سنگ کلیه یکی از شایعترین مشکلات دستگاه ادراری است که باعث درد شدید و اختلال در دفع ادرار میشود. این بیماری میتواند به شکل ناگهانی خود را نشان دهد و زندگی روزمره بیماران را مختل کند.
بعضی سنگها کوچک هستند و بدون مداخله درمانی دفع میشوند؛ اما سنگهای بزرگتر یا سنگهایی که مسیر ادرار را مسدود میکنند، نیازمند روشهای تخصصی هستند.
سنگشکنی کلیه یکی از روشهای کمتهاجمی و ایمن است که به بیماران کمک میکند بدون جراحی باز، سنگها را خرد و دفع کنند. این روش مزایای زیادی از جمله کاهش درد، کوتاه شدن دوره نقاهت و کاهش عوارض دارد.
انتخاب درست روش و مشاوره با پزشک متخصص، نقش بسیار مهمی در موفقیت درمان دارد و کیفیت زندگی بیماران را به طور قابل توجهی افزایش میدهد.
سنگ شکنی کلیه چیست و چطور انجام میشود؟
سنگشکنی کلیه روشی است که با استفاده از امواج یا انرژی مکانیکی، سنگها را خرد میکند تا راحتتر دفع شوند. این روش جایگزین مناسبی برای جراحی باز سنتی است و معمولاً عوارض کمتری دارد.
انواع سنگهای قابل درمان
این روش برای سنگهای کلیه و حالب مناسب است و حتی در برخی موارد برای سنگهای مثانه نیز قابل استفاده است. سنگهای کوچک و متوسط بهترین نتیجه را دارند؛ اما سنگهای بزرگ نیز با تکنیک مناسب قابل درمان هستند. جنس سنگ، محل آن و اندازه، تعیینکننده موفقیت عمل است.
روند انجام عمل
در اکثر روشهای سنگشکنی، بیمار روی تخت مخصوص قرار میگیرد و ابزار یا دستگاه مورد نظر به محل سنگ هدایت میشود. سپس انرژی یا امواج به سنگ منتقل میشوند تا آن را خرد کنند. قطعات سنگ یا در همان حین خارج میشوند و یا به صورت طبیعی دفع خواهند شد.
تجربه بیمار
بیماران گزارش دادهاند که سنگشکنی نسبت به جراحی باز درد کمتری دارد و نیاز به بستری طولانی ندارد. بیمار میتواند بعد از چند ساعت یا یک روز مرخص شود و به فعالیتهای روزمره بازگردد. افرادی که به دنبال جراحی سنگ کلیه در شیراز هستند، این روش را به دلیل ایمنی و اثر بخشی بالا انتخاب میکنند.
روشهای انجام سنگ شکنی کلیه
روشهای مختلفی برای سنگ شکنی کلیه وجود دارد که انتخاب هرکدام به عوامل متعددی بستگی دارد. اندازه و محل سنگ، جنس آن، وضعیت جسمی بیمار و سابقه بیماریهای زمینهای از جمله فاکتورهای تعیینکننده هستند.
پزشک پس از بررسی دقیق تصاویر و آزمایشها، مناسبترین روش را پیشنهاد میدهد. در نتیجه درمان با بیشترین اثربخشی و کمترین عارضه انجام میشود. آشنایی با این روشها به بیماران کمک میکند با دید بازتری روند درمان خود را انتخاب کنند؛ بنابراین نگرانی کمتری نسبت به فرآیند درمان خواهند داشت.
سنگ شکنی با امواج شوک بروناندامی (ESWL)
در روش ESWL، امواج پرقدرت از خارج بدن به سمت سنگ هدایت میشوند و آن را به قطعات کوچکتر تبدیل میکنند. این روش غیرتهاجمی است و معمولاً نیازی به بیهوشی کامل ندارد. اغلب بیماران پس از انجام ESWL در همان روز به خانه بازمیگردند و دوره نقاهت کوتاهی را تجربه میکنند.
سنگ شکنی با لیزر یا اندوسکوپی
در این روش، پزشک با استفاده از ابزارهای ظریف از طریق مجرای ادرار به محل سنگ دسترسی پیدا میکند. سپس با انرژی لیزر یا ابزار مکانیکی، سنگ بهصورت دقیق خرد میشود. این روش برای سنگهای بزرگ، سخت یا مقاوم بسیار مناسب است و کنترل بیشتری روی فرآیند درمان ایجاد میکند.
