ﺑﻪ ﮔﺰارش ﺧﺒﺮﮔﺰاری اﻗﺘﺼﺎداﯾﺮان

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، ذخایر راهبردی نفت آمریکا در شرایطی به پایین‌ترین سطح خود از نوامبر 1982 رسیده که دولت دونالد ترامپ اکنون نفت ونزوئلا را به‌عنوان یکی از منابع اصلی برای بازسازی این ذخایر معرفی کرده است؛ با این حال، بررسی وضعیت تولید نفت ونزوئلا و زیرساخت‌های فرسوده این کشور نشان می‌دهد استفاده از نفت ونزوئلا می‌تواند بخشی از راه‌حل بلندمدت واشنگتن باشد، اما پر کردن سریع شکاف ذخایر راهبردی آمریکا با نفت این کشور با موانع جدی مواجه است.

بر اساس آخرین آمار وزارت انرژی آمریکا، موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور (SPR) در هفته منتهی به 21 اوت با کاهش حدود 3.7 میلیون بشکه‌ای به 289.7 میلیون بشکه رسیده است؛ رقمی که پایین‌ترین سطح ذخایر آمریکا از نوامبر 1982 محسوب می‌شود. 

این ذخایر در پایان سال 2025 حدود 411 میلیون بشکه بود؛ بنابراین طی حدود هشت ماه، بیش از 121 میلیون بشکه از موجودی SPR کاسته شده است. ظرفیت مجاز ذخیره‌سازی SPR حدود 714 میلیون بشکه است و موجودی فعلی به حدود 40 درصد این ظرفیت رسیده است. 

کاهش شدید ذخایر پس از برداشت‌های گسترده

افت موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور نتیجه مجموعه‌ای از برداشت‌ها در سال‌های اخیر است، اما بخش قابل توجهی از کاهش اخیر به تصمیم دولت آمریکا برای عرضه گسترده نفت از ذخایر راهبردی در واکنش به اختلالات بازار نفت و جنگ مربوط می‌شود.

آمریکا در مارس 2026 از آزادسازی 172 میلیون بشکه نفت از ذخایر راهبردی خبر داد؛ اقدامی که در چارچوب یک برنامه بزرگ‌تر برای عرضه نفت با هدف مقابله با جهش قیمت‌ها و اختلال در بازار انجام شد. 

در نتیجه، موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور که زمانی نزدیک به ظرفیت کامل خود قرار داشت، اکنون با فاصله قابل توجهی از سطح مطلوب دولت آمریکا مواجه است.

وزارت انرژی آمریکا اعلام کرده است که ظرفیت اسمی برداشت از موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور حدود 4.4 میلیون بشکه در روز است و در شرایط عادی نفت می‌تواند حدود 13 روز پس از تصمیم ریاست‌جمهوری وارد بازار شود.  اما مسئله تنها حجم نفت موجود در مخازن نیست؛ توان واقعی برداشت نفت از این ذخایر و وضعیت زیرساخت‌های آن نیز اهمیت دارد.

مشکل پنهان موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور؛ ظرفیت اسمی با توان عملیاتی یکی نیست

گزارش‌های نظارتی آمریکا درباره وضعیت زیرساخت‌های ذخایر راهبردی نفت این کشور نشان داده‌اند که ظرفیت اسمی برداشت لزوماً به معنای امکان برداشت نفت با همان سرعت در شرایط اضطراری نیست.

از سوی دیگر، بخشی از تأسیسات موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور در سال‌های اخیر با مشکلات تعمیر و نگهداری مواجه بوده است. خود دولت آمریکا نیز در سال‌های گذشته برای کاهش عقب‌ماندگی تعمیرات و افزایش قابلیت اطمینان این تأسیسات، بودجه‌های قابل توجهی اختصاص داده است.

