا، درآمد پایین، بهرهوری نامناسب و نارضایتی کشاورزان همچنان از چالشهای جدی این حوزه است. روایتهای مختلفی درباره دلایل این وضعیت مطرح است؛ از آب و نهال و روش تکثیر گرفته تا بازار، مدیریت و فرآوری؛ اما هنوز یک صورتمسئله مورد اجماع و قابل سنجش وجود ندارد.
ضرورت تبدیل برداشتها به پرسشهای دقیق
محسن پویان؛ مجتمع تحقیقات گیاهان دارویی جهاددانشگاهی استان در نشست خبری تخصصی با عنوان «چالشهای تولید تا بازار عناب خراسان جنوبی» که با همکاری مجتمع تحقیقات گیاهان دارویی جهاددانشگاهی، خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) و مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان برگزار شد، اظهار کرد: هدف از برگزاری این جلسه، ایجاد یک جریان علمی و اقتصادی برای شناسایی ریشهای مسائل حوزه تولید تا بازار عناب در خراسان جنوبی است.
وی با اشاره به برگزاری جلسات پیشین در سطح استان افزود: سال گذشته جلسهای با حضور استاندار برگزار و پیشنهاد تشکیل شوراهایی برای انتقال و پیگیری مشکلات مطرح شد. در ادامه، شورای عالی کشاورزی استان با مشارکت تولیدکنندگان و دستگاههای مرتبط شکل گرفت که ریاست آن بر عهده استاندار است. با این حال، به دلیل گستردگی اعضا و ماهیت مشورتی شوراها، دستیابی به نتیجه مطلوب با دشواریهایی همراه بوده است.
پویان ادامه داد: پیشنهاد ما این بود که شوراهای مشورتی به کمیتههای تخصصی کوچکتر تقسیم شوند تا موضوعات بهصورت دقیقتر بررسی و سپس به شورای عالی کشاورزی استان ارجاع شود. بر همین اساس تأکید شد مراکز تحقیقاتی نیز بهصورت مشترک و هماهنگ وارد عمل شوند و اقدامات علمی منسجمی را آغاز کنند.
وی با بیان اینکه نشست حاضر در همین راستا برنامهریزی شده است، تصریح کرد: تلاش داریم چالشهای اصلی را از زبان متخصصان و فعالان زنجیره ارزش بشنویم تا مشخص شود مسئله دقیقاً در کدام بخش قرار دارد و چه نهادی مسئول پاسخگویی به آن است. ما امروز اینجا جمع نشدهایم تا نسخه نهایی ارائه دهیم، بلکه میخواهیم صورت مسئله را بهصورت شفاف، مستند و مورد اجماع تبیین کنیم.
مدیر مجتمع تحقیقات گیاهان دارویی جهاددانشگاهی خراسان جنوبی با اشاره به اهمیت محصول عناب برای استان گفت: عناب تنها یک محصول کشاورزی نیست؛ بلکه بخشی از معیشت هزاران خانوار روستایی، بهویژه زنان، و جزئی از هویت اقتصادی استان در شرایط کمآبی است. با وجود سطح زیر کشت بالا، همچنان با چالشهایی نظیر درآمد پایین، بهرهوری نامناسب و نارضایتی کشاورزان مواجه هستیم. درباره دلایل این وضعیت روایتهای مختلفی از جمله مسائل مربوط به آب، نهال، روش تکثیر، بازار، فرآوری و مدیریت مطرح است، اما هنوز یک صورت مسئله دادهمحور و مورد اجماع نداریم.
وی افزود: این نشست با دو هدف برگزار میشود؛ نخست، تبدیل برداشتها و اظهار نظرها به سوالات دقیق و قابل سنجش، و دوم، مشخص شدن دستگاه متولی پاسخگویی به هر بخش از مسئله. دانشگاه در این مرحله خود را مرجع پاسخ نهایی نمیداند، بلکه اعلام میکند پس از روشن شدن مسئله اصلی، آمادگی دارد راهکارهای علمی و اجرایی متناسب را از طریق کمیته مشورتی کشاورزی به شورای عالی کشاورزی استان ارائه دهد.
