ﺑﻪ ﮔﺰارش ﺧﺒﺮﮔﺰاری اﻗﺘﺼﺎداﯾﺮان

رحیم پازوکی، کارشناس ارزی، درباره اهمیت تشکیل صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی با درآمد ثابت به خبرنگار مهر گفت: تشکیل این صندوق‌ها می‌تواند یکی از گام‌های مهم برای سامان‌دهی منابع ارزی مردم باشد. در حال حاضر بخشی از ارز کشور به‌صورت اسکناس در منازل، صندوق‌های شخصی و خارج از چرخه رسمی اقتصاد نگهداری می‌شود.

وی افزود: مردم در بسیاری از موارد ارز را با هدف سوداگری خریداری نمی‌کنند، بلکه آن را ابزاری برای حفظ ارزش دارایی خود در برابر تورم و کاهش قدرت خرید ریال می‌دانند. اگر ابزار مالی قابل اعتماد، شفاف و نقدشونده‌ای ایجاد شود، این منابع می‌تواند به‌جای ماندن در خانه‌ها، به سمت فعالیت‌های تولیدی و سرمایه‌گذاری‌های مولد هدایت شود.

این کارشناس ارزی ادامه داد: صندوق‌های درآمد ثابت ارزی می‌توانند منابع مردم را در دارایی‌هایی مانند اوراق ارزی، گواهی‌های سپرده ارزی و طرح‌های دارای درآمد صادراتی سرمایه‌گذاری کنند. از این طریق، میان پس‌اندازهای ارزی مردم و نیاز ارزی بخش تولید، پتروشیمی، نفت، گاز، معدن و زیرساخت ارتباط برقرار می‌شود.

اعتماد عمومی، شرط اصلی موفقیت صندوق‌ها

پازوکی با اشاره به تجربه سپرده‌های ارزی در سال‌های گذشته اظهار کرد: مهم‌ترین مسئله در موفقیت این صندوق‌ها، اعتماد عمومی است. مردم تجربه‌هایی داشته‌اند که در زمان بازپرداخت سپرده ارزی، به‌جای دریافت همان ارز، معادل ریالی آن را با نرخ‌های رسمی دریافت کرده‌اند. این تجربه همچنان در ذهن سپرده‌گذاران باقی مانده است.

وی گفت: اگر قرار است صندوق ارزی مورد استقبال قرار گیرد، سرمایه‌گذار باید بداند که در زمان سررسید یا ابطال واحدها، اصل سرمایه و سود خود را به همان ارز دریافت می‌کند. ممنوعیت تسویه ریالی در مقررات، اقدام مثبتی است، اما کافی نیست و باید در اجرا نیز رعایت شود.

این کارشناس ارزی افزود: متن امیدنامه و اساسنامه صندوق باید به‌طور دقیق مشخص کند که نوع تسویه چگونه است؛ یعنی اگر سرمایه‌گذار اسکناس تحویل داده است، امکان دریافت اسکناس داشته باشد و اگر با حواله وارد شده، فرآیند بازپرداخت حواله یا انتقال ارزی برای او شفاف باشد.

پازوکی تأکید کرد: رکن ضامن نیز باید توان واقعی ایفای تعهدات خود را داشته باشد. تضمین روی کاغذ زمانی اعتبار دارد که سرمایه‌گذار در زمان ابطال، به‌ویژه در روزهای پرتنش بازار، بتواند بدون تأخیر و مانع اداری به دارایی ارزی خود دسترسی پیدا کند.

نقش صندوق‌ها در بازار غیررسمی ارز

وی درباره تأثیر صندوق‌های ارزی بر بازار غیررسمی گفت: این صندوق‌ها به‌تنهایی نمی‌توانند نرخ ارز را کنترل کنند، اما می‌توانند بخشی از تقاضای موجود در بازار غیررسمی را کاهش دهند. برای تحلیل این موضوع باید میان تقاضای مصرفی، احتیاطی و سفته‌بازانه تفاوت قائل شد.

پازوکی افزود: بخشی از مردم برای حفظ ارزش دارایی خود به بازار آزاد مراجعه می‌کنند. اگر صندوق ارزی بتواند بازدهی مناسب، نقدشوندگی واقعی و تضمین بازپرداخت ارزی ارائه دهد، بخشی از این تقاضای احتیاطی از بازار غیررسمای ف می‌شود و وارد یک بستر رسمی خواهد شد.

وی ادامه داد: کاهش تقاضای فیزیکی برای اسکناس می‌تواند در مقاطع کوتاه‌مدت، فشار بر بازار غیررسمی را کمتر کند. همچنین، ورود منابع به صندوق ممکن است از شدت خریدهای هیجانی و احتیاطی در زمان افزایش نااطمینانی بکاهد.

این کارشناس ارزی تصریح کرد: با این حال، نباید از صندوق‌ها انتظار داشت که به‌تنهایی نرخ دلار را کاهش دهند یا روند بازار را معکوس کنند. نرخ ارز تحت تأثیر متغیرهایی مانند تورم، رشد نقدینگی، کسری بودجه، درآمدهای ارزی، تحریم‌ها و ریسک‌های سیاسی قرار دارد.

صندوق ارزی مکمل سیاست ارزی است

پازوکی درباره جایگاه این صندوق‌ها در سیاست‌گذاری اقتصادی گفت: صندوق درآمد ثابت ارزی باید به‌عنوان یک ابزار مکمل دیده شود، نه جایگزین سیاست‌های اصلی اقتصادی. اگر رشد نقدینگی کنترل نشود و ناترازی‌های مالی و بانکی ادامه پیدا کند، هیچ ابزار مالی به‌تنهایی قادر به تثبیت نرخ ارز نخواهد بود.

وی افزود: سیاست‌گذار باید از ایجاد انتظار غیرواقعی درباره این صندوق‌ها پرهیز کند. راه‌اندازی صندوق ممکن است نوسانات کوتاه‌مدت را تعدیل کند، اما کنترل پایدار بازار ارز نیازمند اصلاحات عمیق در بودجه، نظام بانکی، سیاست تجاری و روابط اقتصادی خارجی است.

این کارشناس ارزی گفت: یکی از ریسک‌های مهم، شکل‌گیری موج ابطال در شرایط بحرانی است. اگر در زمان بروز شوک سیاسی یا اقتصادی، تعداد زیادی از سرمایه‌گذاران هم‌زمان قصد خروج داشته باشند، صندوق و بانک ضامن باید منابع ارزی کافی برای پاسخ‌گویی داشته باشند.

پازوکی در پایان اظهار کرد: موفقیت صندوق‌های ارزی با میزان جذب اولیه منابع سنجیده نمی‌شود، بلکه آزمون واقعی آن‌ها زمانی است که نخستین موج ابطال شکل بگیرد. اگر مردم در آن مرحله اصل و سود خود را به‌موقع و به همان ارز دریافت کنند، اعتماد عمومی تقویت خواهد شد؛ در غیر این صورت، تجربه‌های منفی گذشته دوباره تکرار می‌شود و این ابزار حتی می‌تواند به بی‌اعتمادی بیشتر در بازار ارز منجر شود.