به گزارش اقتصادنیوز به نقل از ایسنا، استفان والت، استاد روابط بینالملل دانشگاه هاروارد، در گفتگویی با برنامه یوتیوبی «سوئیتزر» به تحلیل تحولات اخیر در قبال ایران پرداخت و با اشاره به انصراف دونالد ترامپ، رئیس جمهور متجاوز آمریکا از اینکه حملات نظامی علیه ایران را از سربگیرد تاکید کرد احتمالا مشاوران نظامی رئیسجمهور آمریکا به او گفتهاند «هیچ گزینه نظامی خوبی» برای حل مساله ایران وجود ندارد و واشنگتن به جای آن به «فشار اقتصادی» روی آورده است.
والت خطاب به سوئیتزر با تأکید بر اینکه ترامپ «میتواند خیلی سریع نظرش را عوض کند» گفت: «فکر میکنم اساساً حق با شماست که او تصمیم گرفته ازسرگیری جنگ ایده خوبی نیست. آنچه احتمالا او از نظامیها میشنود این است که هیچ گزینه نظامی خوبی وجود ندارد؛ هیچ راهی برای حل مساله از طریق امید بستن به اینکه دور دیگری از حملات سرانجام نظام ایران را سرنگون خواهد کرد، وجود ندارد، بهویژه پس از آنکه یک رشته طولانی از حملات بسیار سهمگین نیز چنین کاری نکرد.»
این استاد هاروارد در ادامه دو دلیل برای این عقبنشینی برشمرد: نخست، تواناییهای تلافیجویانه ایران که «میتواند برای ایالات متحده و دیگران در منطقه بسیار دردناک باشد»؛ و دوم، مخالفت تقریباً همه دولتهای منطقه به جز رژیم صهیونیستی با آغاز دوباره جنگ. وی گفت: «به جز اسرائیل که نتانیاهو هنوز تلاش میکند به قدرت بچسبد، هیچکس دیگری در منطقه نمیخواهد شاهد شروع دوباره جنگ باشد. آنها در جریان جنگ به اشکال مختلف آسیب بسیار شدیدی دیدند.»
«خیالپردازی» فروپاشی ایران با فشار اقتصادی
والت در واکنش به استدلال واشنگتن مبنی بر اینکه فشار اقتصادی کارساز است و نیازی به عملیات نظامی نیست، گفت: «فکر میکنم این خیالپردازی است.» وی توضیح داد: «ایالات متحده دهههاست فشار اقتصادی شدیدی بر ایران وارد کرده و این نظام راههای زیادی برای دور زدن بخشی از آن فشارها پیدا کرده است. نه اینکه آسیب نبینند، اما این نظامی است که تا حدی دقیقاً برای تابآوری در برابر همین نوع تحریمها و فشارهای اقتصادی طراحی شده است.»
وی «عدم تقارن کامل در انگیزهها» را نکته بنیادین این تحلیل دانست و تصریح کرد: «برای ایران، کل این درگیری یک مساله وجودی است؛ نظامی که باور دارد بقایش هدف گرفته شده یعنی حاضر است درد و مجازات عظیمی را برای شکست دشمن بپذیرد. اما برای ایالات متحده، این یک جنگ انتخابی بود؛ بقا و امنیت آمریکا به نتیجه این ماجرا وابسته نیست و این به تهران قدرت چانهزنی و توانایی بسیار بیشتری برای صبر و فرسوده کردن ما میدهد.»
هزینههای محاصره برای ارتش آمریکا
این نظریهپرداز روابط بینالملل با تاکید بر اینکه تداوم محاصره برای واشنگتن هزینهبر است تصریح داشت: «فشاری که این وضعیت بر ارتش آمریکا و بهویژه نیروی دریایی وارد میکند عظیم است؛ موشکهای رهگیری که ما مدام مجبوریم در پاسخ به حملات گاهبهگاه ایران استفاده کنیم، ذخایر محدودی دارند. بنابراین اینطور نیست که ایالات متحده بتواند تا ابد بدون پرداخت هزینه آنجا بماند.»