پویان تأکید کرد: در این نشست از مهمانان انتظار ارائه راهحل قطعی یا دفاع از عملکرد دستگاهها وجود ندارد؛ بلکه هدف صرفاً بیان شفاف مسئله و تعیین نقطه اختلال در زنجیره ارزش است.
ماندگاری ۴ ماهه عناب تازه با اجرای طرحهای نوین نگهداری
مدیر مجتمع تحقیقات گیاهان دارویی جهاددانشگاهی خراسان جنوبی از برنامهریزی برای افزایش ماندگاری عناب تازه تا چهار ماه خبر داد و گفت: با تکمیل زنجیره سرد، استفاده از روشهای نوین بستهبندی و ساماندهی بازار عرضه، امکان حضور پایدار این محصول در بازارهای داخلی و حتی صادراتی فراهم میشود.
پویان با اشاره به ظرفیت بالای خراسان جنوبی در تولید عناب اظهار کرد: در حال حاضر بخش مهمی از چالش تولیدکنندگان، مربوط به نگهداری و عرضه تازهخوری این محصول است. در صورتی که زیرساختهای پیشسرد، سردخانههای تخصصی و بستهبندی با اتمسفر اصلاحشده توسعه یابد، میتوان ماندگاری عناب تازه را به حداقل سه تا چهار ماه افزایش داد.
وی افزود: مدیریت صحیح پس از برداشت، انتقال سریع محصول به سردخانه و جلوگیری از نوسانات دمایی در حملونقل از مهمترین الزامات حفظ کیفیت عناب تازه است. این اقدامات علاوه بر کاهش ضایعات، زمینه عرضه مستمر و تنظیم بازار را نیز فراهم میکند.
پویان در بخش دیگری از سخنان خود به ضرورت بازارسازی برای این محصول اشاره کرد و گفت: پیشنهاد ما ایجاد بازارچههای دائمی محصولات بومی استان، بهویژه در فرودگاههای کشور و بازارهای اصلی شهر تهران است. راهاندازی چنین فضاهایی ضمن معرفی برند عناب خراسان جنوبی، امکان فروش مستقیم و عرضه با بستهبندیهای استاندارد و صادراتی را فراهم میکند.
این فعال حوزه فرآوری، بستهبندی را یکی از مشکلات اساسی دانست و تصریح کرد: فرهنگسازی لازم درباره نحوه شستوشو، خشککردن، نگهداری و بستهبندی استاندارد عناب انجام نشده است. در بسیاری موارد، محصول پس از شستوشو بهدرستی خشک نمیشود و همین مسئله موجب افزایش رطوبت و در نهایت بروز کپک و افت کیفیت میشود.
وی پیشنهاد کرد فرآیند سردخانهگذاری و بستهبندی بدون شستوشوی غیرضروری و با استاندارد مشخص انجام شود تا کیفیت محصول حفظ شود.
مدیر مجتمع تحقیقات گیاهان دارویی جهاددانشگاهی خراسان جنوبی تأکید کرد: این مجموعه آمادگی دارد با تدوین دستورالعملهای فنی، اجرای طرحهای پایلوت و همکاری با دستگاههای اجرایی، زمینه ارتقای کیفیت، افزایش ماندگاری و توسعه بازار عناب تازه را فراهم کند.
پویان خاطرنشان کرد: با همافزایی میان بخش پژوهش، تولیدکنندگان و نهادهای اجرایی، میتوان عناب خراسان جنوبی را به محصولی رقابتی با ماندگاری بالا در بازارهای داخلی و بینالمللی تبدیل کرد.
