به گزارش اقتصادنیوز به نقل از انتخاب، ایران ادعاها مبنی بر اینکه در مذاکرات غافلگیرکنندهای که روز چهارشنبه در نیویورک و با میانجیگری قطر برگزار شد، پیششرطهای قبلی خود برای بازگشایی تنگه هرمز را کنار گذاشته است، رد کرد. این مذاکرات میان عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، و استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان دونالد ترامپ، برگزار شد.
بر اساس گزارش گاردین : ترامپ گفت مذاکرات سهساعته در اتاقی در مقر سازمان ملل «بسیار خوب» و «بسیار سازنده» بوده است. او احتمال برگزاری مذاکرات بیشتر در آیندهای نزدیک را مطرح کرد؛ اظهاراتی که باعث شد قیمت هر بشکه نفت خام برنت برای نخستین بار طی دو هفته گذشته به زیر ۱۰۰ دلار (۷۵ پوند) کاهش یابد.
ویتکاف نیز مذاکرات را «امیدبخش، سازنده و موفق» توصیف کرد.
ترامپ در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل ادعا کرد که بهزودی باید درباره اینکه آیا «جمهوری اسلامی را نابود کند» یا به تبدیل آن به «یکی از کشورهای بزرگ خاورمیانه» کمک کند، تصمیم بگیرد؛ تهدیدی پرطمطراق که ترامپ بارها در جریان مذاکرات با ایران مطرح کرده است.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در تهران انجام مذاکرات را تأیید کرد، اما به نظر نمیرسید تغییر موضع ایران در مذاکرات را تأیید کرده باشد.
او گفت: «تعامل صورتگرفته با طرف آمریکایی از طریق میانجیگری قطر انجام شد. هدف این تعامل، انتقال شروط ایران، از جمله پایان جنگ در تمامی ابعاد آن، توقف اقدامات تجاوزکارانه آمریکا، محاصره دریایی و جنگ اقتصادی، آزادسازی داراییهای ایران و موارد دیگر بود.»
بقائی که از احتمال واکنش منفی داخلی به مذاکرات آگاه بود، تأکید کرد که شرایط ایران به طرف مقابل منتقل شده است.
ایران پیش از بازگشت به مذاکرات، هفت پیششرط تعیین کرده بود و طی ۴۸ ساعت گذشته اعلام کرده بود که در صورت برآورده شدن این شروط، تنگه حیاتی هرمز میتواند ظرف هفت روز بازگشایی شود.
احتمالاً آمریکا و کشورهای حاشیه خلیج فارس باید با ایجاد یک مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز موافقت کنند؛ مسیری که کشتیهای تجاری را ملزم میکند از یک آبراه دریایی عمدتاً واقع در آبهای ایران عبور کنند و کنترل آن نیز به جای عمان، در اختیار ایران باشد.
فشار برای کاهش قیمت نفت
اینکه مذاکرات سه ساعت به طول انجامید، نشان میدهد که احتمالاً پیشرفتهایی حاصل شده است.
دولت آمریکا تحت فشار قرار دارد تا از طریق مذاکرات، قیمت نفت را کاهش دهد و پیش از انتخابات میاندورهای ماه نوامبر، دسترسی به فرآوردههای نفتی پالایششده را افزایش دهد.
آخرین آمار منتشرشده نشان میدهد که تعداد نفتکشهای قابل شناسایی که روزانه از تنگه هرمز عبور میکنند، کمتر از پنج فروند است؛ هرچند برآوردهای نیروی دریایی آمریکا رقم بسیار بالاتری را نشان میدهد.
انسداد تنگه هرمز با ابهام درباره کنترل حوثیها، بر یک گلوگاه دیگر انتقال انرژی یعنی تنگه بابالمندب تشدید شده است؛ تنگهای که دریای سرخ را به اقیانوس هند متصل میکند.
نشانه چندانی وجود ندارد که ترامپ خواهان ازسرگیری یک جنگ تمامعیار با ایران یا حتی حوثیها باشد؛ بهویژه در شرایطی که جمهوریخواهان تلاش میکنند فضای سیاسی داخلی آمریکا را از جنگی که در میان آمریکاییها بسیار نامحبوب است و آنان تصور میکنند در آن در حال شکست هستند، دور کنند.
فشار فزاینده تحریمها بر ایران
ایران تحت فشار فزاینده تحریمها قرار دارد و محاصره دریایی آمریکا صادرات نفت این کشور را تقریباً ناممکن کرده و ایران را از ارز خارجی مورد نیازش محروم میکند.