بنابراین، آمریکا با یک مشکل دوگانه مواجه است:

1- ذخایر نفت کمتر شده و همزمان باید اطمینان حاصل کند که تأسیسات باقی‌مانده توان برداشت سریع نفت را دارند.

2- این مسئله اهمیت بازسازی موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور را از یک موضوع صرفاً مالی به یک موضوع امنیت انرژی و آمادگی اضطراری تبدیل کرده است.

ترامپ: نفت ونزوئلا برای پر کردن موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور استفاده می‌شود

در همین شرایط، دونالد ترامپ روز یکشنبه اعلام کرد آمریکا قصد دارد از نفت ونزوئلا برای بازسازی ذخایر راهبردی خود استفاده کند. ترامپ در پیامی اعلام کرده است نفت ونزوئلا که در چارچوب توافق جدید میان واشنگتن و کاراکاس در اختیار آمریکا قرار می‌گیرد، برای پر کردن موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور مورد استفاده قرار خواهد گرفت و روند بازسازی ذخایر به‌زودی آغاز می‌شود. رویترز نیز این اظهارات را تأیید کرده است. 

ترامپ این نفت را «هدیه‌ای از ونزوئلا به مردم آمریکا» توصیف کرده و این طرح را بخشی از توافق گسترده‌تر واشنگتن برای دسترسی به منابع نفتی ونزوئلا معرفی کرده است.  توافق جدید آمریکا و ونزوئلا قرار است زمینه سرمایه‌گذاری و توسعه مجدد صنعت نفت این کشور را فراهم کند و تولید نفت ونزوئلا را به حدود 1.5 میلیون بشکه در روز افزایش دهد. 

اما همین رقم، نخستین نشانه‌ای است که نشان می‌دهد بازسازی سریع موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور با نفت ونزوئلا چندان ساده نیست.

ونزوئلا چقدر نفت تولید می‌کند؟

ونزوئلا از نظر ذخایر نفتی یکی از غنی‌ترین کشورهای جهان است، اما سال‌ها تحریم، کمبود سرمایه‌گذاری، فرسودگی تجهیزات و ضعف زیرساخت‌ها باعث شده فاصله بسیار زیادی میان حجم ذخایر زیرزمینی و توان تولید روزانه این کشور وجود داشته باشد.

بر اساس گزارش‌های اخیر، تولید نفت ونزوئلا در حال حاضر حدود 1.2 تا 1.25 میلیون بشکه در روز است. در توافق جدید، هدف افزایش تولید به حدود 1.5 میلیون بشکه در روز تعیین شده است.  بنابراین حتی در صورت تحقق کامل این هدف، افزایش تولید نسبت به سطح فعلی در حدود 250 هزار بشکه در روز خواهد بود.

این نکته اهمیت زیادی دارد؛ زیرا شکاف موجود در ذخایر راهبردی نفت این کشور آمریکا صدها میلیون بشکه است.

ذخایر 65 میلیارد بشکه‌ای به معنای عرضه فوری نیست

یکی از نکات برجسته توافق جدید آمریکا و ونزوئلا، دسترسی واشنگتن به منابع عظیم نفتی ونزوئلاست. ترامپ از دسترسی آمریکا به بیش از 65 میلیارد بشکه ذخایر اثبات‌شده نفت ونزوئلا سخن گفته است.  اما کارشناسان بازار نفت تأکید می‌کنند که ذخیره زیرزمینی با نفت قابل عرضه در بازار تفاوت دارد.

برای تبدیل این ذخایر به نفت قابل صادرات، باید چاه‌ها، خطوط لوله، تأسیسات فرآوری، پایانه‌های صادراتی و سایر زیرساخت‌های صنعت نفت ونزوئلا بازسازی و توسعه یابد. رویترز نیز در گزارش‌های خود درباره توافق جدید تأکید کرده است که احیای صنعت نفت ونزوئلا نیازمند سرمایه‌گذاری قابل توجه و توسعه زیرساخت‌ها است و افزایش قابل توجه تولید فوراً اتفاق نخواهد افتاد. 