غلامحسین ذاکری؛ کشاورز و عناب کار نیز در این نشست بر ضرورت تداوم چنین نشستهایی تأکید کرد و خواستار دستیابی به نتایج ملموس برای کشاورزان شد.
وی با اشاره به مشکلات موجود در بخش تولید اظهار داشت: چالشها را میتوان در دو دسته کلی تقسیمبندی کرد که یکی از مهمترین آنها ضعف دانش تخصصی در میان بخشی از تولیدکنندگان است.
به گفته وی، اگر دانش و اطلاعات امروز درباره کشت و مدیریت باغهای عناب ۲۵ سال پیش در اختیارش بود، میزان برداشت و درآمد او دستکم دو تا سه برابر وضعیت فعلی میشد.
این کشاورز با اشاره به ضربالمثلی رایج در خراسان جنوبی مبنی بر اینکه «دهقانی اگر دانی»، تأکید کرد: محور اصلی موفقیت در کشاورزی، دانش و آگاهی است و بدون بهرهگیری از علم روز نمیتوان به تولید حداکثری و باکیفیت دست یافت.
وی با بیان اینکه خراسان جنوبی مرکز تولید عناب کشور است و شهرستان خوس بیشترین میزان تولید را در استان دارد، افزود: تجربه سالهای اخیر نشان داده است که عملکرد درخت عناب در اقلیمهای مختلف متفاوت است و بخش قابل توجهی از این دانش از طریق تجربه عملی به دست میآید.
وی مهمترین عامل در تولید عناب باکیفیت را مدیریت صحیح آبیاری، بهویژه در اوج گرمای تابستان عنوان کرد و گفت: هر گونه کمبود آب در فصل گرم موجب کاهش کیفیت محصول میشود. وی در تشریح یک تجربه میدانی بیان کرد: در شرایط یکسان، درختی که حدود ۴۵ دقیقه بیشتر آبیاری شده بود، محصولی با کیفیت ممتاز و اصطلاحاً «سوپر» تولید کرد، در حالی که درختان مجاور با آبیاری کمتر، محصولی ضعیفتر داشتند.
این تولیدکننده تأکید کرد: کشاورزی که با دانش زمین را کشت کند، از هر دانه هزاران دانه برداشت خواهد کرد.
به گفته وی، سطح برداشت و کیفیت محصول او به دلیل توجه به آموزش و یادگیری مستمر، بالاتر از میانگین بسیاری از باغداران منطقه است.
وی در ادامه با اشاره به حضور برخی مسئولان جهاد کشاورزی در بازدید از باغ وی، خاطرنشان کرد: هر چند در گذشته اشکالاتی وجود داشته، اما بسیاری از آنها برطرف شده و نسل جوان کشاورزان نیز علاقهمند به اجرای روشهای علمی از جمله هرس اصولی، سربرداری صحیح و مدیریت نوین باغ است.
این کشاورز انتخاب پاجوش مناسب را یکی از اساسیترین مراحل احداث باغ دانست و اظهار داشت: اگر امروز قصد احداث مجدد باغ داشته باشد، با دقت بیشتری نسبت به انتخاب پاجوش اقدام میکند.
وی افزود: بر اساس تجربه، انتقال پاجوش از مناطق کوهستانی به دشت، نتایج مطلوبتری نسبت به انتقال از دشت به دشت دارد و این موضوع در کیفیت، رنگ و بافت میوه تأثیر محسوسی دارد. همچنین انتخاب درخت مادری سالم و پربازده اهمیت ویژهای دارد.
وی با بیان اینکه کشاورزان ممکن است تحصیلات دانشگاهی نداشته باشند، اما عملکرد بهتر افراد آگاه بهتدریج موجب انتقال تجربیات به سایرین میشود، گفت: این انتقال دانش بهصورت طبیعی در میان کشاورزان شکل میگیرد.
