ﺑﻪ ﮔﺰارش ﺧﺒﺮﮔﺰاری اﻗﺘﺼﺎداﯾﺮان

خبرگزاری تسنیم - ال‌نینو در حالی وارد مرحله‌ای پایدار شده که هم داده‌های اقیانوسی و هم شاخص‌های جوی، سیگنال‌های مشخصی از تقویت این پدیده نشان می‌دهند؛ شرایطی که می‌تواند الگوهای دما و بارش در پاییز و زمستان 2026 را تحت تأثیر قرار دهد.

جو و اقیانوس سیگنال‌های هماهنگ و مشخصی از ال‌نینوی است را نشان می‌دهند به طوریکه سازمان جهانی هواشناسی احتمال وقوع ال‌نینو را نزدیک به 100 درصد برآورد کرده است.

تا اواسط اوت 2026 میلادی (مرداد 1405)‌ پدیده ال‌نینو به‌طور کامل و پایدار مستقر شده است. دماهای زیرسطحی آب در اقیانوس آرام حاکی از وجود ذخیره گرمایی بسیار بزرگی است به‌طوری که ناهنجاری‌های دمایی در برخی نقاط از مثبت 8 درجه سانتی‌گراد فراتر رفته است.

بنابراین، پیش‌بینی‌های سازمان جهانی هواشناسی (WMO) احتمال وقوع ال‌نینو را نزدیک به 100 درصد برآورد می‌کنند. پدیده‌ای که در طول پاییز و زمستان 2026-2027 ادامه خواهد یافت و احتمالاً به شدت بسیار بالایی خواهد رسید. هم اقیانوس و هم جو، سیگنال‌های هماهنگ و مشخصی از ال‌نینو را نشان می‌دهند، در واقع در بخش اقیانوسی، شاهد گرمایش سریع سطح آب و وجود مخزن گرمایی زیرسطحی بسیار بزرگی هستیم.

از منظر جوی، «شاخص نوسان جنوبی» (SOI) الگویی به‌شدت منفی و همراه با همرفت شدید را نشان می‌دهد که با الگوی کلاسیک «ال‌نینو» مطابقت دارد؛ الگویی که موجب افزایش بارش در مرکز و شرق اقیانوس آرام و سرکوب همرفت در غرب اقیانوس آرام می‌شود.

این جفت‌شدگی کامل، اطمینان نسبت به تداوم و تقویت این پدیده را افزایش داده است. ال‌نینو اغلب با تشدید شار رطوبت از دریای عرب و دریای سرخ، احتمال شرایط پربارش‌تر را در خاورمیانه افزایش می‌دهد، فاز مثبت «دوقطبی اقیانوس هند (IOD)» نیز معمولاً این سیگنال‌ها را تقویت می‌کند.

«نوسان مادن-جولیان(MJO)» دور پیوند دیگر موثر بر بارش خاورمیانه است که در مقیاس زمانی کوتاه‌تری عمل می‌کند و بسته به فاز خود، می‌تواند دوره‌های چندهفته‌ای پربارش یا خشک ایجاد کند. در نهایت «نوسان شبه‌دوسالانه (QBO)» بر نوسان دو قطبی و جت‌جریان جنب‌حاره‌ای تأثیر می‌گذارد که این امر به نوبه خود بر دفعات رسیدن سامانه‌های مدیترانه‌ای به منطقه اثرگذار است.

از نظر تاریخی رویدادهای ال‌نینو تمایل دارند در طول پاییز و اوایل زمستان از طریق افزایش انتقال رطوبت از دریای عرب، میزان بارش را در بخش‌هایی از جنوب غربی آسیا افزایش دهند.

در این شرایط فاز «دوقطبی اقیانوس هند» (IOD) نقشی حیاتی در تعدیل شرایط ایفا می‌کند؛ هنگامی که فاز مثبت IOD با پدیده «ال‌نینو» هم‌زمان می‌شود، معمولاً سیگنال بارش‌های بیشتر (شرایط مرطوب‌تر) تقویت می‌ شود.

در مقابل بر اساس جدیدترین پیش‌بینی‌های چندمدلی، فاز منفی IOD می‌تواند اثر افزایش مورد انتظار بارش را خنثی کند. بنابراین، انتظار می‌رود در بازه زمانی سپتامبر تا نوامبر 2026، فاز مثبت IOD شکل گیرد که این امر احتمال وقوع بارش‌های فراتر از حد نرمال را در بخش‌هایی از منطقه افزایش می‌دهد.برای خاورمیانه و جنوب غربی آسیا، سیگنال‌های مشاهده‌شده با الگوی گرمایشی مورد انتظار در شرایط ال‌نینوی قوی مطابقت دارد.