کارشناسان: اثر نفت ونزوئلا فوری نیست

تحلیلگران بازار نفت نیز نسبت به این موضوع هشدار داده‌اند که نمی‌توان صرفاً با اشاره به حجم عظیم ذخایر نفتی ونزوئلا انتظار داشت عرضه نفت این کشور در کوتاه‌مدت جهش کند. در گزارشی که بیزینس اینسایدر با نظر کارشناسان بازار منتشر کرده، پاتریک دهان، روری جانستون و تریسی شوچارت بر مشکلات زیرساختی صنعت نفت ونزوئلا تأکید کرده‌اند.

به گفته این کارشناسان، ونزوئلا اکنون تنها حدود 1.2 میلیون بشکه در روز نفت تولید می‌کند و افزایش تولید به سرمایه‌گذاری گسترده و زمان نیاز دارد. در این تحلیل حتی برای رسیدن به سطح تولیدی که بتواند اثر معناداری بر بازار آمریکا بگذارد، بازه زمانی چندساله مطرح شده است. 

بنابراین، نفت ونزوئلا می‌تواند یک پشتوانه استراتژیک بلندمدت برای آمریکا باشد، اما نمی‌توان انتظار داشت صدها میلیون بشکه کسری SPR در چند ماه جبران شود.

یک محاسبه ساده؛ پر کردن موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور چقدر زمان می‌برد؟

برای درک ابعاد مسئله، اگر موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور را حدود 290 میلیون بشکه در نظر بگیریم و آمریکا بخواهد آن را به سطح 500 میلیون بشکه برساند، به حدود 210 میلیون بشکه نفت جدید نیاز خواهد داشت.

اگر فرض شود روزانه:

100 هزار بشکه برای ذخیره‌سازی اختصاص یابد، حدود 5.7 سال زمان نیاز است؛

250 هزار بشکه در روز اختصاص یابد، حدود 2.3 سال زمان نیاز خواهد بود؛

500 هزار بشکه در روز اختصاص یابد، حدود 1.15 سال زمان لازم است؛

و حتی با اختصاص یک میلیون بشکه در روز، حدود 7 ماه زمان لازم خواهد بود.

این ارقام صرفاً محاسبات نظری هستند و به معنی امکان عملی تخصیص چنین حجم‌هایی از نفت ونزوئلا به موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور نیستند. نکته مهم این است که افزایش تولید ونزوئلا به 1.5 میلیون بشکه در روز به معنای آن نیست که تمام افزایش تولید می‌تواند مستقیماً وارد ذخایر راهبردی آمریکا شود.

آیا نفت سنگین ونزوئلا برای موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور مناسب است؟

یک چالش دیگر به کیفیت نفت ونزوئلا مربوط می‌شود. نفت ونزوئلا عمدتاً سنگین و ترش است و از نظر ویژگی‌های فنی با بخشی از نفت موجود در موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور تفاوت دارد. در ژانویه 2026، رویترز گزارش داده بود که دولت ترامپ در حال بررسی طرحی برای مبادله نفت سنگین ونزوئلا با نفت متوسط و ترش آمریکا برای بازسازی موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور بوده است.

بر اساس آن طرح، نفت ونزوئلا می‌توانست در پالایشگاه‌های آمریکا مورد استفاده قرار گیرد و در مقابل، نفت آمریکایی مناسب ذخیره‌سازی وارد موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور شود. با این حال، وزارت انرژی آمریکا در آن زمان اعلام کرد چنین برنامه‌ای در حال اجرا نیست و به تفاوت کیفیت نفت نیز اشاره کرد. 

این موضوع نشان می‌دهد که استفاده از نفت ونزوئلا برای بازسازی موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور از نظر فنی غیرممکن نیست، اما احتمالاً به سازوکارهای مبادله‌ای و لجستیکی نیاز دارد.

