ﺑﻪ ﮔﺰارش ﺧﺒﺮﮔﺰاری اﻗﺘﺼﺎداﯾﺮان

افزایش تورم و کم شدن توان پول در داخل باعث شده تا بسیاری از افراد به فکر نجات سرمایه خود بیافتند. به همین خاطر، این سوال برای آن‌ها پیش می‌آید که پول خود را روی طلا و نقره و فلزات صنعتی سرمایه‌گذاری کنند یا ارز (دلار) بخرند؟ دلار و فلزات گران‌بها می‌توانند در شرایط مختلف بازار، برنده باشند و سرمایه افراد را هماهنگ با تورم رشد دهند. بررسی هر کدام از این دارایی‌ها مشخص می‌کند کدام یک می‌تواند برنده مسابقه جلو زدن از تورم باشند. در ادام به بررسی میزان امکان رشد فلزات گرانبها و دلار می‌پردازیم.

چه عواملی باعث رشد قیمت فلزات گرانبها می‌شوند؟

مهم‌ترین اطلاعاتی که می‌توان با آن‌ها متوجه شویم که یک دارایی مانند دلار یا فلزات گرانبها تا چه اندازه بازدهی خواهند داشت، شناخت ویژگی‌های مختلفی زیر است:

• نااطمینانی‌های اقتصادی یا سیاسی
• جنگ و بحران مالی یا رکود: از آن‌جایی که طلا، دارایی امن محسوب می‌شود، بنابراین تقاضا برای آن در دوران جنگ یا رکود یا بحران‌های مالی بیش‌تر می‌شود. بنابراین می‌توان انتظار رشد قیمت معاملاتی طلا را داشت.
• رشد بدون تغییر نرخ ارز: تقاضا برای طلا، بدون تغییر نرخ ارز، می‌تواند قیمت جهانی این فلز را افزایش دهد.
• خرید بانک‌های مرکزی
• خرید سالانه: بانک‌های مرکزی حدود 1000 تن طلا در سال‌های اخیر خریداری و ذخیره کردند.
• نقش راهبردی: وجود طلا در ذخایر بانک‌های مرکزی کشورها، نقش راهبردی ایفا می‌کند.
• سیاست‌های پولی
• کاهش نرخ بهره: زمانی که فدرال رزرو آمریکا اقدام به کاهش نرخ بهره بانکی می‌کند، در واقع باعث می‌شود طلا به گزینه جذاب‌تری تبدیل شود. چراکه طلا، سود دوره‌ای مشخص ندارد.
• افزایش نرخ بهره و تقویت دلار: اما در مقابل، زمانی که نرخ بهره بانکی افزایش پیدا می‌کند، قیمت دلار در دوره‌های زمانی مختلف کم می‌شود. همین عامل باعث متمایل شدن دارایی‌ها در حساب‌های بانکی برای دریافت بهره بالا و مطمئن می‌شود.
• نقش صنعتی نقره
• کاربردها: آن‌چه که باعث رشد ارزش نقره می‌شود، کاربرد آن در صنایع مختلف، به ویژه صنایع انرژی پاک، است.
• افزایش تقاضای صنعتی: تمایل و تقاضایی که برای ساخت پنل‌های خورشیدی و صنایع نوین به وجود آمده، باعث شده تا تقاضای صنعتی نقره افزایش پیدا کند.
• کمبود عرضه: میزان عرضه نقره به دلیل استخراج زمان‌بر، نسبت به تقاضای آن بسیار کم‌تر است. نامتعادل بودن میزان عرضه و تقاضا باعث می‌شود نقره با رشد قیمت همراه باشد.
• مس و وابستگی به چرخه اقتصادی
• ارزش صنعتی: مس از فلزاتی است که در صنعت گرانبها است. بنابراین در صورت افزایش تقاضای مس در صنایع، ارزش این فلز افزایش پیدا می‌کند.
• رشد وابسته به اقتصاد، انرژی‌های نو و زیرساخت‌ها
• منفی بیش‌تر در زمان رکود: مس از فلزات صنعتی است که معمولا در دوران رکود، نوسان منفی بیش‌تری نسبت به طلا دریافت می‌کند.
• اثر نرخ دلار در ایران
• قیمت ریالی فلزات در ایران از قیمت جهانی و نرخ دلار تاثیر می‌گیرد.
• رشد همزمان نقره و طلا: بالا رفتن قیمت اونس جهانی طلا و نرخ دلار باعث می‌شود ارزش طلا و نقره هم همزمان یا با اختلاف زمانی کم، رشد کند یا کم شود.

