به گزارش اقتصادنیوز، بازار ارز و طلا در روزهای اخیر دوباره در کانون توجه قرار گرفته است؛ قیمتها با سرعت بالایی تغییر میکنند و فاصله میان نرخهای ثبتشده در بازار و برآوردهایی که فعالان اقتصادی از آینده دارند، بیشتر شده است. در این شرایط، پرسش اصلی فقط این نیست که قیمت دلار، طلا و سکه به کجا میرسد؛ مسئله مهمتر، چرایی رفتار بازار و مسیری است که نقدینگی در ادامه طی خواهد کرد.
اقتصادنیوز: رئیس کمیسیون صادرات اتاق بازرگانی ایران گفت: آنچه مسلم و قطعی به نظر میرسد این است که آنان [آمریکا] تمام تلاش خود را به کار خواهند بست تا اقتصاد ایران را منزوی کنند و در این مسیر ممکن است از هر روش غیراخلاقی نیز بهره بگیرند تا فشار مضاعفی بر ایران وارد کنند.
همزمان با بالا رفتن ریسکهای سیاسی و اقتصادی، تصمیمگیری برای سرمایهگذاران دشوارتر شده است. هر خبر تازه میتواند معادلات بازارها را تغییر دهد و بر انتظارات فعالان اقتصادی اثر بگذارد. از سوی دیگر، شرایط تورمی و کاهش قدرت خرید نیز باعث شده نگاه مردم به بازارهای دارایی بیش از گذشته به موضوع حفظ ارزش پول معطوف شود.
در چنین فضایی، بررسی چشمانداز بازارها و سناریوهای پیشروی اقتصاد اهمیت بیشتری پیدا میکند.
پیش بینی بازارها در دو سناریوی توافق یا عدم توافق
در همین خصوص، علی سعدوندی، اقتصاددان، در گفتوگو با «اقتصادنیوز» درباره چشمانداز کلی بازارهای ایران در ماههای آینده اظهار کرد: «این موضوع به شرایط سیاسی و وضعیت جنگ بستگی دارد. در شرایطی قرار داریم که ابهام وجود دارد و بازار طلا، سکه و ارز به این وضعیت واکنش نشان دادهاند و متناسب با آن، سایر بازارها نیز رشد کردهاند.»
او افزود: «بنابراین، همین مسائل میتواند ادامه پیدا کند. اگر به یک تفاهم یا ثبات نرسیم، به نظر میرسد این مسیر ادامه پیدا کند. اگر به ثبات برسیم، طبیعی است که شرایط بازارها تا حدودی بهتر شود.»
بورس و مسکن در شرایط جنگی از سایر بازارها عقب می مانند
سعدوندی با اشاره به تفاوت عملکرد بازارها در شرایط جنگی گفت: «در شرایط جنگی، بازارهایی مانند بورس، مسکن، ملک و زمین معمولاً از سایر بازارها عقب میمانند.»
این اقتصاددان در پاسخ به این پرسش که در صورت تداوم تنشهای سیاسی و نظامی، سرمایههای مردم بیشتر به کدام سمت حرکت خواهد کرد و آیا همچنان دلار و طلا پناهگاه اصلی سرمایهها خواهند بود یا امکان بازگشت نقدینگی به بورس، مسکن و خودرو وجود دارد، گفت: «اگر درگیری ادامه پیدا کند، نقدینگی کمتر به سمت بازار بورس و مسکن میرود. البته این بازارها رشد میکنند، اما از بازار ارز عقب میمانند.»
اگر بورس نقدینگی را جذب کند، نرخ طلا کاهشی می شود
او ادامه داد: «اما اگر به یک ثبات برسیم، شرایط متفاوت خواهد شد. باید دید مثلاً تا روز شنبه ذهنیت جامعه چگونه خواهد بود. شرایط ما در دو، سه ماه گذشته تغییر نکرده، اما بعضی اوقات شاهد بودهایم که بازار بورس رشد کرده و در مقاطع دیگری بازار طلا رشد کرده است.»
سعدوندی با اشاره به رقابت میان بازارها برای جذب نقدینگی تصریح کرد: «این بازارها رقیب یکدیگر هستند. اگر بورس نقدینگی را جذب کند، نرخ رشد طلا مقداری کاهش پیدا میکند و بخشی از نقدینگی نیز از نرخ رشد بازار ارز کاسته خواهد شد.»
احتمال اصلاح ۱۰ تا ۱۵ درصدی بازارها در صورت توافق
سعدوندی درباره مهمترین سناریوهای پیشروی بازار ارز و طلا در شرایط فعلی و احتمال تشدید ریسکهای سیاسی گفت: «عقبنشینی بعید است اتفاق بیفتد، اما ممکن است به صورت موقت، اگر به یک تعادل برسیم و مثلاً به تفاهم بازگردیم، برخی از این بازارها ۱۰ تا ۱۵ درصد اصلاح داشته باشند.»