راهکار احتمالی؛ نفت ونزوئلا وارد پالایشگاه شود، نفت آمریکا وارد موجودی ذخایر راهبردی

در واقع یکی از منطقی‌ترین راه‌ها برای اجرای وعده ترامپ ممکن است این باشد که نفت ونزوئلا الزاماً مستقیماً وارد ذخایر راهبردی نفت این کشور نشود.

یک سازوکار احتمالی می‌تواند این باشد که نفت سنگین ونزوئلا وارد  پالایشگاه‌های ساحل خلیج مکزیک آمریکا شوند و از آن سو در مقابل ، نفت متوسط و ترش آمریکا صرف پر کردن مخازن موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور شوند.

چنین سازوکاری در واقع یک مبادله نفتی محسوب می‌شود.

رویترز در ژانویه نیز از بررسی چنین مدلی خبر داده بود که در آن نفت سنگین ونزوئلا به پالایشگاه‌های آمریکایی می‌رسید و در مقابل نفت آمریکایی مناسب ذخیره‌سازی در موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور قرار می‌گرفت.  بنابراین، از نظر فنی، لازم نیست نفت ونزوئلا دقیقاً همان نفتی باشد که داخل مخازن ذخایر راهبردی نفت این کشور ذخیره می‌شود.

چرا این راهکار در کوتاه‌مدت هم محدودیت دارد؟

حتی اگر مدل مبادله نفتی اجرا شود، باز هم یک مانع اساسی باقی می‌ماند:

نفت باید تولید شود. تولید فعلی ونزوئلا حدود 1.25 میلیون بشکه در روز است و هدف توافق جدید رسیدن به حدود 1.5 میلیون بشکه در روز است.  اما این افزایش تولید نیازمند سرمایه‌گذاری، تعمیر تجهیزات و بازسازی زیرساخت‌های صنعت نفت ونزوئلاست.

گزارش‌های کارشناسی نیز تأکید دارند که اثر قابل توجه این سرمایه‌گذاری‌ها بر تولید نفت فوری نخواهد بود.  بنابراین در کوتاه‌مدت، نفت ونزوئلا می‌تواند منبعی برای آغاز روند بازسازی SPR باشد، اما به‌تنهایی نمی‌تواند شکاف چندصد میلیون بشکه‌ای ذخایر آمریکا را به سرعت پر کند.

مشکل مالی آمریکا برای بازسازی موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور

مسئله دیگری که اجرای این طرح را پیچیده می‌کند، هزینه بازسازی موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور است. آمریکا برای خرید نفت مورد نیاز و همچنین تعمیر و آماده‌سازی تأسیسات ذخیره‌سازی نیازمند منابع مالی قابل توجه است. در یکی از برنامه‌های اخیر، کنگره تنها حدود 171 میلیون دلار برای خرید نفت اختصاص داد؛ رقمی که در مقایسه با نیاز چند میلیارد دلاری برای بازگرداندن ذخایر به سطوح بالاتر بسیار محدود است.

از سوی دیگر، آمریکا هنوز با تعهدات فروش آتی نفت از موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور نیز مواجه است؛ مسئله‌ای که سرعت بازسازی ذخایر را کاهش می‌دهد. به همین دلیل، استفاده از نفت ونزوئلا و مدل‌های مبادله‌ای می‌تواند برای واشنگتن جذاب باشد؛ زیرا بخشی از فشار مالی مستقیم برای خرید نفت را کاهش می‌دهد.

کاهش موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور صرفاً یک موضوع آماری نیست. ذخایر راهبردی نفت آمریکا در اصل برای شرایط اضطراری طراحی شده است؛ یعنی زمانی که عرضه جهانی یا واردات نفت آمریکا به دلیل جنگ، تحریم، بلایای طبیعی یا اختلالات شدید مختل شود.