وی همچنین بر اهمیت کوددهی مناسب، رعایت فاصله استاندارد بین درختان و امکان تردد ماشینآلات کشاورزی تأکید کرد و افزود: در برخی باغها فاصله ردیفها تا ۸ متر در نظر گرفته شده تا در سالهای آتی با مشکل رشد و همپوشانی شاخهها مواجه نشوند. تجربه نشان داده باغهایی که فاصله کاشت را رعایت نکردهاند، در بلندمدت با مشکلات فنی روبهرو شدهاند.
این کشاورز اعلام کرد: فعالیت اصولی خود را از سال ۱۳۸۰ آغاز کرده و در سال ۱۳۸۲ بازنشسته شده است.
وی در حال حاضر حدود ۵ هکتار باغ عناب دارد و معتقد است هر چه تجربه بیشتر شده، کیفیت مدیریت باغ نیز ارتقاء یافته است.
وی با اشاره به انتخاب خود بهعنوان کشاورز نمونه استانی در سال ۱۳۹۷ همزمان با مسئولیت استاندار وقت، افزود: در آن مقطع میزان برداشت در برخی باغها تا ۶ تن در هکتار برآورد شد که رقم قابل توجهی در استان به شمار میرود و میانگین برداشت خراسان جنوبی نیز عدد بالایی ارزیابی میشود.
این تولیدکننده با تأکید بر اهمیت نوآوری، صداقت در کار و نگاه مسئولانه به تولید گفت: کشاورزی فعالیتی دشوار و تخصصی است و نیازمند درستکاری و تعهد است.
اصلیترین چالشهای فرآوری عناب در خراسانجنوبی
محمد افسری، رئیس شرکت عناب سازان از فعالان حوزه تولید و فرآوری عناب در خراسان جنوبی، در نشستی تخصصی به تشریح مهمترین چالشهای این محصول استراتژیک در بخش فرآوری پرداخت.
به گفته وی، در سالهای گذشته حدود ۲۰ درصد عناب تولیدی از چرخه مصرف آجیلی خارج میشد، اما در سال جاری و سالهای اخیر، به دلیل تنشهای آبی، تغییرات اقلیمی، خشکی و کاهش رطوبت هوا، این رقم به حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد رسیده است.
افسری با اشاره به تفاوت دیدگاه علمی و تجربی درباره آبیاری درخت عناب اظهار کرد: از نگاه برخی کشاورزان، هرچه آب بیشتری به درخت داده شود، کیفیت محصول بهتر خواهد بود، در حالی که از منظر علمی، عناب نسبت به کمآبی مقاومت بالایی دارد و آنچه بیش از کمآبی به محصول آسیب میزند، خشکی هوا و کاهش رطوبت محیطی است.
وی دو مؤلفه اصلی برای کشاورز را «میزان تولید در هکتار» و «قیمت فروش هر کیلوگرم» دانست و افزود: در حالی که متولیان متعددی در حوزه تولید فعال هستند، مسئله قیمت فروش و تناسب آن با هزینههای تمامشده، همچنان یکی از دغدغههای اصلی کشاورزان است. پایین بودن قیمت خرید نسبت به هزینهها، انگیزه تولید را کاهش میدهد.
وی از تشکیل تیمی تخصصی در حوزه کشاورزی و فرآوری خبر داد و تصریح کرد: هدف این تیم، خرید مستقیم از کشاورز، حذف واسطهها، توسعه فرآوری محصولات، ارتقای فناوری تولید و در نهایت ایجاد برند معتبر و بستهبندی استاندارد برای حضور مؤثر در بازار داخلی و بینالمللی است.
افسری با اشاره به فعالیتهای دانشگاهی در حوزه عناب گفت: ثبت اختراعات و پژوهشهای متعددی انجام شده، اما حلقه مفقوده، تجاریسازی این دستاوردهاست.
به گفته وی، حدود ۵۰ درصد مسیر طی شده اما ۵۰ درصد باقیمانده که شامل تبدیل ایده به محصول اقتصادی است، مغفول مانده است.