او تأکید کرد که برای تغییر پایدار شرایط بازارها، تنها یک تغییر مقطعی در وضعیت سیاسی کافی نیست و گفت: «به طور کلی، سیاستهای ارزی، بانکی و پولی کشور باید اصلاح شود. البته این روند تا حدودی آغاز شده است. برای مثال، نرخ تورم ماهانه مقداری کاهش پیدا کرده است.»
سعدوندی افزود: «اما معمولاً با یک مقدار کاهش، شرایط تغییر نمیکند. باید برخورد بسیار جدی با تورم صورت گیرد تا بتواند بر انتظارات تورمی جامعه تأثیر بگذارد.»
او در پاسخ به پرسشی درباره اینکه در صورت تشدید تنشها، سقف جدید قیمت دلار و طلا کجا خواهد بود، گفت: «نمیدانم؛ این حوزه کار من نیست. در کشور فروشهای زیادی داریم.»
هرچه دلار بالاتر برود، خودرو هم گرانتر میشود
این اقتصاددان در ادامه درباره وضعیت بازار مسکن و خودرو که از یک سو با تورم و افزایش هزینهها و از سوی دیگر با کاهش قدرت خرید مردم مواجه هستند، اظهار کرد: «هرچقدر قیمت دلار و ارز رشد کند، قیمت خودرو نیز افزایش پیدا میکند. حتی ممکن است قیمت خودرو بیشتر هم رشد کند، زیرا در این بازار با محدودیت عرضه مواجه هستیم.»
او ادامه داد: «متأسفانه در اینجا با یک کالای مکمل مواجه هستیم. اگر دولت واقعاً به عقلانیت برسد که قیمت کالای مکمل خودرو را افزایش دهد و در مقابل قیمت خودرو را کاهش دهد، شرایط میتواند تا حد زیادی تغییر کند.»
سعدوندی با تأکید بر اینکه مسئله بازار خودرو ارتباط مستقیمی با سیاستگذاری دارد، گفت: «به طور کلی، راهحل مشکل بازار خودرو به سیاستگذاری مرتبط است، اما متأسفانه دولت از عقلانیت و درک لازم در این زمینه برخوردار نیست.»
بورس؛ در صورت ثبات، گزینه اول سرمایهگذاری
سعدوندی در ادامه درباره وضعیت بورس و رشد شاخص کل در روزهای اخیر و اینکه آیا این روند میتواند در ماه آینده و تا پایان شهریور ادامه پیدا کند، گفت: «اگر به ثبات برسیم، احتمالاً بورس گزینه اول خواهد بود و بهترین گزینه برای سرمایهگذاری بازار بورس خواهد بود.»
او افزود: «بسیاری از بخشها همچنان جای رشد دارند. البته نمیتوان گفت یک بخش خاص حتماً بیشتر از سایر بخشها رشد خواهد کرد و باید دید شرایط در آینده چگونه پیش خواهد رفت.»
سعدوندی برای توضیح این موضوع به تغییر مسیر رشد صنایع مختلف در مقاطع گوناگون اشاره کرد و گفت: «ممکن است در مقطعی صنایعی مانند روانکارها یا لبنیات رشد کنند و در مقطع دیگری شرایط تغییر کند و مثلاً سهام گروه دارویی رشد قابل توجهی داشته باشد که این رشد نیز توجیه داشته است.»
او تأکید کرد: «این موضوع درباره همه سهام صدق نمیکند، اما بازار بورس پتانسیل دارد، زیرا اکنون از منظر دلاری بسیار ارزان است. اگر شرایط ثبات بازگردد، بازار بورس بهترین گزینه برای سرمایهگذاری خواهد بود.»
اثر تحریمهای بانکی چه خواهد بود؟
در ادامه، از سعدوندی درباره اظهارات وزیر خزانهداری آمریکا و اعلام تشدید تحریمهای بانکی علیه ایران و اینکه افزایش این تحریمها در شرایط فعلی چه اثری بر اقتصاد ایران خواهد داشت، پرسیده شد.
سعدوندی در پاسخ گفت: «درک نمیکنم منظور از افزایش تحریمها چیست. البته اگر تحریمها را بیشتر کنند، تفاوت چندانی ایجاد نمیشود؛ تحریم کامل شده است.»
او ادامه داد: «این بیشتر یک بازی روانی و سیاسی است. بیش از این، تحریم بیشتر معنای چندانی ندارد. اگر قرار باشد اقدام نظامی بیشتری انجام شود، باید مثلاً سیستم را هک کنند یا ساختمان بانک را هدف قرار دهند؛ وگرنه از نظر تحریم، تفاوت چندانی ایجاد نمیکند.»
سعدوندی درباره اثر روانی افزایش تحریمها بر بازار نیز گفت: «در شرایط فعلی، بعید میدانم آثار روانی این اتفاق بر بازار زیاد باشد اما آثار روانی جنگ بسیار شدیدتر است. این موضوع در میان تمام این اخبار گم شده است.»