به گزارش اقتصاد نیوز؛ آغاز حملات مجدد میان ایران و آمریکا و حملات ایران به کشورهای عربی، نگرانی قدرتهای منطقهای را افزایش داده است. برخی دیپلماتهای عرب میگویند امید خود را برای یافتن راهی جهت پایان دادن به جنگ از دست دادهاند و معتقدند پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا در ماه نوامبر، شرایط احتمالاً وخیمتر خواهد شد.
انگیزه ایران برای افزایش تنش نظامی
پولتیکو در گزارشی نوشته است: نگرانی اصلی این است که ایران در مقطع کنونی بهویژه در آستانه انتخابات میاندورهای آمریکا انگیزه بیشتری برای افزایش حملات داشته باشد. چنین وضعیتی میتواند احتمال گسترش درگیری در سراسر منطقه را افزایش دهد.
یکی از دیپلماتهای عرب مدعی شده است: ایران احتمالا میخواهد وضعیت تشدید کنترلشده و پاسخ متقابل را تا انتخابات میاندورهای ادامه دهد. به گفته او، تهران این فرصت را دارد که با افزایش فشارهای سیاسی بر دونالد ترامپ و حزب جمهوریخواه، از شرایط موجود به نفع خود استفاده کند.
حمیدرضا عزیزی، کارشناس گروه بینالمللی بحران که با دیپلماتهای فعلی و سابق ایران در ارتباط است، گفت ایران ممکن است تشدید درگیری را راهی برای تحت فشار قرار دادن ترامپ در مقطعی آسیبپذیر بداند؛ بهخصوص در شرایطی که قیمت نفت افزایش یافته و جنگ در میان رایدهندگان آمریکایی محبوبیت ندارد.
او توضیح داد: اگر ایران بخواهد تنش را تشدید کند، باید این کار را در هفتههای آینده انجام دهد تا ترامپ تحت فشار قرار بگیرد و بخواهد اقدامی مانند بازگشت به دیپلماسی انجام دهد.
این وضعیت به افزایش ناامیدی در سراسر منطقه منجر شده است؛ چرا که کشورهای منطقه خود را برای شرایطی آماده میکنند که ممکن است حتی بدتر شود.
نخستین دیپلمات عرب پرسید: هدف نهایی چیست و افزود: افزایش توان نظامی بسیار بیشتر از تلاشهای دیپلماتیک است. به نظر من شاهد تشدید بیشتر تنش خواهیم بود.
دیپلمات عرب دیگری گفت ایران به نوعی چارهای جز افزایش حملات ندارد.
او گفت: ایران احساس میکند فشار اقتصادی، در کنار حملات گسترده نظامی، میتواند اهرم فشارش را از بین ببرد. بنابراین تلاش میکند با تغییر وضعیت موجود، سطح درد و هزینه را افزایش دهد.
افزایش حملات در منطقه
موج حملات از روز یکشنبه شدت گرفت؛ زمانی که نیروهای آمریکایی به سکوی پرتاب موشکهای ایرانی در جزیرهای در تنگه هرمز حمله کردند.
روز چهارشنبه، ایران اعلام کرد به مواضع و داراییهای آمریکا در بحرین، اردن، عراق و کویت حمله کرده است. در همان روز، یک نفتکش با پرچم عربستان سعودی هدف حمله ایران قرار گرفت و دو خدمه فیلیپینی آن کشته شدند.
روز پنجشنبه ارتش کویت اعلام کرد تهدیدهای موشکی و پهپادی خصمانه از سوی ایران را رهگیری کرده است.
حوثیها هم حملات خود را در نزدیکی تنگه بابالمندب، مسیر راهبردی دسترسی به دریای سرخ، افزایش دادهاند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز جمعه با انتقاد شدید از اردن پرسید وزیر خارجه این کشور تا چه زمانی انتظار دارد ایران پیش از پاسخ دادن به متجاوزی که نه به حاکمیت عربی احترام میگذارد و نه به حاکمیت ایران صبر کند.
محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور ایران، نیز در شبکههای اجتماعی نوشت: از این پس، پاسخ ما نامتقارن، چندلایه و با هدف سلب امنیت از متجاوز خواهد بود.
ترامپ زیر فشار سیاسی
ترامپ بارها تاکید کرده است که اجازه نخواهد داد ملاحظات سیاسی بر تصمیمهای او درباره ایران تاثیر بگذارد. با این حال، کاهش محبوبیت جنگ در میان رایدهندگان آمریکایی و افزایش قیمت بنزین، جمهوریخواهان را در موضعی دفاعی قرار داده است.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، روز پنجشنبه حتی استفاده از واژه جنگ برای توصیف درگیریها را رد کرد. او تلاش آمریکا برای بازگشایی تنگه هرمز را اقدامی برای حفظ دسترسی بازارهای انرژی جهان توصیف کرد که البته به گفته او مستلزم پذیرش برخی هزینهها خواهد بود.