والت با ارزیابی درباره اینکه ایالات متحده حتی توان حفظ محاصره دریایی که در تلاش برای اعمال آن علیه ایران است را نخواهد داشت گفت: «فکر نمیکنم آمریکاییها بتوانند این محاصره را در طول دو سال آینده در همین سطح حفظ کنند. میزان فرسودگی کشتیها و سربازان به نقطهای خواهد رسید که مجبور میشوند نیروها را کاهش دهند. الان فکر میکنم سه ناو هواپیمابر در منطقه داریم، اما این وضعیت دوام نخواهد آورد و یکی از آنها همین روزها به خانه بازمیگردد.»
وی افزود: «ترامپ رئیسجمهوری است که در تغییر موضوع و منحرف کردن توجه همگان به سمتی دیگر فوقالعاده مهارت دارد. ترجیح میدهم مفهوم محاصره نیمبند را برای توصیف این وضعیت به کار ببرم یعنی فقط به اندازهای فشار باشد که ایران احساس نکند مجبور است حملات را دوباره تشدید و جنگ را آغاز کند، اما نه آنقدر که توجه زیادی جلب کند.»
اهرم فشار ایران در تنگه هرمز
والت با اشاره به توانایی ایران در تنگه هرمز گفت: «ایران توانایی مؤثر خود را در مسدود کردن کشتیرانی در تنگه هرمز نشان داده است. اگر ایالات متحده آنجا نباشد تا جریان نفت و گاز را حفظ کند، بله، ایران در عمل توانایی کنترل تنگه را دارد.» وی البته افزود که ایران «هیچ علاقهای به جلوگیری از ورود یا خروج کشتیها ندارد، چون خودشان هم میخواهند بتوانند صادرات داشته باشند» و ترجیح میدهد از طریق توافق با کشورهایی مانند عمان، چارچوبی رسمی برای مدیریت رفتوآمد کشتیها ایجاد کند.
تردید متحدان عربی در چتر امنیتی آمریکا
این استاد دانشگاه هاروارد درباره پیامدهای جنگ برای کشورهای عربی خلیج فارس گفت: «پیش از آغاز جنگ، هیچ مشورتی با این کشورها نشد؛ این جنگ اساساً مثل صاعقهای از آسمان آبی بر سر آنها فرود آمد.» وی افزود: «این جنگ به مدل کسبوکار پایه تمام این کشورها که به ثبات و دسترسی آزاد به تنگهها وابسته است ضربه زده است. اکنون تردیدهای عظیمی درباره قضاوت آمریکا و توانایی ما در فراهم کردن آن نوع چتر امنیتی که آنها روی آن حساب کرده بودند، به وجود آمده است.»
والت با اشاره به الگوی تاریخی چنین تردیدهایی گفت: «هر زمان در گذشته تردیدهایی درباره حضور همیشگی آمریکا ایجاد شده، شاهد تلاشهایی برای تنشزدایی و حل اختلافات میان کشورهای عربی و ایران بودهایم. همین اواخر اکتبر، وزیر دفاع عربستان سعودی به تهران رفت تا با مقامات ایرانی دیدار کند، باز هم با این هدف که بیایید اوضاع را آرام کنیم.»
پایان دوره هژمونی قدرتهای خارجی در خاورمیانه
والت در بخش پایانی با نگاهی بلندمدتتر گفت: «ممکن است شاهد پایان یک دوره طولانی - یک قرن یا بیشتر - که در آن قدرتهای خارجی بخش عمده سیاست خاورمیانه را هدایت میکردند باشیم؛ دورهای که از کنفرانس صلح پاریس در سال ۱۹۱۹ و تجزیه امپراتوری عثمانی آغاز شد و در دوران تکقطبی به اوج رسید.» وی افزود: «ناگهان داریم میبینیم که هزینه چنین کاری برای یک قدرت خارجی دوردست بسیار بیشتر و انجامش بسیار سختتر از گذشته شده است.»
به گفته این استاد روابط بینالملل، با فاصله گرفتن جهان از سوختهای فسیلی، «انگیزه مداخله نیز کاهش مییابد و ارزش این داراییها طی ۲۰ سال آینده کم میشود. وقتی هزینه بالا میرود و ارزش پایین میآید، سیاست خاورمیانه برای نخستین بار در بیش از یک قرن گذشته تقریباً بهطور کامل توسط بازیگران محلی هدایت خواهد شد، نه بیگانگان؛ و این دنیای جدیدی است که همچنین میتواند علاقه برخی از این کشورها را به بررسی گزینه هستهای تقویت کند.»