چه عواملی قیمت دلار را افزایش می‌دهند؟

به طور کلی، سه عامل باعث رشد یا کاهش قیمت دلار می‌شوند؛

1. تورم و رشد نقدینگی: زمانی که نقدینگی، بیش‌تر از تولید رشد می‌کند، باعث می‌شود ارزش ریال کاهش پیدا کند و تقاضا برای دلار بالا برود. همین عامل می‌تواند ارزش دلار را افزایش دهد.
2. متغیرهای واقعی در اقتصاد: گفتنی است که صادرات و دسترسی به ارز و همچنین، درآمدهای نفتی باعث رشد قیمت دلار می‌شود.
3. انتظارات سیاسی و ریسک‌های سیستماتیک: انتظارات و امیدواری‌ها و ناامیدی‌های سیاسی و جهانی باعث می‌شوند قیمت دلار، قبل از هر تغییر اقتصادی بر قیمت دلار تاثیر بگذارند.

مقایسه عملکرد تاریخی فلزات گرانبها و دلار

ممکن است مقایسه نوسانات دلار و فلزات گرانبها در دوره‌های مختلف زمانی، گیج‌کننده باشد. بنابراین مقایسه این دو نوع دلار و فلزات گرانبها، بدون مشخص کردن محدوده زمانی، می‌تواند مقایسه درستی نباشد. جلو زدن هر کدام از این دو دارایی در بازه‌های مختلف، متفاوت است.

معمولا بین طلا و دلار رابطه معکوس دیده می‌شود. از آن‌جایی که قیمت طلا بر اساس دلار و اونس جهانی طلا تعیین می‌شود، پس زمانی که دلار رشد می‌کند، خرید طلا برای خریدارانی که درآمدشان به دلار نیست، گران‌تر تمام می‌شود. همین اتفاق در حالت عادی باعث می‌شود تا تقاضا برای خرید طلا کاهش پیدا کند. البته در زمانی که شرایط بحرانی است یا اقتصاد در حالت بی‌ثبات قرار دارد، تقاضا برای طلا همچنان بالا می‌رود. در نظر داشته باشید که شاخص دلار از عواملی مانند نرخ بهره، رشد اقتصادی و جریان سرمایه تاثیر می‌پذیرد و به همین خاطر است که قیمت آن مدام در حال نوسان است.

در مقابل، قیمت طلا از دو عامل اصلی قیمت جهانی اونس طلا و نرخ دلار در داخل، تاثیر می‌پذیرد. بنابراین زمانی که هم دلار و هم اونس جهانی طلا رشد می‌کنند، طلا در داخل هم با رشد بیش‌تری نسبت به طلا همراه است. بررسی‌های تاریخی بازار طلا و دلار در ایران نشان می‌دهد که در دوره‌های بلندمدت، سکه امامی توانسته نسبت به دلار از رشد بیش از 4 برابر برخوردار شود.

البته باید در نظر داشت که نتیجه‌های گذشته از بازدهی و نوسانات یک دارایی، نمی‌تواند تضمین‌کننده در سرمایه‌گذاری برای آینده باشد. همچنین، انتخاب نقطه ورود و خروج برای دریافت بهترین بازدهی، بیش از بررسی و مقایسه دارایی‌ها برای کسب بیش‌ترین بازدهی کاربرد دارد.

آیا سرمایه‌گذاری روی طلا می‌تواند بازده بیشتری از دلار داشته باشد؟

بله اما نه در همه دوره‌ها و همچنین، نه بدون ریسک. در نظر داشته باشید که هم دلار و هم فلزات گرانبها از ریسک متوسط رو به بالا برخوردارند و باید برای سرمایه‌گذاری روی یکی از این دو نوع دارایی از روحیه ریسک‌پذیر یا میانه برخوردار باشند. رشد طلا از عوامل مختلفی مانند تنش‌های ژئوپلتیکی، ریسک‌های سیستماتیک مانند بحران اقتصادی جهانی یا جنگ، رشد اونس جهانی طلا تاثیر می‌پذیرد. بنابراین بازده‌ای بیش‌تر طلا نسبت به دلار را نمی‌توان با اطمینان کامل تضمین کرد.

عکس: دلار و طلا در ایران در یک کلاسه دارایی قرار می‌گیرند. این یکسان بودن نشان می‌دهد که این دو نوع دارایی می‌توانند بر ارزش یکدیگر تاثیر بگذارند.

