به گزارش اقتصادنیوز، طرح جمع‌آوری چوب‌های شکسته و درختان پوسیده از جنگل‌های هیرکانی، با هدف اعلام‌شده کاهش خطر آتش‌سوزی و کسب درآمد برای سازمان منابع طبیعی، به یکی از موضوعات بحث‌برانگیز حوزه محیط‌زیست تبدیل شده است.
در حالی که موافقان این طرح، جمع‌آوری بقایای درختان را اقدامی برای مدیریت جنگل عنوان می‌کنند، گروهی از متخصصان و فعالان محیط‌زیست نسبت به پیامدهای آن برای اکوسیستم جنگلی هشدار می‌دهند.
محمد درویش، فعال و کارشناس محیط‌زیست، در گفتگو با اقتصادنیوز با انتقاد از رویکرد درآمدزایی از محل فروش چوب جنگل‌ها تأکید می‌کند که سازمان منابع طبیعی باید به‌جای فروش سرمایه‌های طبیعی، از محل ارزش اقتصادی خدماتی مانند ذخیره آب، تولید اکسیژن و جلوگیری از فرسایش خاک درآمد کسب کند.
اقتصادنیوز: معاون امور جنگل سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با تأکید بر توقف برداشت درختان زنده و سالم حاشیه رودخانه‌های شمال کشور اعلام کرد که حتی نشانه‌گذاری‌های قبلی این درختان نیز لغو شده است. کامران پورمقدم همچنین با رد درخواست شرکت چوب و کاغذ مازندران برای دریافت چوب در ازای مطالبات خود، تأکید کرد سازمان منابع طبیعی تنها امکان پرداخت معادل ریالی بدهی این شرکت را دارد.
اقتصادنیوز در این گفتگو، به بررسی دلایل مخالفت متخصصان با جمع‌آوری چوب‌های پوسیده از جنگل‌های هیرکانی، پیامدهای احتمالی این اقدام برای اکوسیستم جنگلی و راهکارهای جایگزین برای تأمین منابع مالی سازمان منابع طبیعی پرداخته است.
مشروح گفت‌وگوی اقتصادنیوز با محمد درویش، فعال و کارشناس محیط‌زیست، را در ادامه بخوانید.
****
* آقای درویش! جمع‌آوری درختان شکسته و افتاده و همچنین احتمال برداشت درختان حاشیه رودخانه‌ها در جنگل‌های شمال کشور این روزها جنجال برانگیز شده است، به نظر می‌رسد برخی درختان نیز علامت‌گذاری شده‌اند تا برداشت شوند، ارزیابی شما از این نوع تصمیمات و آسیب های آن چیست؟
بهانه‌ای که برای اجرای این طرح مطرح می‌کنند، این است که چوب‌های شکسته، افتاده و پوسیده ممکن است ضریب حریق در جنگل‌ها را افزایش دهند و بهتر است این چوب‌ها از کف جنگل جمع‌آوری شوند. در عین حال، این چوب‌ها می‌توانند منبع درآمدی نیز برای سازمان جنگل‌ها از محل فروش چوب باشند. اما همه متخصصان و فعالان محیط‌زیست به‌صورت جمعی با این اقدام مخالفت کرده‌اند؛ زیرا حیات اکوسیستم‌های جنگلی و حاصلخیزی خاک، مدیون همین ریزوبیوم‌ها، میکوریزها، قارچ‌ها، باکتری‌ها و حشراتی است که در دل همین چوب‌های پوسیده زندگی می‌کنند. اگر ما این چوب‌ها را از جنگل خارج کنیم، اکوسیستم به‌شدت آسیب خواهد دید.
در هیچ جای دنیا چنین کاری انجام نمی‌دهند و به همین دلیل نیز کارزار بسیار بزرگی شکل گرفته است تا در برابر این رفتار آزمندانه مقاومت شود. هدف این تلاش‌ها آن است که برخی مدیران سازمان جنگل‌ها که ظاهراً راه دیگری برای افزایش درآمد سازمان خود پیدا نکرده‌اند، از این مسیر منصرف شوند و به سراغ راه‌های پایدارتر بروند؛ راه‌هایی که می‌توانند یک معادله برد-برد تعریف کنند.
سازمان منابع طبیعی باید از محل خدمات اکوسیستمی درآمد کسب کند، نه فروش چوب جنگل‌ها
* با توجه به اینکه سازمان منابع طبیعی متولی حفاظت از جنگل‌ها و منابع طبیعی کشور است، به نظر شما چه راهکار جایگزینی برای تأمین منابع مالی این سازمان وجود دارد؟ چگونه می‌توان هم منابع مالی سازمان را تأمین کرد و هم از سرمایه‌های طبیعی کشور حفاظت کرد؟
سازمان جنگل‌ها که مهم‌ترین وظیفه‌اش حفظ آب و خاک، حفظ توان زیستی این سرزمین، تولید اکسیژن و ترکیبات مربوط به آن است، باید در اقتصاد این کشور جایگاه معناداری داشته باشد و خدماتی که ارائه می‌کند، از نظر اقتصادی ارزش‌گذاری شوند. این سازمان باید از محل حفاظت از چنین خدماتی، ثروت و درآمد تولید کند، نه از محل فروش جنگل‌هایی که در واقع تمام مایحتاج و سرمایه‌هایی هستند که خودش متولی حفاظت از آنهاست.
کاری که سازمان جنگل‌ها انجام می‌دهد، شبیه کاری است که یک خانواده تهی‌دست برای تأمین هزینه‌های خود، تمام وسایل و دارایی‌هایش را می‌فروشد. روشن است که چنین خانواده‌ای بعد از مدتی اعلام ورشکستگی خواهد کرد؛ زیرا دیگر چیزی برای فروش ندارد و اعتباری هم برایش باقی نمانده است. سازمان جنگل‌ها و سازمان منابع طبیعی نباید دست به چنین حرکت نابخردانه‌ای بزنند.
امیدوارم تلاش‌هایی که فعالان و متخصصان محیط‌زیست در حال انجام آن هستند، کمک کند تا مدیران سازمان از اصرار بر چنین اقداماتی منصرف شوند و به‌جای این کارها، سراغ راهکارهای دیگری بروند که باید از مدت‌ها قبل اجرا می‌شدند، اما متأسفانه از آنها چشم‌پوشی شده است.
یکی از اقداماتی که باید انجام شود، این است که سازمان جنگل‌ها اعلام کند از محل مثلاً چهار میلیارد مترمکعب آبی که در جنگل‌های شمال کشور ذخیره می‌کند، دولت و حاکمیت سهمی از ارزش اقتصادی این آب را به حساب این سازمان واریز کنند.
همچنین از محل اکسیژنی که با حفاظت از جنگل‌های هیرکانی و زاگرس تولید می‌شود، باید سهمی از سوی دولت و حاکمیت به حساب سازمان واریز شود. از محل مقابله با فرسایش خاک نیز باید منابع مالی در اختیار این سازمان قرار بگیرد؛ چراکه هر تن فرسایش خاک حدود ۲۸ دلار ارزش‌گذاری می‌شود.
سازمان جنگل‌ها خدمات راهبردی و بسیار ارزشمندی ارائه می‌کند و باید از محل همین خدمات، برای خود پول و درآمد تولید کند.