وی همچنین بر ضرورت بازدیدهای علمی از کارخانههای فرآوری در کشور چین تأکید کرد و افزود: چین در حوزه فرآوری عناب تجربه و تجهیزات پیشرفتهای دارد و انتقال این تجربه میتواند مسیر توسعه فرآوری در خراسان جنوبی را هموار کند.
این تولیدکننده با انتقاد از برگزاری جشنوارهها و نشستهای متعدد بدون خروجی اجرایی گفت: مصوبات جشنوارهها و جلسات غالباً به مرحله اجرا نمیرسد و سازوکار مشخصی برای پیگیری و ارزیابی نتایج وجود ندارد.
به اعتقاد وی، باید فرد یا نهادی مشخص مسئول پیگیری نتایج و تحقق اهداف تعیین شود.
افسری با اشاره به مشکلات صدور مجوز در حوزه فرآوری عنوان کرد: برخی فعالان با وجود فعالیت عملی، با موانع اداری و سختگیریهای غیرمنعطف مواجه هستند.
وی بر لزوم افزایش سرعت و انعطافپذیری دستگاههای مرتبط تأکید کرد و افزود: اگر نگاه حمایتی و همافزا میان دستگاهها شکل بگیرد، بسیاری از مشکلات قابل حل خواهد بود.
وی یکی از بزرگترین مشکلات تولید فرآوردههای عناب را آلودگی و کپکزدگی دانست و خواستار تسریع در راهاندازی فرآیند پرتودهی برای کاهش بار میکروبی محصول شد.
به گفته او، این اقدام میتواند نقش مؤثری در افزایش ماندگاری و ارتقای کیفیت صادراتی عناب داشته باشد.
در پایان، این فعال حوزه فرآوری بر ضرورت ایجاد یک مرکز تخصصی خرید و فروش عناب در بیرجند تأکید کرد تا کشاورزان بتوانند محصول خود را در یک بازار متمرکز و شفاف عرضه کنند و تولیدکنندگان نیز بهراحتی به محصول استاندارد دسترسی داشته باشند.
چالشهای بازار عناب و ضرورت ساماندهی زنجیره تولید تا صادرات
سعید بیدار؛ عضو اتحادیه باغداران استان نیز گفت: بازار انار و فرآوردههای وابسته با چالشهای متعددی در حوزه تولید، بستهبندی، بازاریابی و صادرات روبهرو است که ساماندهی آن نیازمند برنامهریزی منسجم و ورود جدی بخشهای تخصصی است.
وی با اشاره به اینکه بخش عمدهای از محصول بهصورت فلهای و خشک عرضه میشود، اظهار داشت: نبود بستهبندی بهداشتی و جذاب و همچنین فقدان یک برند شناختهشده، موجب شده این محصول جایگاه واقعی خود را در بازار پیدا نکند.
به گفته وی، اعتمادسازی برای مصرفکننده در شرایطی که محصول فاقد هویت برند و استاندارد مشخص است، با دشواری همراه خواهد بود.
بیدار یکی از مشکلات اصلی را محدود بودن مصرف این محصول در سبد غذایی خانوار دانست و تأکید کرد: تبلیغات هدفمند و مبتنی بر شناسایی دقیق مخاطب هدف تاکنون بهدرستی انجام نشده است. در حالی که با توجه به خواص درمانی و تأثیرات مثبت آن در کاهش استرس و بهبود مشکلات گوارشی، میتوان بازار مصرف گستردهتری ایجاد کرد.
وی همچنین به نوسانات قیمت در فصل برداشت، تعدد واسطهها و نقش شبکههای غیررسمی در تعیین قیمت اشاره کرد و گفت: بیثباتی قیمت و نبود سازوکار شفاف، هم به تولیدکننده و هم به مصرفکننده آسیب میزند. در برخی استانهای پرمصرف نیز گزارشهایی از عرضه محصولات تقلبی وجود دارد که این موضوع اعتماد بازار را تضعیف میکند.
