"اقتصاد آبی"17 – انرژی بادی فراساحلی جهان؛ هشت محور برای تسریع اجرا
اقتصاد ایران: هشت محور طرح اقدام زیر برای تسریع اجرای انرژی باد فراساحلی در جهان طراحی و پیشنهاد شده است.
ﺑﻪ ﮔﺰارش ﺧﺒﺮﮔﺰاری اﻗﺘﺼﺎداﯾﺮان
گروه اقتصادی خبرگزاری تسنیم؛ رضا احسانی ــ بررسی موضوع انرژی باد فراساحلی به ایستگاه‌های پایانی رسیده است. پس از بررسی ابعاد گوناگون این انرژی در دنیا، این پرسش مطرح است که بهترین طرح اقدام که این صنعت را در جهان رشد بدهد و برای این نوع از انرژی تجدیدپذیر مسیری بهینه فراهم کند، چه طرح اقدامی است. شورای جهانی انرژی بادی، در گزارش سالانه 2026 خود یک "طرح اقدام پیشرو را حول هشت حوزه سازماندهی کرده، که هر کدام شامل اقدامات فوری و تصمیماتی است که سیاست‌گذاران باید همین حالا به آن‌ها بپردازند." (GWEC 2026, p. 29). به نظر می‌رسد این اقدامات، بهترین رویکرد ارائه شده در این زمینه باشد.
از "اقتصاد آبی" بیشتر بخوانید
پیش از هرچیز باید توجه داشت که طرح اقدام هشت‌محوری شورای جهانی انرژی بادی را نمی‌توان فهرستی از توصیه‌های جدا از هم دانست؛ آنچه این طرح را از بسیاری از اسناد سیاستی مشابه متمایز می‌کند، منطق درونی و به‌هم‌پیوستگی این هشت محور است. هر محور، پاسخ به یک گلوگاه مشخص در زنجیره تبدیل «هدف سیاسی» به «پروژه عملیاتی» است. اگر این زنجیره را به‌صورت یک مسیر طراحی، مجوز، تأمین مالی، ساخت و بهره‌برداری تصور کنیم، هر یک از هشت محور، یکی از حلقه‌های ضعیف این زنجیره را نشانه گرفته است.
نکته مهم دیگر در این هشت توصیه، جابه‌جایی مرکز ثقل بحث از «فناوری» به «حکمرانی» است. در دهه گذشته، بسیاری از تحلیل‌ها و سیاست‌ها بر کاهش هزینه توربین، افزایش ظرفیت و پیشرفت فناوری متمرکز بودند. اما سند مزبور به‌وضوح نشان می‌دهد که در آستانه عبور از مرز 100 گیگاوات ظرفیت نصب‌شده جهانی، گلوگاه اصلی دیگر خود فناوری نیست؛ بلکه سرعت تصمیم‌گیری، ثبات سیاستی، ظرفیت نهادی برای هماهنگی بین‌بخشی و توانایی دولت‌ها در طراحی قراردادهای قابل بانک‌پذیری است. به بیان دیگر، صنعت بادی فراساحلی به بلوغ فناورانه رسیده است، اما چارچوب‌های حکمرانی و مالی هنوز عقب‌تر از آن حرکت می‌کنند. این طرح اقدام در واقع پاسخی به همین عدم‌تعادل است.
از منظر اجرایی نیز، این طرح یک پیام کلیدی برای سیاست‌گذاران دارد؛ اینکه نمی‌توان منتظر ماند تا همه شرایط ایده‌آل فراهم شود و سپس وارد عمل شد. تجربه بازارهای پیشرو نشان می‌دهد که بسیاری از گلوگاه‌ها (مانند مجوزدهی، اتصال شبکه و تأمین مالی) در جریان اجرای پروژه‌های نخستین قابل شناسایی و رفع تدریجی هستند. بنابراین، این رویکرد پیشنهادی، یک رویکرد «یادگیری با اجرا» است: تعریف پروژه‌های پیشتاز، تثبیت چارچوب قراردادی، و سپس مقیاس‌دهی تدریجی. این رویکرد به‌ویژه برای بازارهای نوظهور اهمیت دارد، زیرا به آن‌ها اجازه می‌دهد بدون انتظار برای تکمیل همه زیرساخت‌ها، نخستین گام‌ها را بردارند و در مسیر یادگیری نهادی و کاهش هزینه قرار بگیرند.
این هشت محور به قرار زیر است:
ماده 1: تسریع باد فراساحلی به عنوان زیرساخت حیاتی امنیت انرژی
دولت‌ها باید "باد فراساحلی و زیرساخت‌های پشتیبان آن (شبکه، ذخیره‌سازی و بنادر) را به عنوان «زیرساخت حیاتی امنیت ملی» طبقه‌بندی کنند." (همان) این طبقه‌بندی، مزایای نظارتی زیر را به همراه دارد:
- "تسریع فرآیندهای برنامه‌ریزی و مجوزدهی.
- هماهنگی بین‌سازمانی اختصاصی.
- اولویت در اتصال به شبکه.
