به گزارش اقتصادنیوز به نقل از کانال تلگرامی رصدخانه بازار مسکن، شهرداری تهران با تبدیل «پروژه احداث یک برج مسکونی ۹ طبقه» به طرح «پیشفروش سانتیمتری مسکن»، یک بازار برای «سرمایهگذاری خرد» شهروندان تهرانی و احتمالاً غیرتهرانی ایجاد کرده است.
اقتصادنیوز:سقف ۲۵ درصدی افزایش اجاره قرار بود هزینه ماندن مستأجران را کنترل کند، اما در حاشیه بازار رسمی، مسیرهای تازهای برای افزایش بهای سکونت شکل گرفته است؛ از تخلیه مستأجر قدیمی و انعقاد قرارداد با فرد جدید تا دریافت پول خارج از قرارداد، بازی با رهن و اجاره و عرضه خانههای نیمهمبله با قیمت بالاتر.
اسم این بازار، طرح «خانهریز» است.
خلاصه طرح میگوید، افراد میتوانند با حداقل سرمایه معادل ۲ میلیون و ۱۹۱ هزار تومان، وارد بازار «خرید مسکن» شوند؛
اما با این رقم فقط یکصدم از یک مترمربع بنای مسکونی این برج را میتوانند خریداری کنند.
در عین حال، خرید یونیتهای بیشتر مجاز است.
ظاهر طرح «خانهریز» نشان میدهد، افرادی که در مواجهه با تورم ملک قادر نیستند برای مصرف یا حفظ ارزش واقعی سرمایهشان، «مسکن خریداری کنند»، میتوانند چند سانتیمترمربع از یک واحد مسکونی را خریداری کنند.
با این حال، بررسیهای «رصدخانه بازار مسکن» نشان میدهد:
«خانهریز» چهار ابهام دارد که لازم است ابعاد آنها برای خریداران و سرمایهگذاران روشن شود.
ابهام اول: خرید یا مشارکت؟
در معرفی طرح «خانهریز»، یکبار صحبت از «مشارکت افراد» شده و بار دیگر صحبت از «خرید واحد معادل یکصدم مترمربع».
بین خرید مسکن و مشارکت در ساخت مسکن، زمین تا آسمان تفاوت اقتصادی وجود دارد.
کسی که یک مترمربع از این پروژه را «خرید» میکند، سرمایهگذاری او مستقل از «سود یا زیان احتمالی سازنده»، مشمول رشد سالانه قیمت ملک در بازار مسکن شهر تهران میشود.
اما اگر خریداران «خانهریز»، در حکم شریک سازنده این برج باشند، در این صورت متناسب با رشد احتمالی قیمت ساخت، ارزش خرید آنها ممکن است در طول زمان، معادل متراژی که خرید کردهاند نباشد و از آن کمتر شود.
بنابراین لازم است، شفاف در سامانه «خانهریز» قید شود که «منظور از سرمایهگذاری شهروندان، «خرید قطعی است یا مشارکت در ساخت؟»
ابهام دوم: قیمت تعیینشده، «قیمت تمامشده ساخت» است یا «قیمت قطعی شامل ساخت و زمین و ...»؟
در بخشی از معرفی طرح قید شده است:
«شما قیمت تمامشده ساختوساز را میپردازید».
اما در بخش دیگری از طرح، صحبت از «مقایسه قیمت خانهریزها با قیمت واحدمسکونی نوساز» شده است.
بهای خرید یک خانهریز که یک صدم مترمربع است، ۲ میلیون و ۱۹۱ هزار تومان تعیین شده که در این صورت، قیمت خرید یک مترمربع آن معادل ۲۱۹ میلیون تومان است.
اگر این رقم، قیمت ساخت است، در این صورت «هزینه ساخت بسیار بالاتر از اعداد بازار ساختوساز» به نظر میرسد.
اگر این رقم، «قیمت قطعی خرید» است، در این صورت این پرسش بوجود میآید که حاشیهسود سازنده با توجه به اختلاف این رقم با قیمت نوساز منطقه چگونه محاسبه میشود؟
ابهام سوم: این طرح، نوعی پیشفروش و پیشخرید مسکن است، اما «ضوابط قانون پیشفروش ساختمان» در آن مشاهده نمیشود.
تفاوت «خانهریز» با پیشفروشهای سنتی در آن است که پیشخریداران این طرح، یک واحد مسکونی را نمیخرند بلکه متراژی از آن را پیشخرید میکنند.
طبق ماده یک قانون مصوب سال ۹۴، «هر قراردادی با هر عنوان که به موجب آن، مالک رسمی زمین (پیشفروشنده) متعهد به احداث یا تکمیل واحد ساختمانی مشخص در آن زمین شود و واحد ساختمانی مذکور با هر نوع کاربری از ابتدا یا در حین احداث و تکمیل یا پس از اتمام عملیات ساختمانی به مالکیت طرف دیگر قرارداد (پیشخریدار) درآید از نظر مقررات این قانون قرارداد پیشفروش ساختمان محسوب میشود.»
ماده ۴ همین قانون نیز تاکید میکند:
تنظیم قرارداد پیشفروش مستلزم ارائه «پروانه ساختمانی کل ساختمان، بیمهنامه، تاییدیه نظام مهندسی و ...» است.
همانطور که در «خانهریز» اعلام شده، سرمایهگذاران قرار است متراژی از یک برج مسکونی که فعلاً پروانه ساختمانی ندارد را پیشخرید کنند.
بنابراین شرایط طرح با قانون پیشفروش ساختمان «قابل جمع» نیست.
پیشفروش، باید بعداز صدور پروانه صورت بگیرد و سایر مفاد این قانون از جمله «ثبت محضری قرارداد» نیز طی شود.
ابهام چهارم: خریداران «خانهریز» مالک عرصه و اعیان هستند یا فقط اعیان؟
در «خانهریز» به شکل شفاف مشخص نیست که خریداران، صرفاً متراژی از برج را خرید میکنند یا همزمان صاحب قدرالسهم زمین هم میشوند؟
زمین این پروژه برای شهرداری است و سازنده برج، در قالب قرارداد مشارکتمدنی، ساخت آن را برعهده گرفته است.
در عین حال، تعداد طبقات مسکونی در پروانهشهرسازی پروژه، ۸ طبقه تعیین شده اما در معرفی طرح صحبت از ۹ طبقه مسکونی شده است.