ونس گفت: ما واقعا دو گزینه داریم: میتوانیم از اینجا خارج شویم و در آن صورت وضعیت برای تمام جهان بسیار بدتر خواهد شد، زیرا دسترسی تضمینشدهای به نفت و گاز وجود نخواهد داشت. کشورهای عرب خلیج فارس هم به ما میگویند که این بدترین اتفاق ممکن است. یا میتوانیم بپذیریم که ایرانیها مانند به کشتیها شلیک خواهند کرد و ما نیز هر کاری را که لازم باشد انجام دهیم تا اطمینان حاصل کنیم اقدامات آنها به یک بحران جهانی انرژی منجر نمیشود.
با این حال، اظهارات او برای کشورهایی که بیشترین هزینه این رویکرد را خواهند پرداخت، اطمینان چندانی ایجاد نکرد و او تأثیر حملات اخیر را کماهمیت جلوه داد.
تلاشهای دیپلماتیک برای پایان جنگ
کشورهایی مانند عمان، پاکستان و قطر همچنان تلاش میکنند مذاکرات را از سر بگیرند، اما مشخص نیست دولت ترامپ اساسا دلیلی برای کاهش فشارهای اقتصادی و نظامی علیه ایران میبیند یا خیر.
بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، روز پنجشنبه در مقالهای در فایننشال تایمز از تلاشهای کشورش برای دستیابی به توافقی درباره تنگه هرمز با ایران دفاع کرد. او در عین حال از رویکرد برخی رهبران جهان انتقاد کرد که به گفته او تصمیم میگیرند خودشان، بدون حضور دیپلماتها، دیپلماسی را انجام دهند.
برخی دیگر نیز معتقدند هرگونه بازگشت به مذاکرات باید با هدفی روشن همراه باشد.
انور قرقاش، مقام اماراتی، روز یکشنبه خواستار رویکردی واقعبینانهتر شد که فراتر از تفاهمنامهای باشد که نتوانست یک نقشه راه عملی و قابل قبول ارائه کند.
ترامپ روز پنجشنبه با محمد بن زاید، رئیسجمهور امارات متحده عربی، گفتوگو کرد. خبرگزاری رسمی امارات این تماس را گزارش داد، اما کاخ سفید از تأیید این دیدار یا اظهارنظر درباره محتوای گفتوگو خودداری کرد.
با این حال، یکی از مقامهای کاخ سفید اصرار داشت روابط آمریکا با متحدانش در خلیج فارس همچنان در بهترین وضعیت قرار دارد.
این مقام گفت: رئیسجمهور روابط فوقالعادهای با تمام شرکای ما در خلیج فارس دارد و ایالات متحده از پیش از آغاز عملیات، بهطور منظم با تمام متحدان منطقهای خود در تماس بوده است.
سفارتخانههای عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، بحرین، کویت و عمان به درخواستها برای اظهارنظر پاسخ ندادند.
نگرانی از آغاز دور سوم جنگ
تریتا پارسی، معاون اجرایی موسسه کوئینسی که از کاهش مداخلات آمریکا در خارج از کشور حمایت میکند، گفت بر اساس گفتوگوهایش با مقامهای کشورهای عرب خلیج فارس، نگرانی شدیدی در منطقه وجود دارد.
او گفت: آنها بسیار نگران هستند و در حال حاضر انتظار منطقه این است که یا درست پیش از انتخابات میاندورهای یا اندکی پس از آن، دور سوم بزرگی از جنگ آغاز شود.
پارسی افزود: برداشت من این است که در حال حاضر در کاخ سفید هیچ آمادگی برای پذیرش استدلالهای مربوط به دیپلماسی وجود ندارد.
آیا خطر تشدید جنگ قطعی است؟
البته نگرانی از ورود منطقه به یک چرخه تشدید فزاینده، همگانی نیست. داگ سیلمان، سفیر سابق آمریکا در عراق در نخستین دولت ترامپ که همچنان با مقامهای منطقه در ارتباط است، گفت: من از سوی دولتهای خلیج فارس احساس نگرانی درباره تشدید تنش نکردهام، زیرا به نظر میرسد این تشدید بیشتر در سطح لفاظی است تا اقدام نظامی.
او افزود: برداشت من این است که فعلا کار ما در این مرحله تمام شده است.
حامیان کارزار فشار آمریکا معتقدند این سیاست در نهایت ایران را وادار به عقبنشینی خواهد کرد و نتیجه آن برای منطقه مثبت خواهد بود.