به گزارش اقتصادنیوز، «هفت روز با بنزین ۱۰ هزار تومانی؛ مردم کمتر رانندگی کردند یا حساب و کتاب تغییر کرد؟» تیتر گزارش «مطهره خردمندان» در سایت اقتصادنیوز است. در بخشی از این گزارش آمده است؛
پس از اجرای نرخ سوم بنزین با قیمت ۱۰ هزار تومان، رفتار مصرفکنندگان نشان میدهد افزایش قیمت، پیش از آنکه خودروها را از خیابانها حذف کند، شیوه تصمیمگیری مردم درباره هزینه رفتوآمد را تغییر داده است.
مشاهدات میدانی اقتصادنیوز از جایگاههای سوخت و گفتوگو با رانندگان نشان میدهد مردم همچنان به خودرو نیاز دارند، اما بخشی از آنها تلاش میکنند سفرهای غیرضروری را حذف کنند، مسیرها را ترکیبیتر انتخاب کنند و کمتر وارد مرحله استفاده از بنزین ۱۰ هزار تومانی شوند.
بنزین گران شد، اما خودروها در پارکینگ نماندند
در روزهای نخست اجرای نرخ سوم، مهمترین واکنش مردم نه کاهش فوری مصرف، بلکه پرسوجو درباره سازوکار جدید قیمتها بود. بسیاری از رانندگان میخواستند بدانند سهمیههای قبلی همچنان برقرار است یا تمام مصرف آنها با نرخ جدید محاسبه خواهد شد.
با گذشت چند روز، فضای اولیه جای خود را به یک رفتار محتاطانهتر داد. مسئله برای بسیاری از مصرفکنندگان دیگر فقط قیمت بنزین نبود؛ بلکه این بود که چگونه کمتر مجبور به استفاده از نرخ سوم شوند.
بررسی رفتار رانندگان نشان میدهد افزایش قیمت هنوز نتوانسته خودرو را از چرخه زندگی روزمره مردم حذف کند؛ چراکه برای بسیاری از خانوارها، خودرو یک انتخاب صرف نیست، بلکه بخشی از نیازهای کاری، آموزشی و روزمره است.
رانندگان حرفهای؛ جایی که کاهش مصرف یعنی کاهش درآمد
برای رانندگان تاکسیهای اینترنتی و مشاغلی که خودرو ابزار کسب درآمد آنهاست، افزایش قیمت بنزین معنای متفاوتی دارد.
این گروه نمیتوانند مانند یک مصرفکننده عادی، تعداد سفرهای خود را به شکل قابلتوجهی کاهش دهند؛ زیرا کاهش رفتوآمد میتواند مستقیماً درآمد آنها را تحت تأثیر قرار دهد.
در این شرایط، واکنش اصلی این گروه بیشتر به سمت مدیریت هزینهها رفته است؛ انتخاب سفرهای بهصرفهتر، توجه بیشتر به مسافت و کاهش مسیرهای کمسود.
افزایش نرخ سوم برای این گروه تنها افزایش قیمت یک کالا نیست، بلکه تغییر در محاسبات اقتصادی شغل آنهاست.
خانوارها به دنبال کم کردن سفرهای غیرضروری
در میان خانوادهها، واکنشها متفاوت است. برخی تلاش کردهاند برنامه رفتوآمد خود را تغییر دهند؛ خریدها را در یک مسیر انجام دهند، سفرهای کوتاه غیرضروری را حذف کنند و استفاده از خودرو را بیشتر مدیریت کنند.
اما برای بسیاری از خانوادهها، امکان کنار گذاشتن خودرو وجود ندارد. رفتوآمد به محل کار، مدرسه، درمان و امور روزمره همچنان نیازمند استفاده از خودرو است.
به همین دلیل، افزایش قیمت بنزین در بسیاری از خانوارها بیشتر به معنای جابهجایی هزینههاست؛ یعنی کاهش هزینه در یک بخش برای جبران افزایش هزینه سوخت.
جایگاهداران: هنوز کاهش مصرف دیده نمیشود
جایگاهداران در نخستین هفته اجرای نرخ جدید بیشتر با پرسشهای مشتریان درباره قیمتها و سهمیهها مواجه بودند.
به گفته برخی فعالان این حوزه، هنوز کاهش قابلتوجهی در میزان مراجعه یا حجم سوختگیری دیده نمیشود؛ چراکه بسیاری از افراد حتی با قیمت بالاتر همچنان به بنزین نیاز دارند.
با این حال، یک تغییر رفتاری مشاهده میشود؛ مشتریان بیشتر درباره میزان مصرف خود سؤال میکنند و تلاش دارند سهم استفاده از نرخ سوم را کاهش دهند.
به بیان دیگر، تغییر اصلی در هفته اول نه کاهش شدید مصرف، بلکه حساستر شدن مردم نسبت به هزینه سوخت بوده است.
آیا بنزین ۱۰ هزار تومانی ترافیک را کم میکند؟
یکی از اهداف سیاستهای قیمتی در حوزه انرژی، مدیریت تقاضاست؛ اما کاهش ترافیک شهری تنها با تغییر قیمت بنزین اتفاق نمیافتد.
تعداد خودروها، کیفیت حملونقل عمومی، فاصله محل زندگی و کار و وابستگی شغلی به خودرو، همگی در میزان استفاده از خودرو نقش دارند.
افزایش قیمت ممکن است برخی سفرهای غیرضروری را کاهش دهد، اما بدون ایجاد جایگزین مناسب، نمیتواند به تنهایی الگوی حملونقل شهری را تغییر دهد.