در حوزه صادرات، وی از نبود آمار دقیق درباره میزان صادرات، از جمله به کشور پاکستان، انتقاد کرد و افزود: نبود اطلاعات شفاف، برنامهریزی برای توسعه بازارهای خارجی را با مشکل مواجه کرده است. هرچند استانداردهای صادراتی مشخص است، اما ضعف در بازاریابی بینالمللی و نبود بستهبندی مناسب صادراتی باعث شده سهم قابل توجهی از بازارهای هدف از دست برود.
به گفته بیدار، مشکلاتی همچون دستهبندی نامناسب محصولات، نبود برند مشخص، ضعف در تأمین منسجم مواد اولیه و پایین بودن سطح فناوری تولید و فرآوری نیز از دیگر موانع توسعه این صنعت است.
وی ادامه داد: تجربه ایجاد بازارهای تخصصی گیاهان دارویی در برخی استانها نشان داده است که تمرکز عرضه در یک مکان مشخص، به افزایش اعتماد مصرفکننده و تثبیت برند منطقهای کمک میکند. خراسان جنوبی نیز میتواند با محوریت عناب و سایر گیاهان دارویی، صاحب بازارچه تخصصی و شناختهشده در سطح ملی شود.
لزوم اصلاح نگاه به تولید انار و فرآوری علمی؛ نقش رسانهها در افزایش مصرف و ارزش افزوده
مهدی خیاط؛ عضو هیات علمی دانشگاه نیز در سخنانی با اشاره به برخی مشکلات موجود در حوزه تولید و فرآوری محصولات کشاورزی، بر ضرورت اصلاح ساختارها و بهرهگیری از ظرفیت رسانهها برای افزایش ارزش افزوده تأکید کرد.
وی با بیان اینکه در برخی بخشها با نوعی جدایی و ناهماهنگی در تصمیمگیریها مواجه هستیم، گفت: در حوزه تولید، بهویژه درباره محصولی مانند انار، هنوز به شکل اصولی و علمی عمل نکردهایم و نیازمند بازنگری جدی هستیم.
وی با ذکر مثالی توضیح داد: در گذشته محصول از فردوس خریداری و صادر میشد، اما در کشورهای دیگر با فرآوری مجدد، ارزش افزوده قابل توجهی ایجاد میکردند.
به گفته وی، در حالی که در برخی کشورها تمامی اجزای محصول در زنجیره تولید مورد استفاده قرار میگیرد، در داخل کشور هنوز فرآوری به شکل محدود و سنتی انجام میشود و انتظار میرود مصرف افزایش یابد، در حالی که زیرساختهای لازم فراهم نشده است.
خیاط همچنین بر نقش رسانهها در فرهنگسازی و افزایش مصرف تأکید کرد و افزود: زمانی که یک گزارش تصویری از ظرفیتهای تولیدی در فضای مجازی منتشر شد، تنها با همان یک فیلم، سه نفر از شهرهای مختلف تماس گرفتند. این نشان میدهد رسانههای خلاق میتوانند تأثیر قابل توجهی در معرفی ظرفیتها و افزایش تقاضا داشته باشند.
وی با اشاره به برخی نگرانیها درباره مسائل بهداشتی در فرآیند جمعآوری و فرآوری محصولات گفت: بررسیهای ساده و رعایت استانداردهای بهداشتی ضروری است. اگر مبانی علمی و جزئیات فنی به درستی برای مردم و فعالان حوزه تشریح نشود، اعتماد عمومی شکل نخواهد گرفت.
در پایان، وی از تلاشهای بهرهبرداران، تولیدکنندگان و محققانی که سالها در این حوزه زحمت کشیدهاند قدردانی کرد و ابراز امیدواری نمود با همافزایی میان بخشهای مختلف، اهداف پیشبینیشده محقق شده و نتایج مطلوب در راستای منافع مردم حاصل شود.