البته انتخاب نوع طلا هم برای سرمایه‌گذاری مهم است. به عنوان مثال، خرید طلای زینتی هم می‌تواند با افزایش ارزش همراه باشد. اما وجود هزینه‌های اضافی مانند اجرت ساخت و مالیات می‌تواند از توان رشد قیمت طلای زینتی که برای سرمایه‌گذاری خریداری شده است، کم کند. از طرفی دیگر، خرید انواع سکه طلای فیزیکی هم می‌تواند ریسک‌هایی مانند شکستن حباب قیمتی و خطر سرقت و گم شدن و امکان تقلبی بودن را به همراه داشته باشد. بنابراین این‌که چطور در طلا سرمایه‌گذاری کنیم، اهمیت بسیار زیادی برای کسب بیش‌ترین بازدهی دارد. به همین خاطر بهتر است از ابزارهای مالی نوینی مانند صندوق طلا را برای سرمایه‌گذاری امن و شفاف در طلا انتخاب کرد. خرید صندوق طلا می‌تواند سرمایه را در ترکیب دارایی گواهی سپرده سکه طلای بورسی و اوراق مشتقه شمش طلا قرار دهد و آن را همزمان با بالا رفتن ارزش طلا داخلی، رشد دهد.

برای سرمایه‌گذاری بلندمدت دلار بهتر است یا فلزات گرانبها؟

انتخاب میان دلار و فلزات به هدف سرمایه‌گذار، میزان ریسک‌پذیری و افق زمانی بستگی دارد. دلار بیشتر برای پوشش ریسک کاهش ارزش ریال و معاملات کوتاه‌مدت استفاده می‌شود، اما ریسک نگهداری و محدودیت‌های خاص خود را دارد و از رشد جهانی دارایی‌ها بهره نمی‌برد. طلا گزینه‌ای مناسب‌تر برای سرمایه‌گذاری بلندمدت است چون هم از نرخ ارز و هم از قیمت جهانی تأثیر می‌گیرد و نقش ذخیره ارزش دارد. نقره نوسان و پتانسیل رشد بیشتری دارد اما ریسک آن هم بالاتر است، بنابراین خرید نقره نیازمند دقت در نقدشوندگی و هزینه‌هاست. مس یک دارایی صنعتی و وابسته به چرخه اقتصاد جهانی است و در رونق‌ها بازده خوبی دارد اما در رکود آسیب‌پذیرتر است.

در نهایت، بهترین رویکرد برای بسیاری از سرمایه‌گذاران، ترکیب طلا، ارز و در صورت پذیرش ریسک، نقره یا مس برای کاهش وابستگی به یک بازار است.

چه روش‌هایی برای سرمایه‌گذاری روی فلزات گرانبها وجود دارد؟

در نهایت، انتخاب بین روش‌های مختلف سرمایه‌گذاری روی فلزات به هدف و شرایط هر فرد بستگی دارد. اگر به دنبال مالکیت مستقیم هستید، خرید فیزیکی طلا و نقره می‌تواند گزینه‌ای ساده اما نیازمند دقت در اصالت و هزینه‌های جانبی باشد. اگر سهولت و سرمایه اولیه کمتر برایتان مهم است، صندوق‌های طلا و گواهی‌های سپرده راهی غیرمستقیم و قابل‌مدیریت‌تر فراهم می‌کنند. برای فلزاتی مانند نقره و مس نیز معمولاً مسیرهای محدودتر اما متنوع‌تری از طریق بازارهای مالی یا خرید فیزیکی وجود دارد.

در یک نگاه کلی، هیچ‌کدام از این گزینه‌ها به‌تنهایی برتری مطلق ندارند. طلا معمولاً نقش محافظه‌کارانه‌تری در برابر کاهش ارزش پول دارد، در حالی‌که نقره و مس می‌توانند در دوره‌های رونق صنعتی بازده متفاوتی ایجاد کنند. در مقابل، دلار بیشتر ابزاری برای حفظ ارزش در برابر نوسانات داخلی است.

بنابراین اگر هدف شما حفظ ارزش دارایی در بلندمدت است، تنوع‌سازی میان این گزینه‌ها معمولاً منطقی‌تر از تمرکز روی یک بازار خاص است؛ به‌ویژه زمانی که شرایط اقتصادی و جهانی در حال تغییر است.