به گزارش اقتصادنیوز، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، تلاش کرد تا با سخنرانی پرسروصدای خود در مجمع عمومی سازمان ملل متحد و همچنین نشست پرمخاطره در کاخ سفید با شی جینپینگ، رهبر چین، بار دیگر جایگاه خود را در صحنه جهانی تثبیت کند.
با این حال، این فعالیت های گسترده دیپلماتیک ترامپ نتوانست دیدگاه بسیاری از تحلیلگران را درباره رئیسجمهوری که با مجموعهای از مشکلات در داخل و خارج از کشور روبهروست، تغییر دهد. جنگ رو به گسترش با ایران که قیمت بنزین در آمریکا را افزایش داده و محبوبیت ترامپ را بهشدت کاهش داده، وخیمتر شدن روابط او با متحدان آمریکا و تشدید چالش چین در حوزه هوش مصنوعی، از جمله این مشکلات هستند.
اقتصادنیوز: تهران چگونه میخواهد اهرم فشار در هرمز را به مسیری برای توافق با واشنگتن تبدیل کند؟
محدودیت هایی که آشکار شدند
مت اسپتالنیک در گروه رسانهای MIDWEST COMMUNICATIONS نوشت: حال که محدودیتهای قدرت ترامپ بیش از پیش آشکار شده است، رهبران جهان در موضوعاتی از بحران خاورمیانه گرفته تا جنگ روسیه در اوکراین، در برابر خواستههای او مقاومت بیشتری نشان میدهند؛ وضعیتی که این تصور را ایجاد کرده است که دستورکار سیاست خارجی رئیسجمهور آمریکا با بنبست مواجه شده است. این شرایط در حالی رقم میخورد که حزب جمهوریخواه ترامپ برای انتخابات میاندورهای ماه نوامبر آماده میشود؛ انتخاباتی که میتواند محدودیتهای سیاسی بیشتری برای او ایجاد کند.
با این حال، سخنرانی ترامپ در سازمان ملل در روز سهشنبه یادآوری آشکاری بود از اینکه او از زمان بازگشت به کاخ سفید در سال گذشته، چگونه قواعد نظم جهانی مبتنی بر قواعد را که واشنگتن پس از ویرانیهای جنگ جهانی دوم در شکلگیری آن نقش داشت، دستخوش تغییر کرده است.
تهدید به نابودی در تریبون صلح!
ترامپ در حالی که بر سکوی تریبون سازمانی جهانی ایستاده بود که هدف اصلی آن برقراری صلح است، تهدید تازهای علیه ایران مطرح کرد و گفت اگر تهران با یک توافق موافقت نکند، آمریکا این کشور را نابود خواهد کرد.
او همچنین رویکرد قهرآمیز خود در قبال ونزوئلا، عضو اوپک را با این استدلال که غنیمت از آنِ پیروز است توجیه کرد و نشان داد که ممکن است استفاده از ارتش آمریکا برای پیشبرد اهداف بینالمللی خود را همچنان ادامه دهد.
با وجود این مواضع تند، دیدار ترامپ با شی جینپینگ در روز پنجشنبه، رئیسجمهور آمریکا را در برابر همتای چینیای قرار داد که به نظر میرسید از موقعیت قدرتمندتری برخوردار است؛ رهبری که بر افزایش تجارت چین با جهان نظارت دارد، در حالی که آمریکا با پیامدهای اقتصادی جنگ ایران دستوپنجه نرم میکند.
دستاوردهای محدود از نشست ترامپ و شی
این شرایط، زمینهساز سفر رسمی شی جینپینگ به آمریکا شد؛ سفری که با تشریفات و نمایشهای پرزرقوبرق همراه بود، اما از نظر محتوای عملی دستاورد چندانی نداشت؛ آن هم در شرایطی که دو طرف با مجموعهای از مسائل دشوار از جمله هوش مصنوعی، تجارت، تایوان و ایران مواجه هستند.
مشهودترین نتیجه این دیدار ظاهراً تنها تمدید دوماهه آتشبس تجاری میان دو اقتصاد بزرگ جهان بود. این توافق قرار بود در ماه نوامبر منقضی شود.
ترامپ علاقه چندانی به طرح علنی اختلافات میان دو قدرت نشان نداد، اما رسانههای دولتی چین گزارش دادند که شی جینپینگ در دیدار پشت درهای بسته از ترامپ خواسته است تا با استقلال تایوان مخالفت کند. این جزیره که به شکل دموکراتیک اداره میشود و چین آن را بخشی از قلمرو خود میداند، همچنان مناقشهبرانگیزترین موضوع در روابط واشنگتن و پکن است.
رویکرد به ظاهر غیرتقابلی ترامپ تفاوت چشمگیری با سیاست پیشین او داشت؛ سیاستی که بر موضعی تهاجمی و استفاده از تعرفهها استوار بود. این رویکرد در پی کنترل چین بر مواد معدنی کمیاب، که یکی از نهادههای کلیدی برای صنایع فناوری و خودروسازی محسوب میشود، تعدیل شده است؛ موادی که پکن نشان داده میتواند در واکنش به فشارهای آمریکا از عرضه آنها جلوگیری کند.
مشاور سابق اوباما: در جهان ترامپ زور تعیین کننده است
برت بروئن، مشاور سیاست خارجی دولت باراک اوباما که اکنون ریاست شرکت مشاوره گلوبال سیتوئیشن روم را برعهده دارد گفت: «ترامپ تصور میکند ما را به جهانی بازمیگرداند که در آن زور تعیینکننده است. اما قابل توجه است که وقتی پای شی جینپینگ و قدرت رو به رشد چین به میان میآید، موضع او بسیار متزلزل میشود.»
