ﺑﻪ ﮔﺰارش ﺧﺒﺮﮔﺰاری اﻗﺘﺼﺎداﯾﺮان

به‌گزارش خبرگزاری تسنیم؛ آتش‌سوزی اخیر در نیروگاه موهشخالی و کمبود سوخت مایع از دلایل تشدید بحران برق بنگلادش عنوان شده است، اما مشکل بخش برق این کشور فراتر از کمبود سوخت اولیه است؛ بخشی که طی سال‌ها ظرفیت تولیدی ایجاد کرده که توانایی اداره آن را ندارد، بدهی‌هایی انباشته کرده که قادر به بازپرداخت آنها نیست و انرژی‌ای وارد می‌کند که همیشه به آن دسترسی ندارد.

نویسنده این گزارش که تقریباً تمام دوران فعالیت خود در بانکداری شرکتی را صرف تأمین مالی زیرساخت‌ها، عمدتاً شرکت‌های برق و انرژی در داخل و خارج از کشور، کرده و در دوره 1996 تا 2010 در توسعه مدل تأمین مالی آنها تا امضای قراردادهای خرید برق یا تأمین انرژی فعالیت داشته است، کمبود اخیر برق را یادآور بررسی‌های بانکی و بخشی گذشته خود دانسته است.

تشدید قطعی برق در داکا

قطع برق حداقل 2 تا 3 ساعته به یک رویداد روزانه در شهر داکا تبدیل شده است. بسیاری از مناطق داخل شهر با قطعی برق 5 تا 6 ساعته در روز مواجه هستند و در خارج از پایتخت، وضعیت بسیار بدتر است.

آتش‌سوزی در نیروگاه FSRU موهشخالی در 21 ژوئیه به‌عنوان دلیل اصلی کمبود گاز و در نتیجه بحران برق مطرح شده است؛ چرا که 60 تا 65 درصد کل گاز طبیعی برای تولید برق استفاده می‌شود.

کمبود سوخت مایع ناشی از جنگ خاورمیانه نیز دلیل دیگری برای کاهش تولید برق در نیروگاه‌های مبتنی بر سوخت مایع عنوان شده است. با این حال، برای درک تأثیر کمبود سوخت بر بخش برق، باید ساختار زیربخش تولید برق این کشور را مورد توجه قرار داد.

تغییر ترکیب سوخت در تولید برق

در سال 2010، قانون افزایش سریع برق و تأمین انرژی (مقررات ویژه) تصویب شد و پس از آن تغییر عمده‌ای در ترکیب انرژی بنگلادش مشاهده شد.

کل ظرفیت نصب‌شده متصل به شبکه از سال 2010 از 6300 مگاوات به 29593 مگاوات افزایش یافته است. در همین دوره، سهم ظرفیت تولید مبتنی بر گاز از 83 درصد کل ظرفیت نصب‌شده به تنها 42 درصد کاهش یافته، تولید مبتنی بر زغال‌سنگ از حدود 4 درصد به 28 درصد افزایش یافته، تولید مبتنی بر HFO از حدود 7 درصد به 19 درصد رسیده و واردات برق فرامرزی نیز از صفر به کمتر از 4 درصد افزایش یافته است.

این کشور به تنوع سوخت دست یافته، اما در عین حال به انرژی وارداتی وابسته‌تر شده است. گاز طبیعی و مقدار کمی زغال‌سنگ، منابع سوخت اولیه داخلی هستند.

استخراج گاز طبیعی داخلی در سال‌های 2016-2017 به اوج رسید و پس از آن روندی کاهشی داشته است. از سال 1998 نیز هیچ میدان گازی بزرگ جدیدی کشف نشده است.

از سال 2018، بخشی از گاز طبیعی مصرفی بنگلادش به‌صورت LNG وارد می‌شود و سهم اخیر LNG وارداتی از کل عرضه گاز حدود 25 درصد است. افزایش وابستگی به واردات، امنیت انرژی را با چالش مواجه کرده و آن را بی‌ثبات‌تر کرده است.

کمبود سوخت؛ تنها عامل بحران برق نیست

کمبود سوخت اولیه، تولید برق را محدود کرده است، اما تنها دلیل بحران نیست. کمبود برق موجود حدود 5000 مگاوات در روز است.

واحد FSRU اکسلرات در موهشخالی که در حال سوختن است، معمولاً 450 میلیون فوت مکعب LNG را دوباره گازرسانی می‌کند و پتانسیل تولید 1800 تا 2000 مگاوات در روز را دارد.

اختلال در عرضه سوخت مایع ممکن است به بحران بیفزاید، اما مجموع آن همچنان کمتر از میزان کمبود برق است.

سلامت مالی بخش برق زیر فشار

سلامت مالی بخش برق نیز دلیل دیگری برای تولید کمتر از میزان تقاضا است. این وضعیت به‌دلیل چند عامل رو به وخامت گذاشته است.

نخست، ظرفیت و پرداخت بیش از حد ظرفیت است. ظرفیت تولید برق نصب‌شده تقریباً دو برابر تقاضا است. پرداخت هزینه ظرفیت به نیروگاه‌های بلااستفاده، تمدید مکرر نیروگاه‌های اجاره‌ای ناکارآمد و بلااستفاده و نیروگاه‌های اجاره‌ای سریع، تأثیر نامطلوبی بر ترازنامه BPDB گذاشته است.

دوم، خرید بیشتر و بیشتر LNG از بازار نقدی با قیمت‌های رو به افزایش است. در سال 2024، 26 درصد از LNG وارداتی از بازار نقدی و با قیمت 11.50 تا 14 دلار به ازای هر MMBTU خریداری شد. این سهم در سال 2025 به 45 درصد رسید و قیمت آن 12.50 تا 16 دلار به ازای هر MMBTU بود. قیمت فعلی بازار نقدی نیز 21 تا بیش از 24 دلار است.

سوم، کاهش درآمد ناشی از تعرفه برق یارانه‌ای و چهارم، افزایش تلفات سیستم است.

بدهی سنگین و توقف تولید

تا ژوئن 2026، BPDB حدود 440 میلیارد بات تایلند به تأسیسات خصوصی، سرمایه‌گذاری‌های مشترک و صادرکنندگان برق خارجی بدهکار است.

طبق گزارش‌ها، تولیدکنندگان برق بخش خصوصی به دلیل عدم پرداخت‌های قبلی، تولید برق را متوقف کرده‌اند.

افزایش آسیب‌پذیری ساختار برق

سیستم برق بنگلادش طی سال‌ها آسیب‌پذیرتر شده است و بحران اخیر انرژی اولیه تنها نشان داده که این آسیب‌پذیری تا چه اندازه افزایش یافته است.

تمرکز بر افزایش ظرفیت تولید، موجب غفلت از امکان‌سنجی، سلامت مالی و خطرات تأمین انرژی اولیه وارداتی شده است.

اکنون ظرفیت عظیمی در بخش برق نصب شده، در حالی که عرضه انرژی اولیه و همچنین منابع مالی برای بازپرداخت بدهی‌ها کاهش یافته است.

انتهای پیام/