- واجد شرایط بودن برای تأمین مالی زیرساختی با پشتوانه سیاست." (همان)
ماده 2: ایجاد مشارکت قوی‌تر با صنعت
دولت‌ها باید "گفتگوی شفاف و صادقانه با صنعت را بر اساس زمینه‌های واقعی کشور و خروجی‌های قابل تحویل انجام دهند." (GWEC 2026, p. 30). این شامل توسعه و اجرای "برنامه‌های رشد ملی باد فراساحلی در مشارکت نزدیک با صنعت و انجمن‌های تجاری است."(GWEC 2026, p. 30-31)
ماده 3: مقابله با اطلاعات نادرست و ایجاد اعتماد عمومی
دولت‌ها، صنعت و جامعه مدنی باید همکاری کنند تا "کمپین‌های اطلاعات نادرست را که اغلب توسط ذی‌نفعان صنایع سوخت فسیلی تأمین مالی می‌شوند، مقابله کنند." (GWEC 2026, p. 31). این شامل "ایجاد اجماع سیاسی میان‌حزبی و ارتباط منافع ملموس باد فراساحلی به جوامع و خانوارها است." (همان)
ماده 4: طراحی چارچوب‌های مناقصه قابل تحویل
دولت‌ها باید "از مناقصات کوتاه‌مدت متمرکز بر کمترین قیمت اسمی به چارچوب‌های بلندمدت طراحی‌شده برای قابلیت تحویل، قطعیت تقاضا و اطمینان زنجیره تأمین حرکت کنند." (همان) این شامل موارد زیر است:
- "انتشار برنامه‌های مناقصه چندساله با حجم‌ها و زمان‌های از پیش اعلام‌شده.
- اتخاذ سازوکار‌های CfD برای متعادل کردن ریسک بین توسعه‌دهندگان و دولت‌ها." (همان)
ماده 5: تسریع مجوزدهی
دولت‌ها باید "مجوزهای نظارتی را با ساده‌سازی فرآیندهای مجوزدهی و رضایت برای پروژه‌های باد فراساحلی و ذخیره‌سازی هم‌مکان تسریع کنند." (GWEC 2026, p. 32) اقدامات اولویت‌دار شامل موارد زیر است :
- "ایجاد مراجع مجوزدهی متمرکز.
- تعیین و اجرای حداکثر زمان‌های تصمیم‌گیری برای مجوزها.
- استقرار پلتفرم‌های مجوزدهی دیجیتال." (همان)
ماده 6: تأمین مالی متحرک
دولت‌ها باید باد فراساحلی را به عنوان «دارایی زیرساختی رده 1» در چارچوب‌های سرمایه‌گذاری ملی و سیگنال‌های سیاستی طبقه‌بندی کنند." (GWEC 2026, p. 33). این اقدام، ادراک سرمایه‌گذاران نهادی و خصوصی را از «شرط‌بندی ریسکی روی انرژی» به «سرمایه‌گذاری زیرساختی بلندمدت، متناسب با تورم و کم‌ریسک» تغییر می‌دهد." (همان)
ماده 7: مقیاس‌دهی و تنوع بخشیدن به زنجیره‌های تأمین
دولت‌ها باید استراتژی‌های صنعتی قوی و ترتیبات بازار برای توسعه زنجیره تأمین ایجاد کنند که دید خط لوله بلندمدت ایجاد کند و سرمایه‌گذاری‌های لازم در تولید و ظرفیت نیروی کار را ترویج دهد." (همان)
ماده 8: حرکت به سمت برق‌رسانی
برای باقی ماندن در مسیر سازگار با 1.5 درجه سانتی‌گراد، برق‌رسانی باید 35درصد از کل مصرف نهایی انرژی جهانی تا سال 2035 را تشکیل دهد." (همان). اقدامات اولویت‌دار شامل موارد زیر است :
- توسعه استراتژی‌های برق‌رسانی ملی که فراتر از بخش برق به حمل‌ونقل، گرمایش و صنعت گسترش یابد.
- سرمایه‌گذاری در برق‌رسانی زنجیره تأمین خود باد فراساحلی (شامل کشتی‌های خدماتی برقی و هیدروژنی، برق ساحلی در بنادر." (همان)
از "اقتصاد آبی" بیشتر بخوانید
باید توجه داشت که این هشت محور، یک «نسخه واحد» برای همه کشورها نیست. هر کشور بسته به سطح بلوغ بازار، ساختار نهادی، منابع مالی و اولویت‌های سیاستی خود، باید ترکیب و توالی متفاوتی از این اقدامات را انتخاب کند. با این حال، آنچه در همه بازارها مشترک است، نیاز به یک «متولی مشخص»، «مسیر شفاف» و «تعهد بلندمدت» است. همچنین باید توجه کرد که این طرح اقدام، بیش از آنکه یک دستورالعمل فنی باشد، یک نقشه راه حکمرانی برای عبور از مرحله اهداف به مرحله پروژه‌هاست. اگر این نقشه راه با اراده سیاسی و ظرفیت اجرایی همراه شود، می‌تواند بادی فراساحلی را از یک انتخاب تجدیدپذیر به یکی از ارکان امنیت انرژی و رقابت صنعتی در اقتصادهای ساحلی تبدیل کند.
---
منبع:
- Global Wind Energy Council. (2026). Global offshore wind report 2026. GWEC.
---
انتهای پیام/