توافق میان مدل‌ها عموماً بالاست و اطمینان مناسبی نسبت به چشم‌انداز دمایی ایجاد می‌کند. در خصوص بارش نیز می‌توان گفت که چشم‌انداز بارش برای ماه‌های سپتامبر تا نوامبر، الگوی کلاسیک ال‌نینو را نشان می‌دهد نکته‌ای که برای ما اهمیت ویژه‌ای دارد، افزایش احتمال بارش‌های فراتر از حد نرمال است که تا بخش‌هایی از آسیای مرکزی و شمال شبه‌جزیره عربستان امتداد می‌یابد.

هنگامی که این عامل را با فاز مثبت مورد انتظار دوقطبی اقیانوس هند ترکیب می‌کنیم، سیگنال کلی برای جنوب غربی آسیا به سمت احتمال بیشتر شرایط مرطوب‌تر از حد نرمال در فصل پاییز متمایل می‌شود، هرچند جزئیات محلی همچنان به موقعیت مورد انتظار «جت‌جریان جنب‌حاره‌ای» و فعالیت‌های طوفانی مدیترانه بستگی خواهد داشت.

پیش‌بینی می‌شود پدیده ال‌نینو با اطمینان بالا، حداقل تا اوایل سال 2027 ادامه یابد. با این حال، سازمان جهانی هواشناسی بر چند نکته و ملاحظه مهم تأکید کرد که شدت این پدیده لزوماً تعیین‌کننده شدت پیامدهای منطقه‌ای آن نیست و عوامل دیگر می‌توانند نتیجه نهایی را به‌طور قابل‌توجهی تغییر دهند.

از این رو اگرچه چشم‌انداز کلی حاکی از شرایط گرم‌تر و احتمال بیشتر بارش‌های پاییزی در بخش‌هایی از جنوب غربی آسیاست، اما باید همچنان وضعیت شاخص‌های اقلیمی را به‌طور کامل رصد کنیم و برای دریافت راهنمایی‌های دقیق‌تر و محلی، با سازمان ملی هواشناسی در ارتباط باشیم.

ما با یک پدیده ال‌نینوی بسیار قوی و کاملاً تثبیت‌شده روبرو هستیم که به احتمال زیاد تا پایان زمستان ادامه خواهد داشت، همچنین انتظار می‌رود که پدیده «دوقطبی اقیانوس هند» (Indian Ocean Dipole) در فاز مثبت شکل گیرد؛ پدیده‌ای که از نظر تاریخی با شرایط مرطوب‌تر در بخش‌هایی از جنوب غربی آسیا در فصل پاییز همراه بوده است.

یک پدیده ال‌نینوی استثنایی، نیازمند واکنشی استثنایی است، انتظار می‌رود که این پدیده در اواخر سال 2026 به اوج خود برسد و تأثیرات آن تا مدت‌ها در سال 2027 نیز احساس شود.

سال 2027 یکی از گرم‌ترین سال‌ها -و شاید رکورددار گرم‌ترین سال- در تاریخ اقلیمی جهان خواهد بود. شدت این پدیده ممکن است از هر زمان دیگری از آغاز ثبت و پایش ما فراتر رود.

پدیده قدرتمند «ال‌نینو» در سال‌های 2023 و 2024، عاملی در ثبت سال 2024 به عنوان گرم‌ترین سال تاریخ بوده است، اما اگر این رکورد شکسته شود، نباید تعجب کنیم.

با این حال، وقوع ال‌نینو لزوماً به معنای وقوع فاجعه نیست،‌ باید برای حفظ جان و معیشت مردم، آینده‌نگری و پیش‌بینی دقیقی داشته باشیم. دانش و ابزارهای لازم را در اختیار داریم تا از تبدیل خطرات ناشی از ال‌نینو به بحران جلوگیری کنیم؛ بنابراین باید با هم متحد شویم و همکاری کنیم تا اطمینان حاصل کنیم که هیچ‌کس- کسانی که تحت تأثیر این شرایط اقلیمی خاص در سراسر جهان قرار می‌گیرند - از قلم نمی‌افتد.

سحر تاجبخش مسلمان، رئیس سازمان هواشناسی