اکنون این ذخایر در سطحی قرار گرفته‌اند که حدود 290 میلیون بشکه است؛ در حالی که ظرفیت ذخیره‌سازی مجاز موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور حدود 714 میلیون بشکه است.  به این ترتیب، آمریکا برای بازگرداندن ذخایر خود حتی به سطح 500 میلیون بشکه نیز باید بیش از 200 میلیون بشکه نفت جدید وارد مخازن کند.

این مسئله در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که بازار جهانی نفت همچنان با ریسک‌های ژئوپلیتیکی، اختلال در مسیرهای کشتیرانی و نگرانی درباره امنیت تردد در تنگه هرمز مواجه است.

ونزوئلا؛ راه‌حل کوتاه‌مدت یا سرمایه‌گذاری بلندمدت؟

بررسی مجموعه داده‌ها نشان می‌دهد وعده ترامپ درباره استفاده از نفت ونزوئلا برای بازسازی موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور را باید در دو بازه زمانی متفاوت بررسی کرد.

در کوتاه‌مدت، این طرح با محدودیت تولید ونزوئلا، کیفیت نفت، ظرفیت حمل‌ونقل، زیرساخت‌های فرسوده و سازوکار ذخیره‌سازی مواجه است. بنابراین بعید است نفت ونزوئلا بتواند در چند ماه، کسری صدها میلیون بشکه‌ای موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور را جبران کند.

در میان‌مدت و بلندمدت، اما وضعیت متفاوت است. اگر سرمایه‌گذاری‌های مورد نظر برای صنعت نفت ونزوئلا انجام شود و تولید این کشور افزایش یابد، واشنگتن می‌تواند به منبعی نسبتاً نزدیک و بزرگ برای تأمین نفت سنگین مورد نیاز پالایشگاه‌های ساحل خلیج مکزیک دسترسی پیدا کند و از طریق مبادله نفت، بخشی از نفت مناسب‌تر برای ذخیره‌سازی را وارد موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور کند.

به همین دلیل، تحلیلگران معتقدند توافق ونزوئلا بیش از آنکه یک راه‌حل فوری برای بحران موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور باشد، یک برنامه بلندمدت برای افزایش دسترسی آمریکا به منابع نفتی ونزوئلا و بازسازی ظرفیت انرژی این کشور است. 

در شرایطی که ذخایر راهبردی نفت آمریکا به 289.7 میلیون بشکه رسیده و پایین‌ترین سطح از نوامبر 1982 را ثبت کرده است، دولت ترامپ تلاش دارد نفت ونزوئلا را به بخشی از برنامه احیای موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور تبدیل کند. 

اما فاصله میان «داشتن ذخایر عظیم نفتی در ونزوئلا» و «داشتن نفت آماده برای انتقال به آمریکا» بسیار زیاد است. توافق جدید هدف افزایش تولید ونزوئلا به حدود 1.5 میلیون بشکه در روز را دنبال می‌کند، ولی کارشناسان هشدار داده‌اند که احیای صنعت نفت این کشور به سرمایه‌گذاری و زمان نیاز دارد. 

از این منظر، نفت ونزوئلا می‌تواند بخشی از راه‌حل استراتژیک آمریکا برای بازسازی ذخایر نفتی باشد، اما در کوتاه‌مدت بعید است بتواند نقش «ناجی فوری» موجودی ذخایر راهبردی نفت این کشور را ایفا کند.

در واقع، چالش اصلی واشنگتن تنها پیدا کردن نفت نیست؛ بلکه تولید سریع نفت، انتقال آن، تأمین نفت با مشخصات مناسب، تأمین مالی خرید و آماده‌سازی زیرساخت‌های ذخایر راهبردی نفت این کشور است. همین عوامل تعیین می‌کنند وعده ترامپ برای بازسازی ذخایر نفتی آمریکا تا چه اندازه سریع و عملیاتی خواهد شد.