هواپیماهای غیرنظامی ایران روز چهارشنبه با خطر زمینگیر شدن در سراسر جهان مواجه شدند؛ چرا که آمریکا تهدید کرده است هر نهادی را که با ناوگان غیرنظامی ایران همکاری کند، هدف تحریمهای ثانویه قرار خواهد داد.
مقامهای ایرانی با کشورهای همسایه بهطور فشرده مذاکره کردند تا یک پل هوایی برای حفظ ارتباطات هوایی برقرار بماند، اما به نظر میرسد عمان و عراق تحت فشار قرار گرفتهاند تا حریم هوایی خود را به روی هواپیماهای غیرنظامی ایران ببندند.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، قرار است روز چهارشنبه در مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی کند. او در حالی وارد نیویورک شد که مذاکرات در جریان بود و با یک پرواز از تهران به این شهر آمد.
پزشکیان از حامیان مذاکره با آمریکا است، اما نقش مستقیمی در مذاکرات نداشته است. او گفته است تفاهمنامه (MoU) توافقشده با آمریکا در ۱۷ ژوئن همچنان نقطه آغاز مذاکرات است.
اجرای این تفاهمنامه پس از آن از هم فروپاشید که دو طرف یکدیگر را به نقض مفاد آن از طریق تلاش برای در اختیار گرفتن کنترل تنگه هرمز متهم کردند.
ایران میگوید تفاهمنامه بهوضوح کنترل تنگه را برای یک دوره موقت در اختیار ایران قرار داده بود تا زمانی که درباره توافقی بلندمدت برای مدیریت آن تصمیمگیری شود؛ توافقی که از جمله میتوانست شامل دریافت هزینههای خدمات ناوبری از سوی ایران و عمان باشد.
پزشکیان انتظار میرود در سخنرانی خود، استانداردهای دوگانه غرب را محکوم کند؛ آنچه او حمله غیرقانونی آمریکا به ایران میداند، حملهای که به گفته او به کشته شدن دانشآموزان و ویرانی زیرساختها منجر شده است.
تأکید بر استانداردهای دوگانه اروپا در واکنش به جنگ اوکراین و حمله به ایران، یا در قبال رفتار اسرائیل با فلسطینیها در غزه، موضوعی ثابت در اظهارات پزشکیان بوده است.
انتقاد مکرون از سیاست غرب
بسیاری از قدرتمندترین سخنرانیهای روز سهشنبه در مجمع عمومی سازمان ملل از سوی سیاستمداران اروپایی و عرب ایراد شد که ناتوانی غرب در برقراری صلح را مورد انتقاد قرار دادند.
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، در آخرین سخنرانی خود در سازمان ملل، تلاش آمریکا و اسرائیل برای سرنگونی دولت ایران را مورد انتقاد قرار داد و گفت: «هر بار که چند کشور، گاهی حتی به نام نظم بینالمللی، تلاش کردهاند به جای مردم تصمیم بگیرند تا یک حکومت یا نظام را تغییر دهند، آن کشورها را به هرجومرجی حتی بزرگتر کشاندهاند.»
او همچنین گفت غرب نتوانسته است صلح را در غزه برقرار کند.
مکرون گفت: «برخی به یک صلح فرضی میبالند. اما این صلح حتی برای یک ثانیه مسیرهای بشردوستانه را باز نکرده است. آیا باید بایستیم و شاهد این نمایشی باشیم که همه ما را شرمنده میکند؟ هرگز!»
مکرون همچنین پس از آنکه گفت حماس در کرانه باختری حضور ندارد، برخلاف غزه، با واکنش شدید اسرائیل مواجه شد.
ملک عبدالله دوم، پادشاه اردن، نیز دولت اسرائیل را به دلیل «تغییر مداوم اهداف» و ادامه حملات و تخریب زیرساختهای غیرنظامی در غزه و همچنین خودداری از عقبنشینی از این منطقه جنگزده مورد انتقاد قرار داد.
او گفت این اقدامات باعث شده است جمعیت فلسطینی غزه در کمتر از یکسوم این منطقه محصور شوند.
عبدالله دوم گفت ناظران دیگر نباید سیاستهای اسرائیل را صرفاً «اقدامات نظامی موقت» یا «پیامد جنگ» تلقی کنند.
او افزود: «پاسخگویی از جایی آغاز میشود که چیزها را همانگونه که هستند نامگذاری کنیم: تلاشی برای محو زندگی فلسطینیان و تحمیل یک واقعیت ارضی جدید در غزه.»