مزایای سنگ شکنی به دو روش ESWL و لیزر یا اندوسکوپی
هر یک از روشهای سنگ شکنی مزایا و محدودیتهای خاص خود را دارند.
| مزایای سنگشکنی با لیزر یا اندوسکوپی | مزایای سنگشکنی با امواج شوک (ESWL) |
| امکان درمان سنگهای بزرگ و سخت | بدون نیاز به ورود ابزار به بدن |
| کنترل کامل پزشک روی محل سنگ | غیرتهاجمی و بدون برش جراحی |
| امکان خارج کردن مستقیم قطعات سنگ | انجام شدن سریع و ساده |
| کاهش احتمال باقی ماندن سنگ | عدم نیاز به بیهوشی کامل |
| کاهش احتمال عود مجدد سنگ | ایمنی بالا در بیماران دارای شرایط خاص جسمی |
| مناسب برای سنگهای مقاوم به ESWL | درد کمتر در زمان عمل و بعد از عمل |
| نتایج قابل پیشبینی و موفقیت بالا | دوره نقاهت بسیار کوتاه |
| دقت بسیار بالا در خرد کردن سنگ | ترخیص سریع در همان روز |
تجربه بیماران بیان میکند که در روش ESWL درد کمتر و دوره نقاهت کوتاهتر است؛ اما برای سنگهای پیچیده و بزرگ، روش اندوسکوپی یا لیزر نتایج قابل پیشبینیتر و مطمئنتری دارد.
چه کسانی می توانند از سنگ شکن برای درمان سنگ کلیه استفاده کنند؟
این روش برای بسیاری از بیماران مناسب است، اما شرایط جسمانی و اندازه سنگ اهمیت دارد. برای سنگشکن کلیه معیارهای اصلی عبارتند از:
-
سنگهایی که اندازه کوچک تا متوسط دارند.
-
سنگهایی که مسیر ادرار را مسدود نکردهاند یا انسداد جزئی ایجاد کردهاند.
-
بیمارانی که مشکلات جدی قلبی یا عروقی ندارند.
در صورت وجود این شرایط سنگشکن کلیه پیشنهاد میشود.
بیماران با اولویت انتخاب
برای افرادی که به روش کمتهاجمی تمایل دارند و میخواهند دوره نقاهت کوتاهتری داشته باشند، بهترین گزینهها سنگشکن کلیه است. انجام عمل تحت نظر پزشک متخصص و با تجهیزات پیشرفته، موفقیت درمان را تضمین میکند.
تجربه بالینی
مطالعات نشان میدهد که بیماران زیر ۶۰ سال و بدون بیماری زمینهای، پاسخ بهتری به سنگشکنی میدهند. درصد موفقیت در دفع سنگها بالای ۸۰٪ است و احتمال نیاز به عمل مجدد کم است.
چه کسانی نمی توانند از سنگ شکن کلیه استفاده کنند؟
برخی بیماران به دلایل پزشکی یا شرایط خاص نمیتوانند از سنگشکن استفاده کنند. انتخاب روش درمانی مناسب همیشه باید توسط پزشک متخص انجام شود تا سلامت بیمار تضمین گردد.
محدودیتهای پزشکی
در ادامه به برخی از محدودیتهای پزشکی اشاره شده است. فراد دارای این این محدودیتها نمیتوانند سنگشکن کلیه را انجام دهند.
-
اختلالات شدید خونریزی
-
خانمهای باردار
-
مشکلات شدید قلبی یا عروقی
شرایط خاص سنگ
سنگهای خیلی بزرگ، سنگهای با شکل نامتعارف یا سنگهایی که در مکانهای پیچیده کلیه قرار دارند، ممکن است نیاز به جراحی باز یا روش اندوسکوپی داشته باشند.
قبل از انجام سنگشکنی، مشاوره با پزشک و بررسی دقیق شرایط بیمار الزامی است. انجام عمل در مراکز مجهز و زیر نظر پزشک متخصص، شانس موفقیت درمان را افزایش میدهد.
آمادگی های قبل و بعد از عمل سنگ شکن کلیه
آمادگیهای قبل از عمل
-
انجام آزمایش خون و تصویربرداری از کلیهها
-
ارزیابی داروهای مصرفی بیمار
-
رعایت دستورالعمل پزشک برای قطع یا تنظیم داروها
-
مصرف مایعات کافی قبل از عمل
مراقبتهای بعد از عمل
-
نوشیدن آب و مایعات کافی به دفع قطعات سنگ کمک میکند.
-
ممکن است کمی سوزش یا تغییر رنگ ادرار مشاهده شود که طبیعی است.
-
داروهای تجویزشده باید منظم مصرف شوند.
-
فعالیتهای سنگین برای مدتی محدود شوند.
پیگیریهای پس از عمل تضمین میکند که سنگها بهطور کامل دفع شدهاند. اصلاح سبک زندگی شامل مصرف آب کافی، رژیم غذایی مناسب و مراجعات دورهای به پزشک است. این اقدامات احتمال عود سنگ را کاهش میدهند و سلامت کلیه را تضمین میکنند.