یک مقام کاخ سفید در پاسخ به پرسشهای رویترز، این تصور را که سیاست خارجی ترامپ به بنبست رسیده است رد کرد و گفت اظهارات او در سازمان ملل «پیروزیهای مختلف او در پیشبرد منافع آمریکا در سراسر جهان» را برجسته کرده است؛ از جمله جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای. این درحالی است که تهران همواره اعلام کرده است که برنامه هستهای این کشور اهداف صلحآمیز دارد.
بنبست در جنگ ایران
سایه جنگ با ایران بر تمام هفته فشرده دیپلماتیک ترامپ سنگینی میکرد. این جنگ به همراهی اسرائیل از ۲۸ فوریه آغاز شد.
این جنگ که نزدیک به هفت ماه ادامه یافته است، عرضه جهانی انرژی را مختل کرده و به دیگر نقاط منطقه نیز گسترش یافته است؛ آخرین مورد این درگیری ها، یمن و کریدور کشتیرانی دریای سرخ بوده است.
مقاومت ایران، با وجود ضربات اقتصادی و نظامی سنگینی که متحمل شده، به سرسختانهترین چالش سیاست خارجی ترامپ در دوره دوم ریاستجمهوری او تبدیل شده است.
ترامپ در سخنرانی خود در سازمان ملل از حمله به ایران دفاع کرد و اعلام کرد که آمریکا بازگشته است و قدرتمندتر از همیشه است.
اما پس از مجموعهای از دستاوردهای اولیه در سیاست خارجی، از جمله برقراری آتشبس در غزه و دستگیری رهبر ونزوئلا، کارنامه ترامپ در دوره دوم ریاستجمهوریاش بیش از پیش با بنبستها تعریف میشود.
جنگ ایران که بهشدت نامحبوب است و پایگاه سیاسی ترامپ را نیز دچار شکاف کرده، میتواند در انتخابات میاندورهای کنگره برای او هزینه سیاسی داشته باشد؛ انتخاباتی که در آن کنترل جمهوریخواهان بر کنگره در معرض خطر قرار دارد.
رهبران جهان آماده شرایط جدید می شوند
به نظر میرسد رهبران جهان خود را برای دورهای آماده میکنند که در آن نفوذ رئیسجمهور آمریکا ممکن است پس از انتخابات میاندورهای کاهش یابد؛ آن هم در شرایطی که کمتر از دو سال و نیم از دوره ریاستجمهوری او باقی مانده است.
بیشتر متحدان اروپایی و آسیایی آمریکا تاکنون درخواستهای ترامپ برای کمک در جنگی با ایران را که او بدون مشورت با آنها آغاز کرده، رد کردهاند.
در نشست امسال سازمان ملل نیز برخی شرکای آمریکا، هرچند عمدتا بدون اشاره مستقیم به نام ترامپ، از مواضع او انتقاد کردند.
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، درباره بازگشت جهان به قانون جنگل هشدار داد و گفت کشورها با انتخابی میان جهانی تحت حاکمیت قدرت و اجبار، و یک جامعه بینالمللی متمدن روبهرو هستند.
لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا، رئیسجمهور برزیل نیز در انتقادی آشکار از ترامپ، مداخله خارجی در انتخابات ماه اکتبر کشورش را محکوم کرد و گفت: که ما به ناوهای هواپیمابر که در آبهای ما گشتزنی کنند نیاز نداریم؛ ما به همکاری برای متوقف کردن جریان سلاح و پولی نیاز داریم که جرایم را تغذیه میکند.»
نویسنده مدعی شد: یکی از مقامات کاخ سفید نیز که به شرط ناشناس ماندن سخن میگفت، اظهار داشت که ترامپ نگران نمایش و ژست گرفتن نیست، بلکه به دنبال نتیجه است و افزود که برخی اظهارات علنی رهبران جهان با چیزهایی که آنها در دیدارهای خصوصی به رئیسجمهور آمریکا میگویند، مطابقت ندارد.
مقاومت اوکراین و روسیه در برابر ترامپ
در نشانه دیگری از کاهش نفوذ ترامپ، تلاش او برای تحت فشار قرار دادن اوکراین و روسیه بهمنظور دستیابی به حتی یک آتشبس محدود در حوزه انرژی نیز چندان نتیجهای به همراه نداشت.
ترامپ همچنین توافقی با دانمارک و گرینلند را برای گسترش حضور نظامی آمریکا در این جزیره پهناور قطبی مطرح کرد، اما این توافق با خواسته اولیه او برای مالکیت این سرزمین فاصله داشت؛ همچنین با تهدید قبلی او مبنی بر اینکه در صورت لزوم، ممکن است این منطقه را از یک عضو دیگر ناتو با زور تصاحب کند، فاصله زیادی داشت.
ایان برمر، رئیس گروه اوراسیا، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «یک سال پیش، تعداد کمی از کشورها جرئت میکردند در برابر ترامپ بایستند. حالا کانادا، اروپا، چین، ایران، روسیه و دیگران همگی آمادگی بیشتری برای گفتن نه دارند.»
در مقطعی، حتی خود ترامپ نیز ظاهراً به این فکر افتاد که نفوذ واقعی آمریکا در عرصه بینالمللی تا چه اندازه است.
او در سخنرانی خود به رهبران جهان گفت که قصد دارد نام هوش مصنوعی را به ابرهوش تغییر دهد. او سپس افزود: «ببینیم آیا من قدرتی دارم یا نه. شاید داشته باشم و شاید هم نداشته باشم. بهزودی متوجه خواهیم شد.»