مهمترین چالشهای حوزه تحقیقات
علیرضا مقری؛ رئیس مجتمع تحقیقات منابع طبیعی و کشاورزی خراسان جنوبی نیز با اشاره به جایگاه ویژه استان در تولید محصولات باغی اظهار داشت: خراسان جنوبی یکی از قطبهای اصلی تولید محصولات مزیتدار کشور است و بخش عمدهای از تولید برخی محصولات راهبردی در این استان انجام میشود.
وی با بیان اینکه حدود ۹۶ تا ۹۷ درصد تولید برخی محصولات خاص در استان متمرکز است، افزود: در حال حاضر نزدیک به ۹۹ هزار و ۷۰۰ هکتار از اراضی استان زیر کشت محصولات باغبانی قرار دارد که از این میزان، چهار محصول استراتژیک شامل عناب، زرشک، زعفران و پسته در مجموع ۸۴ هزار و ۶۵۲ هکتار، یعنی حدود ۸۵ درصد سطح زیر کشت باغات استان را به خود اختصاص دادهاند.
رئیس مجتمع تحقیقات منابع طبیعی و کشاورزی خراسان جنوبی تصریح کرد: فعالیتهای تحقیقاتی این مرکز بر اساس محصولات اولویتدار استان برنامهریزی میشود و با توجه به محدودیت ظرفیت نیروی انسانی، تمرکز بر محصولات مزیتدار در دستور کار قرار دارد. در حال حاضر این مرکز دارای ۲۰ محقق است که از این تعداد، ۱۲ نفر عضو هیئت علمی با تخصصهای متنوع در حوزههای تغذیه، زراعت و باغبانی هستند.
وی با اشاره به دستاوردهای پژوهشی مرکز گفت: طی سالهای گذشته دو رقم پرپتانسیل و با کیفیت برای نخستینبار در کشور معرفی شده و همچنین بررسی و ارزیابی ارقام جدید خارجی نیز در دستور کار قرار دارد که نتایج اولیه آنها رضایتبخش بوده است.
وی مهمترین چالش حوزه تحقیقات را کمبود اعتبارات دانست و افزود: تحقیقات کشاورزی فرآیندی زمانبر و نیازمند منابع مالی پایدار است. بدون تأمین اعتبار کافی، امکان ارائه نسخههای فنی و توصیههای قطعی به بهرهبرداران وجود ندارد، زیرا هر رقم یا روش جدید باید از نظر سازگاری اقلیمی، تراکم کشت، هرس، تغذیه و مدیریت مزرعه بهطور کامل بررسی شود.
رئیس مجتمع تحقیقات منابع طبیعی و کشاورزی خراسان جنوبی تأکید کرد: هیچگاه بدون اطمینان از نتایج علمی و بررسیهای دقیق، توصیهای به کشاورزان ارائه نمیشود، چرا که ریسک اقتصادی این حوزه بسیار بالاست و در برخی موارد سرمایهگذاری در هر هکتار به ارقام قابل توجهی میرسد.
وی همچنین بر ضرورت تعامل و همافزایی میان دانشگاهها، مراکز تحقیقاتی و دستگاههای اجرایی تأکید کرد و گفت: شکلگیری یک مثلث علمی میان دانشگاه، مرکز تحقیقات و بخش اجرا، منوط به تأمین اعتبار، تدوین پروپوزالهای تخصصی و مدیریت متمرکز پژوهش است.
وی خاطرنشان کرد: کمبود اعتبارات، نیروی انسانی و امکانات از مهمترین محدودیتهای فعلی این مجموعه است و در صورت تأمین منابع مالی مناسب، ظرفیت جهش قابل توجه در حوزه تحقیقات کشاورزی استان وجود دارد.
انتهای پیام